You may say I’m a dreamer

โดย...โสภณ ศุภมั่งมี

“พี่เห็นภาพน้ำฝางที่น้องโพสต์ มันแห้งจนไม่มีน้ำขนาดนี้เลยเหรอครับ”

“ใช่พี่ เพิ่งถ่ายมาเมื่อกี้นี้เลย” ผมถอนหายใจเฮือกใหญ่ก่อนพิมพ์ตอบกลับไป

“นี่มันสายไปแล้วจริงๆ เหรอ เราจะทำอะไรไม่ได้เลยเหรอ”

ปลายสายเงียบไปพักใหญ่ก่อนจะมีข้อความเด้งตอบกลับมา

“ตอนนี้กำลังคิดโครงการปันกล้า ที่เชิญชวนให้คนในพื้นที่ช่วยกันปลูกต้นไม้เดือนละต้น เริ่มที่หลังบ้านตัวเองก่อน มารับกล้าต้นไม้ฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย”

“เฮ้ย ดีว่ะ...เอาด้วยๆ”

ความหวังแม้เลือนรางถูกฉายมายังจิตใจที่ห่อเหี่ยวมืดมน อแล็ง เดอ โบตง นักเขียนชาวสวิส/อังกฤษ ได้กล่าวเอาไว้ว่า “งานที่ต้องทำในที่สุดก็เริ่มต้นขึ้น เมื่อความหวาดกลัวในการไม่ทำอะไรเลยนั้นมากกว่าความหวาดกลัวในการทำสิ่งนั้นได้แย่ๆ”

ใช่ครับ ตอนนี้ผมเกรงว่าถ้าไปรับกล้าต้นไม้มาปลูกแล้วมันตายเพราะความแห้งแล้ง มันก็ยังดีกว่านั่งถอนหายใจปล่อยความคิดในหัวเลื่อนลอยถึงคำตอบและไม่ลุกจากเก้าอี้ไปทำอะไรเลย เพราะกล้าต้นไม้คงไม่ลุกไปจับจอบแล้วขุดหลุมฝังตัวเองแล้วกลายเป็นต้นไม้ใหญ่ให้เราชื่นชมได้ในเร็ววันนี้อย่างแน่นอน ตั้งแต่ลูกสาวลืมตาดูโลกเมื่อ 2 เดือนก่อนผมแทบไม่ได้อยู่บ้านที่ อ.ฝาง เลย อย่าว่าแต่เวลาว่างเพื่อไปรับกล้าต้นไม้ที่รุ่นน้องคนนั้นเลย เวลานอนหลับฝันยังน้อยนิดจนตาลึกโบ๋เป็นแพนด้าอยู่นานโข เพิ่งมาช่วงสัปดาห์หลังที่ลูกเริ่มปรับตัวนอนหลับกลางคืนได้ยาวขึ้น วงจรชีวิตเริ่มกลับมาเข้าที่อีกครั้งหนึ่ง วันอาทิตย์ที่ผ่านมาเป็นวันหยุดของร้าน และหลังจากป้อนนมลูกเสร็จเรียบร้อยตอนเช้าผมมีเวลาว่างประมาณ 1 ชั่วโมง ผมรีบเมสเซจไปหารุ่นน้อง แล้วถามว่ากล้าต้นไม้ยังพอมีอยู่หรือเปล่า เขารีบตอบกลับมาว่ายังพอมีอยู่ แวะมาเอาได้เลย

โชคดีที่อำเภอเล็กๆ แบบนี้บ้านเรือนกระจุกตัวอยู่ไม่ห่างกันมากเท่าไร 10 นาทีต่อมาผมลงจากรถที่จอดอยู่หน้าร้านกาแฟของรุ่นน้องคนนั้น ผมกล่าวทักทายก่อนเธอจะยกมือไหว้เพราะอายุที่น้อยกว่า เธอพูดต่อไปว่า “กล้าเหลือไม่เยอะเท่าไรแล้ว พี่โสภณจะเอากล้าของต้นอะไรคะ มีพะยอม มะค่าโมง กับชงโค”

