ฝังหัว

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

ยุคสมัยหนึ่ง “สื่อกระดาษ” อย่างหนังสือพิมพ์ ผูกขาดความคิดคน เพราะเป็นสื่อไม่กี่ประเภทที่ผู้คนยอมรับให้ความเชื่อถือ ในฐานะหมาเฝ้าบ้าน ส่วนทีวีแม้จะกระจายถึงชาวบ้านได้มากกว่า แต่ก็ยังเป็นรองเนื่องจากรัฐควบคุมเป็นส่วนใหญ่

สื่อสิ่งพิมพ์มียักษ์ใหญ่มีไม่กี่ฉบับ ยอดไม่มีตก นักการเมือง บริษัทห้างร้าน แห่แหนไปเคารพ เพราะทุกคนต้องการคอนเนกชั่นและข่าวสนับสนุน  

10 ปีหลังมานี้ สื่อทีวีเริ่มมีบทบาทเข้ามาแทนที่ โดยเฉพาะ “รายการเล่าข่าว” ที่ผุดขึ้นมายิ่งกว่าดอกเห็ด ด้วยผลตอบแทนคุ้มค่า ลงทุนถูก เอาข่าวจากหนังสือพิมพ์ไปนั่งเล่าเป็นฉากๆ ให้เครดิตบ้าง แอบตีเนียนเป็นของตัวเองบ้าง สร้างเซเลบนักเล่าข่าวอาชีพ ชี้นำคนในสังคม

รูปแบบข่าวทีวีก็เริ่มเปลี่ยนไป ข่าวกลายเป็นเกมโชว์ ข่าวต้องดราม่า นักข่าวไม่ใช่มายืนรายงานสดเล่าข้อเท็จจริงในสนาม แต่นักข่าวทีวีถูกเปลี่ยนสถานะให้กลายเป็นดารา เป็นนักร้องสร้างความบันเทิงให้ชวนติดตาม

ไม่มีใครคาดคิดว่า สื่อยักษ์ใหญ่อย่างหนังสือพิมพ์ นักเล่าข่าวมืออาชีพ ที่เป็นเจ้ายุทธจักรข่าวจะเสื่อมมนต์ลง เพราะสื่ออินเทอร์เน็ต ข้อมูลดิจิทัลมหาศาลได้เข้ามาปฏิวัติสังคม

สื่อสิ่งพิมพ์ในต่างประเทศชื่อดังทยอยปิดตัว เลิกจ้างพนักงาน ในไทยแม้หนังสือพิมพ์จะยืนหยัดอย่างทรนง ท้าทายคลื่นลมคำสบประมาท “หนังสือพิมพ์กำลังจะตาย” แต่อุตสาหกรรมสื่อประเภทนี้ก็เบ่งไม่ได้มากไปกว่านี้ นอกจากใช้หัวหนังสือพิมพ์สร้างแบรนด์ข่าว ขยายแพลตฟอร์มไปยังสื่อเน็ตและทีวีดิจิทัล

ที่หนักสุด นิตยสารรายเดือน เหมือนถูกคลื่นออนไลน์ที่ข้อมูลวิ่งไวเร็วกว่าวินาทีพัดหายวับเป็นปลิดทิ้ง ในเมืองไทยมีรายงานว่า ยอดนิตยสารถูกปิดลงนับร้อยเล่ม

การเกิดขึ้นของโลกอินเทอร์เน็ต ทีวีดิจิทัล เคเบิลทีวี ที่มีมากมายจนจอแทบแตกการแข่งขันข้อมูลข่าวสารจึงดุเดือดอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน

ข่าวสารที่เคยถูกผูกขาดไม่กี่เจ้า ถูกทลายลงจากความหลากหลายในโลกข้อมูลที่เข้าถึงได้ง่าย ลึก รวดเร็ว และฟรี ทั้งแหล่งความรู้จากยูทูบ กูเกิล เว็บทางเลือกเป็นพันเป็นหมื่น

น่าแปลกความหลากหลายเหล่านี้กลับไม่ได้ช่วยให้ผู้คนได้เรียนรู้มุมมองที่แตกต่างในโลกใบนี้

กลายเป็นว่า เราเลือกฟัง เลือกดู เฉพาะสื่อเจ้านั้น เพื่อตอบสนองความเชื่อเรา เมื่อฟังความข้างเดียวมากๆ ก็ยิ่งเชื่อโดยสนิทใจ และปิดหูปิดตาไม่รับรู้สิ่งใดๆ ในโลก โดยเฉพาะเรื่องที่ค้านกับความคิดเรา

ทั้งที่่หลายความเชื่อบนโลกใบนี้ถูกพิสูจน์มาแล้วในอดีตว่า ไม่จริง เพราะวิทยาศาสตร์ยืนยันแล้วว่ามั่วแต่คนจำนวนมากก็ยังเชื่อโดยสุดจิตสุดใจ

ถ้าจะให้เปลี่ยนความเชื่อ ขอยอมตายดีกว่าที่จะรู้ “ความจริง” ว่าสิ่งนั้น เรื่องนั้น เขาคนนั้น...หาใช่คนดีไม่