ภัยแล้งลามเด็ก

โดย...วุฒิ นนทฤทธิ์

สังคมชนบทไทยกำลังจะเปลี่ยนไป เพราะภัยแล้งที่ปกคลุมประเทศอย่างยาวนานในรอบปีที่ผ่านมา หน่วยงานต่างๆ มุ่งมั่นที่จะทุ่มเทสรรพกำลังเพื่อลงไปแก้ไขความแห้งแล้งด้วยการหาแหล่งน้ำมาบรรเทาความเดือดร้อนให้กับประชาชนซึ่งไม่ใช่เรื่องผิด แต่ในความเป็นจริงปัญหาจากภัยแล้งมีมหันตภัยที่ซ่อนตัวอยู่อีกหลายมิติ ไม่ใช่แค่การจัดหาน้ำมาให้เท่านั้น

ปัญหาภัยแล้งส่งผลกระทบต่อต้นทุนการผลิต ปริมาณการผลิตต้นทุนการหาแหล่งน้ำ ส่งผลให้รายได้ของเกษตรกรลดลงอย่างน่าใจหาย รายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่ายในชีวิตประจำวัน ประชาชนประมาณ 80% ต้องแบกรับภาระในการรับมือกับภัยแล้ง ซึ่งศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย คาดว่าจะทำให้เม็ดเงินหายไปจากระบบเศรษฐกิจประมาณ 119,278.37 ล้านบาท กระทบต่อจีดีพี 0.85%

ประเด็นที่ใหญ่กว่าเรื่องเศรษฐกิจคือปัญหาสังคม สิ่งที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดก็คือเยาวชนจำนวนมากในชนบทต้องออกจากระบบการศึกษา หลายครอบครัวโดยเฉพาะในพื้นที่ภาคอีสานไม่มีเงินส่งลูกไปเรียนหนังสือ เด็กนักเรียนจำนวนไม่น้อยต้องออกจากโรงเรียน ไม่นับรวมเด็กด้อยโอกาสที่ต้องดิ้นรนหางานทำเพื่อความอยู่รอดและเด็กที่เกเรโดยสันดาน

ปัญหานี้กำลังลุกลามในหลายพื้นที่ และกลายเป็นเรื่องปกติที่สังคมในชนบทยอมรับได้ ซึ่งแตกต่างจากในอดีตอย่างสิ้นเชิง ในอดีตหากลูกบ้านไหนไม่เรียนหนังสือ จะเป็นเรื่องที่ใหญ่มากจะถูกประณามจากสังคม หลายพื้นที่ครูก็จะต้องมาตามนักเรียนกลับไปเรียน หากมีปัญหาอะไรชุมชนก็จะช่วยกันหาทางออกเพื่อให้เด็กกลับไปเรียนหนังสือ

ปัจจุบันไม่เป็นเช่นนั้นแล้ว เนื่องจากปัญหาภัยแล้งทำให้ทุกคนต้องทำใจยอมรับความจริงว่า เรื่องใหญ่สุดตอนนี้คือปัญหาปากท้อง หลายครอบครัวไม่มีเงินให้ลูกไปโรงเรียน เพราะหมายถึงค่าเดินทาง ค่ากิน และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่ต้องใช้จ่ายสำหรับการเรียน สภาพแบบนี้เกิดขึ้นกับหลายครัวเรือนจนกลายเป็นเรื่องปกติที่ทุกคนยอมรับได้ วลีที่เคยทักทายลูกหลานในหมู่บ้านว่าวันนี้ไม่ไปโรงเรียนหรือ เริ่มเลือนหายไป

ปัญหานี้ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นแต่เกิดมาตั้งแต่ปีที่แล้ว ช่วงนี้เป็นช่วงปิดเทอม หลายครอบครัวเก็บหอมรอมริบเพื่อให้ลูกได้ไปโรงเรียนในช่วงเปิดเทอมเดือนหน้านี้ แต่อีกหลายครัวเรือนยังคงต้องดิ้นรนหากินไปวันๆ สุดท้ายเมื่อเด็กจำนวนมากไม่ได้เรียนหนังสือ สารพัดปัญหาก็จะตามมา คำถามก็คือว่ารัฐไทยมองเห็นปัญหานี้หรือไม่ และเตรียมรับมือกับปัญหาอย่างไร