ผมเงียบไปสักพัก พยายามนึกภาพของต้นไม้เหล่านั้นในหัว... แต่สิ่งที่ผมเห็นเป็นเพียงภาพต้นไม้ใหญ่ลำต้นสีน้ำตาล กิ่งก้านแผ่ขยายเต็มไปด้วยใบไม้สีเขียวกลางสวนหลังบ้าน มันคล้ายกับจินตนาการภาพวาดสีเทียนสองมิติของเด็กประถมที่แสนซื่อและเต็มเปี่ยมด้วยความเป็นไปได้ ผมตอบกลับไปว่า “ต้นไหนก็ได้ครับ ขอแค่ได้ปลูกก็พอแล้ว”

ผมค่อยๆ ดึงกล้าชงโคออกจากถุงดำที่ห่อหุ้มส่วนรากและลำต้นอย่างระมัดระวัง สวนหลังบ้านแม้บริเวณไม่ได้กว้างขวางมากนัก แต่พยายามเลือกจุดที่แดดไม่แรงจนเกินไปในตอนบ่าย บริเวณที่ดินอ่อนนุ่มและไม่ติดกับต้นไม้ใหญ่ต้นอื่นมากนัก ส่วนที่ปลอดภัยจากการขุดคุ้ยของน้องหมาที่บ้าน ผมวางต้นกล้าลงบนพื้นข้างๆ ก่อนยกจอบขึ้นมาขุดหลุมลึกประมาณหนึ่งศอก หยิบฝักบัวที่ใส่น้ำเต็มเอาไว้แล้วรดพื้นดินบริเวณนั้นจนชุ่ม จากนั้นใช้มือซ้ายค่อยๆ หย่อนกล้าชงโคลงไป พร้อมกับเอามือขวาเกลี่ยดินกลบหลุมพอให้แน่น กลิ่นของดินดำที่เปียกน้ำรวมตัวกับกลิ่นของใบไม้และต้นหญ้าถูกพัดมาตามสายลมเอื่อยๆของฤดูร้อนเช้าวันอาทิตย์ ความอบอ้าวที่ชวนเหงื่อไหล แม้จะร้อนไปนิดแต่มันกลับรู้สึกสดชื่นอย่างบอกไม่ถูก

ผมยืนขึ้นหลับตาสูดหายใจลึกเข้าเต็มปอด ภาพต้นชงโคสูงใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านที่เต็มไปด้วยใบไม้รูปไข่สีเขียวสดให้ร่มเงา ดอกสีชมพูอมม่วงรูปร่างคล้ายกล้วยไม้บานเต็มต้นที่มีกลิ่นหอมอ่อนๆ พัดโชยออกมา เสียงโทรศัพท์มือถือในกระเป๋าดังขึ้นทำเอาแทบสะดุ้ง ภรรยาโทรมาเรียกบอกว่าถึงเวลาป้อนนมลูกแล้ว ผมล้างมือล้างจอบเอาไปเก็บยังห้องเก็บของ เสร็จเรียบร้อยก็รีบวิ่งไปอุ่นนมให้ลูกที่กำลังเริ่มงอแงในอ้อมกอดของภรรยา ระหว่างที่ป้อนนมลูกความคิดหนึ่งก็แวบเข้ามาในหัว ชีวิตน้อยๆ ที่เพิ่งลืมตามาดูโลกของเขานั้นช่างเปราะบางและต้องการการดูแลเอาใจใส่เป็นอย่างมาก ใช้เวลาอีกหลายสิบปีกว่าเขาจะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่สามารถทำตัวเป็นประโยชน์ต่อสังคมได้ คิดไปแล้วมันช่างคล้ายคลึงกับกล้าต้นชงโคที่ผมเพิ่งเอาลงดินไปเมื่อกี้ จริงอยู่ว่าถ้าผมปล่อยให้มันเติบโตตามยถากรรมแล้ว แต่ลมฝนฟ้าก็คงไม่ได้ผิดแปลกอะไร แต่ถามว่าในช่วงเวลาที่สภาพแวดล้อมแปรปรวน ดินฟ้าไม่เป็นใจแบบนี้ โอกาสรอดที่จะได้เติบโตออกดอกผลิใบดั่งเช่นในความฝัน ก็คงน้อยนิดพอกับการซื้อลอตเตอรี่แล้วถูกรางวัลที่หนึ่งก็ไม่ปาน สิ่งนี้ทำให้ผมเริ่มเข้าใจว่าธรรมชาติ ณ เวลานี้กำลังอยู่ในช่วงที่บอบบาง และต้องการการดูแลเอาใจใส่จากมนุษย์มากขึ้นกว่าแต่ก่อน

