ปากคลองตลาด

โดย...วุฒิ นนทฤทธิ์

ในสมัยกรุงศรีอยุธยาการติดต่อเพื่อเจริญสัมพันธไมตรีและทำการค้าการกับนานาชาติต้องใช้เรือสำเภา แล่นเข้ามาจากปากน้ำ สมุทรปราการ ล่องมาตามแม่น้ำเจ้าพระยามุ่งหน้าสู่พระนครศรีอยุธยา แต่เนื่องจากแม่น้ำเจ้าพระยามีความคดเคี้ยวมาก พระไชยราชาธิราชจึงโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองลัดเพื่อย่นระยะทาง จนกลายมาเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายใหม่

แนวเดิมของแม่น้ำเจ้าพระยานั้น เมื่อไหลลงมาถึงบริเวณโรงพยาบาลศิริราชในปัจจุบันก็จะไหลไปตามแนวคลองบางกอกน้อย ก่อนจะไหลต่อเข้าคลองบางกอกใหญ่มาจนถึงบริเวณพระราชวังเดิมกรุงธนบุรีกับปากคลองตลาด ลักษณะเป็นรูปเกือกม้า พระไชยราชาธิราชจึงโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองลัดจากช่วงปากคลองบางกอกน้อยตัดตรงดิ่งมายังปากคลองบางกอกใหญ่เพื่อขจัดอุปสรรคในการเดินเรือราว พ.ศ. 2077-2089

มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งชาวเรือได้พักหุงหาข้าวกินบริเวณริมฝั่งโค้งน้ำทางเหนือ (ปากคลองบางกอกน้อย) ช่วงเช้า ก่อนออกเรือไปตามลำแม่น้ำคดเคี้ยว กว่าจะมาถึงฝั่งโค้งน้ำทางใต้(ปากคลองบางกอกใหญ่) ก็พลบค่ำ เมื่อตั้งหม้อข้าวจนเดือด นึกขึ้นได้ว่าลืมไม้ขัดฝาหม้อเพื่อรินน้ำข้าวไว้ที่ปากคลองบางกอกน้อยเมื่อตอนเข้า จึงรีบเดินลัดเรือกสวนเพื่อกลับไปเอาไม้ขัดหม้อที่ลืมไว้ เมื่อกลับมาที่เดิมก็พอดีข้าวเดือดทันใช้ไม้ขัดฝาหม้อรินน้ำข้าว สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะที่คดเคี้ยวของแม่น้ำเจ้าพระยาในอดีต

แผ่นดินสยามได้มีการขุดคลองมาอย่างต่อเนื่องจนได้รับสมญาว่าเวนิสตะวันออก สมัยกรุงรัตนโกสินทร์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองเล็กๆ ข้างวัดบูรณศิริอมาตยาราม ทำให้เกิดชุมชนริมน้ำขนาดใหญ่ เรียกว่าคลองตลาด ก่อนจะกลายเป็นปากคลองตลาดในปัจจุบัน ซึ่งให้พ่อค้าแม่ค้าเช่าพื้นที่ขายของในราคาถูก

สมัยรัฐบาล อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายถาวร เสนเนียม รมช.มหาดไทย ขณะนั้น ได้ให้สัมปทานเอกชนเข้ามาบริหารนาน 30 ปี ซึ่งเป็นบริษัทเดียวกับเจ้าของตลาดยอดพิมาน ที่น่าใจหายก็คือตั้งแต่สิ้นเดือน ก.พ.นี้เป็นต้นไป ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร ผู้ว่าฯ กทม. ที่พรรคประชาธิปัตย์ประกาศตัดญาติ จะเข้ามาจัดระเบียบบริเวณปากคลองตลาดไม่ให้มีการวางของขายบริเวณทางเดินเท้าริมถนนอีกต่อไป เกิดเป็นคนจนในสังคมทุนนิยมทำอะไรไม่ได้ นอกจากก้มหน้ารับกรรม