สงครามสัญลักษณ์

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

ประเทศไทยอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญกับการทำประชามติถามความเห็นประชาชนว่าจะเอาด้วยกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพื่อใช้เป็นกฎหมายสูงสุดกำหนดที่มา จัดวางอำนาจ โครงสร้างทางการเมืองการปกครอง ความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันการเมืองในการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจกันใหม่หรือไม่

การเมืองปัจจุบันไม่ได้เป็นเรื่องผู้มีอำนาจ นักการเมืองเหมือนแต่ก่อนแล้ว ในสังคมยุคใหม่ เสียงของประชาชนก็ไม่ใช่แค่ผ่านจากการชุมนุม เดินขบวน แต่พลังในโซเชียลมีเดียได้สร้างอำนาจต่อรองกดดันรัฐบาลได้อย่างหนักหน่วงมากกว่าที่คิด

คำว่า “ประชาธิปไตย 3 วินาที” ในช่วงหย่อนบัตรอาจจะจริงตลอด 10 ปีที่ผ่านมา ทว่าปัจจุบันประชาชนมีอำนาจต่อรองผ่านภาคประชาสังคม กลุ่ม องค์กร เครือข่าย ขบวนการทางการเมืองผ่านการต่อสู้ของสงครามเสื้อสี “เหลือง-แดง”

ทั้งสองกลุ่มทำให้เห็นว่า มีคน “ยอมตาย” เพื่ออุดมการณ์ทางการเมืองจริง จากเดิมที่เราคิดว่าประชาชนนอนหลับทับสิทธิ์ไม่ก็ถูกว่าจ้างเพียงเท่านั้น

ในช่วงรอยต่อประชาธิปไตยที่ทหารยึดอำนาจปกครองประเทศอยู่ขณะนี้ มีทั้งคนชื่นชอบความเด็ดขาดของทหาร ช่วยยุติความขัดแย้งไว้ชั่วคราว หยุดความไร้ระเบียบ ความรุนแรงต่างๆ ขณะที่กลุ่มคัดค้านเชื่อว่าการแทรกแซงทางการเมืองของทหารทำให้ประเทศถอยหลัง ประชาธิปไตยถดถอย เสรีภาพประชาชนถูกคุกคามอย่างเลวร้าย

อะไรคือความมั่นคงของชาติ อะไรคือประชาธิปไตยที่ยั่งยืน เป็นคำถามบนจุดยืนที่สองฝ่ายเถียงกันไม่มีที่สิ้นสุด ไม่มีใครผิดใครถูก เพราะทุกคนต้องการออกแบบประเทศที่ประชาชนต่างเป็นเจ้าของร่วมกัน

กระนั้นทหารได้ปกครองประเทศมา 2 ปี ปฏิเสธไม่ได้ว่า ความขัดแย้งยังฝังรากลึกอยู่ไม่จบสิ้น ความเห็นของผู้คนยังแบ่งเป็น 3 ขั้ว เห็นด้วย คัดค้าน วางเฉย จนไม่รู้ว่าหากมีการเลือกตั้งในปีหน้าแล้ว เสรีภาพที่ได้กลับคืนมาจะระเบิดออกจากกาต้มน้ำจนกลับมาสำลักกันอีกหรือไม่

ก่อนจะถึงปีหน้า วาระสำคัญของคนไทยทั้งชาติรออยู่คือ การเข้าคูหาที่มีร่างรัฐธรรมนูญเป็นเดิมพันว่าจะผ่านหรือไม่ แต่ไม่ใช่แค่ว่าจะลงมติรับไม่รับเพียงเท่านั้น เพราะมันกลายเป็นสงครามเชิงสัญลักษณ์ที่ถูกแปลความไปต่างๆ นานาแล้วว่า จะเอาประชาธิปไตย จะเอาความสงบ จะเอาเสรีภาพ หรือจะเอาความมั่นคงสั่งซ้ายหันขวาหันในแบบฉบับทหารมาร่วมปกครองหรือไม่

แม้จะเป็นการลงคะแนนประชามติบนบรรยากาศที่ถูกบีบคั้น หวาดกลัว แรงกดดันสารพัด แต่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งพลังเงียบทั้งหลายยังมีอิสระพอที่จะตัดสินว่าประเทศไทยของคุณจากนี้จะเดินไปแบบไหน และมีหน้าตาอย่างไร