ถึงแม้ว่าปัจจุบันมีหลายองค์กรที่ออกมาสนับสนุนการฟื้นฟูและอนุรักษ์ธรรมชาติกันอย่างจริงจัง รวมถึงผู้มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในสังคมก็ช่วยกันออกมาพูดและลงมือทำเป็นแบบอย่าง แต่ถ้าเทียบเปอร์เซ็นต์ระหว่างผู้ที่ให้ความสนใจกับคนที่ไม่แม้จะเหลียวแล ตัวเลขมันน้อยนิดจนเหมือนเป็นแค่การชะลอมากกว่าการหยุดทำลายและฟื้นฟูอย่างแท้จริง เมื่อคืนผมได้คุยกับรุ่นน้องคนนั้นอีกครั้งหนึ่ง มีโอกาสสอบถามถึงเรื่องโครงการ “ปันกล้า” ว่าตั้งแต่เริ่มมาเดือนกว่ามีคนสนใจมากแค่ไหน ไม่กี่นาทีต่อมาเธอส่งตัวเลขให้ผมดู จากหน้าเพจเฟซบุ๊กใน อ.ฝาง ที่มีสมาชิกกว่า 11,000 คน มีการกระจายข่าวอย่างต่อเนื่องทุกวันว่ามารับกล้าต้นไม้ได้ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย แอดมินของเพจพยายามส่งเสริมกิจกรรมนี้อย่างดีเยี่ยม ผ่านมาเดือนกว่ามีคนมารับกล้าไปทั้งหมด 47 กล้า (ไม่นับรวมโรงเรียนในพื้นที่ที่มาขอไป 300 กล้า เพื่อให้นักเรียนช่วยกันปลูก) ตัวเลขน่าหดหู่เพียง 0.42% ของคนที่รู้ข่าวมารับต้นกล้าไปปลูกในเวลาเกือบ 2 เดือน

เช้าวันนี้ก่อนที่ออกไปทำงาน ผมป้อนนมลูกเสร็จเรียบร้อยก็แวะไปรดน้ำต้นชงโคที่มีอายุสี่วัน ผมสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงแม้เพียงเล็กน้อยแต่กลับชวนใจชื้น ใบคู่สีเขียวอ่อนได้งอกขึ้นมาเพิ่มประมาณห้าคู่จากกิ่งก้านอันแสนบอบบาง รอยยิ้มเล็กๆ ปรากฏขึ้นบนใบหน้าอย่างไม่ทันรู้ตัว ขนาดต้นชงโคเล็กๆ สูงแค่ประมาณ 1 ฟุต มันยังพยายามที่จะเติบโตและต่อสู้กับสภาพอากาศที่โหดร้าย แล้วตัวผมเองที่สุขภาพแข็งแรงและยังสามารถทำอะไรได้มากกว่านี้เพื่อสังคมที่ตนเองอยู่จะมาท้อแท้ง่ายๆ เพียงเท่านี้ก็ชวนหัวร่อ ผมหวังว่าโครงการเล็กๆ อย่าง “ปันกล้า” จะได้รับความสนใจมากขึ้น เพราะโดยลำพังปีหนึ่งตามกติกาผมไปรับมาปลูกได้เพียง 12 กล้า ถ้าคิดว่าอย่างน้อยสัก 10% ของสมาชิกกลุ่มร่วมมือกัน ปีหนึ่งอำเภอเล็กๆ แห่งนี้จะมีต้นไม้มากขึ้นถึง 13,200 ต้น

ลองนึกภาพอีกสิบปีข้างหน้าที่ดอกสีชมพูอมม่วงของต้นชงโคพร้อมใจกันบานสะพรั่งรับหมอกไอขาวของเหมันตฤดูอันเหน็บหนาว มันทำให้ผมนึกถึงเนื้อเพลง Imagine ของ John Lennon ที่ว่า “You may say I’m a dreamer, but I’m not the only one. I hope someday you’ll join us. And the world will live as one.” เพราะตัวผมเองอาจเป็นคนช่างฝันจินตนาการ แต่ผมเชื่อว่ามันคงไม่ได้สวยงามแค่ในจินตนาการของผมเพียงคนเดียวอย่างแน่นอน