การเตรียมความพร้อมสู่สังคมสูงวัยของภาครัฐ: แผนผู้สูงอายุแห่งชาติฉบับที่ 2 (ตอนที่ 2)

เรื่อง : รศ.ดร.วิพรรณ ประจวบเหมาะ

ต่อจากสัปดาห์ที่แล้วที่ได้กล่าวถึงปรัชญา วิสัยทัศน์ และยุทธศาสตร์ของแผนไปแล้วนะคะ สัปดาห์นี้จะได้นำเสนอถึงประเด็นที่มีการปรับเปลี่ยน

แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 ฉบับปรับปรุงปี พ.ศ. 2552 คงรักษาเค้าโครงแผนผู้สูงอายุฯ ฉบับเดิม โดยเน้นการให้ผู้สูงวัยเป็นหลักชัยของสังคม ไม่มองว่าผู้สูงอายุเป็นภาระ แต่สามารถมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมได้ ซึ่งการที่จะเพิ่มศักยภาพและพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุนั้นต้องมีการดำเนินการตามมาตรการต่างๆ ภายใต้ยุทธศาสตร์หลัก 5 ยุทธศาสตร์ รวมทั้งกำหนดหน่วยงานหลักที่จะรับผิดชอบ และมีการกำหนดตัวชี้วัดและเป้าหมายของการดำเนินงานในทุกช่วง 5 ปีของแผน

โดยสรุปแผนผู้สูงอายุฯ ฉบับปรับปรุงนี้ ได้มีการปรับปรุงและเพิ่มเติมมาตรการและดัชนีใหม่ เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และประชากรที่เปลี่ยนแปลงไป รวมทั้งเสริมหรือปรับปรุงในส่วนที่ยังดำเนินการไม่ได้ตามเป้าหมายที่กำหนดไว้โดยพิจารณาจากผลการประเมินแผนฯ ในระยะ 5 ปีแรก ซึ่งมีสาระสำคัญพอสรุปได้ดังนี้

l ยุทธศาสตร์ด้านการเตรียมความพร้อมเมื่อยามสูงอายุ กลุ่มเป้าหมายของการเตรียมการ คือ รัฐ ชุมชน ครอบครัว และประชากรที่ยังไม่ได้เป็นผู้สูงอายุ แต่จะเป็นผู้สูงอายุในอนาคตอันใกล้ไปจนถึง 20 ปีข้างหน้า การเตรียมความพร้อมให้ประชากรผู้สูงอายุกลุ่มนี้อยู่ดีมีสุข จึงมีมาตรการหลัก 3 ประการ คือ หลักประกันรายได้เพื่อวัยสูงอายุ การให้การศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการปลุกจิตสำนึกให้คนในสังคมตระหนักถึงคุณค่าและศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุ โดยแผนผู้สูงอายุฉบับปรับปรุงได้เน้นถึงการขยายหลักประกันชราภาพให้ครอบคลุมทั่วหน้าทั้งกลุ่มผู้ที่ทำงานในระบบและนอกระบบเศรษฐกิจ รวมทั้งเน้นมาตรการส่งเสริมและสร้างวินัยการออมทุกช่วงวัยเพื่อไว้ใช้จ่ายในยามสูงอายุ นอกจากนี้ มีมาตรการเพื่อเร่งให้มีการส่งเสริมการจัดบริการการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต ทั้งการศึกษาในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อความเข้าใจชีวิตและพัฒนาการแต่ละวัยเพื่อเตรียมตัวเข้าสู่วัยสูงอายุที่เหมาะสม รวมทั้งรณรงค์ให้สังคมตระหนักถึงความจำเป็นของการเตรียมการเข้าสู่การเป็นผู้สูงอายุ

l ยุทธศาสตร์ด้านการส่งเสริมและพัฒนาผู้สูงอายุ แต่เดิมแผนผู้สูงอายุ ฉบับที่ 2

กำหนดไว้เฉพาะการส่งเสริมผู้สูงอายุ สำหรับแผนฉบับปรับปรุงได้เพิ่มการพัฒนาผู้สูงอายุด้วย การส่งเสริมพัฒนานี้มีทั้งในด้านสุขภาพ การป้องกันการเจ็บป่วย การสร้างความเข้มแข็งขององค์กรผู้สูงอายุ ส่งเสริมการทำงานและหารายได้ สนับสนุนผู้สูงอายุที่มีศักยภาพ ส่งเสริมสื่อทุกประเภทให้มีรายการเพื่อผู้สูงอายุ ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย โดยแผนฉบับปรับปรุง ได้เพิ่มตัวชี้วัดต่างๆ เพื่อผลักดันให้องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นให้ความสำคัญและเพิ่มบทบาทงานด้านผู้สูงอายุให้มากยิ่งขึ้น

l ยุทธศาสตร์ด้านระบบคุ้มครองทางสังคมสำหรับผู้สูงอายุ การที่ผู้สูงอายุจะมีความเป็นอยู่ที่ดีจำเป็นต้องมีรายได้ มีหลักประกันด้านสุขภาพ ตลอดจนได้รับการดูแล การจัดระบบสวัสดิการและบริการจากชุมชนและสังคม ในยุทธศาสตร์นี้แผนฉบับปรับปรุงได้เพิ่มเติมมาตรการย่อยด้านหลักประกันสุขภาพ เช่น การตรวจสุขภาพประจำปีให้แก่ผู้สูงอายุ การให้วัคซีนที่จำเป็นแก่ผู้สูงอายุเพื่อส่งเสริมและป้องกันสุขภาพ ทั้งยังกำหนดให้รัฐต้องให้อุปกรณ์ช่วยเหลือในการดำรงชีวิตประจำวันตามที่จำเป็น เช่น แว่นตา ไม้เท้า รถเข็น และฟันเทียม นอกจากนี้ยังเน้นเรื่องระบบการเกื้อหนุนผู้สูงอายุ เช่น การจัดตั้งและพัฒนาระบบบริการทางสุขภาพและสังคมรวมทั้งระบบการดูแลผู้สูงอายุในระยะยาวในชุมชน การส่งเสริมให้รัฐมีระบบและแผนเพื่อการให้ความช่วยเหลือผู้สูงอายุเมื่อเกิดภัยพิบัติ เป็นต้น

สัปดาห์หน้าจะนำเสนอถึงประเด็นที่มีการปรับเปลี่ยนไปในยุทธศาสตร์ที่ 4 และ 5 ของแผนผู้สูงอายุ ฉบับปรับปรุงต่อนะคะ