Content is king

โดย...สุภชาติ เล็บนาค

ตลอดปีที่ผ่านมา การล้มหายตายจากของแมกกาซีนหลายฉบับ เป็นปรากฏการณ์ที่น่าใจหายอย่างยิ่ง เพราะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว จนไม่ทันได้ตั้งตัว

แมกกาซีนชื่อดังทยอยปิดตัวต่อเนื่อง ในเวลาเดียวกันหลายฉบับก็เปลี่ยนตัวเองไปสู่ “ฟรีก๊อบปี้” ซึ่งก็ยังไม่มีอะไรการันตีชัดเจนว่า จะมีความสามารถอยู่รอดต่อไปได้

เรื่องน่าเศร้าที่นอกเหนือจากคนในแวดวงนิตยสารจะถูกเลิกจ้างอย่างกะทันหันแล้ว การผลิตคอนเทนต์แบบที่ทำมาทั้งชีวิต ยังต้อง “ปรับตัว” ถูกทำให้จำเป็นน้อยลง เนื่องจากมีฟรีคอนเทนต์ให้อ่านฟรีจำนวนมากในโลกออนไลน์

ดูเหมือนว่าสิ่งที่คนในวงการสื่อกังวลกันเมื่อ 10 ปีก่อน ว่า “สิ่งพิมพ์” กำลังจะตายนั้น กำลังเกิดขึ้นจริงแล้ว รวมถึงตายอย่างรวดเร็วในเวลาปีเดียว ไม่ใช่ค่อยๆ ตาย อย่างที่คาดการณ์ก่อนหน้านี้

ยิ่งไปกว่านั้น ในโลกออนไลน์คอนเทนต์ก็ถูกให้ความสำคัญน้อยลง จากที่เคยเชื่อกันว่า หากทำเนื้อหาให้โดน ยังไงผู้ผลิตคอนเทนต์ก็ยังอยู่ได้ กลับกลายเป็นว่า ธุรกิจออนไลน์ที่มีขนาดมหึมา อย่างอาลีบาบา หรืออูเบอร์ ก็ไม่ต้องผลิตคอนเทนต์อะไรมาป้อน เช่นเดียวกับ Airbnb หรือแม้กระทั่งเฟซบุ๊ก

แวดวงผู้ผลิตเนื้อหาป้อนเข้าสู่ตลาด จึงอยู่ในสถานะลุ่มๆ ดอนๆ ต้องแสวงหาความแตกต่าง ความหวือหวามากขึ้น และแม้จะพยายามหาทางดิ้นหนีตาย ก็ยังไม่เจอแสงสว่างว่าแบบไหนกันแน่ที่ “ผู้รับสาร” จะพอใจ ถึงขั้นที่ว่ามีรายได้พอเลี้ยงตัวเองให้อยู่รอด

อาศัยระยะเวลาเพียงไม่กี่ปี จากที่นักสื่อสารมวลชนถูกสอนให้เชื่อกันว่า Content คือ King ไม่ว่าจะอยู่บนแพลตฟอร์มใด แต่ธุรกิจผลิตคอนเทนต์กลับกลายเป็นธุรกิจร่อแร่ ไม่ว่าจะใช้หมึกในการพิมพ์ หรือซื้อโดเมนในการเผยแพร่ก็ตาม

สาเหตุการสูญพันธุ์ อาจมาจากใครๆ ก็สร้างคอนเทนต์ด้วยตัวเอง แทนที่จะต้องใช้แมกกาซีน หนังสือพิมพ์ หรือแม้กระทั่งเว็บไซต์เป็นสนาม กลับกลายเป็นว่าเพียงแค่เขียนลงหน้าวอลล์ตัวเอง แล้วเสียเงินอีกนิดหน่อย เพื่อจ่ายค่าสปอนเซอร์ให้กับเฟซบุ๊ก หากเป็นที่ถูกใจ ก็จะผ่านตาคนจำนวนมหาศาล ยิ่งกว่ายอดพิมพ์ของแมกกาซีนในแต่ละเดือนหลายเท่า

โลกดิจิทัลจึงถูกเรียกว่าเป็น “เวทมนตร์” เพราะสามารถเสกอะไรก็ได้ขึ้นมาทันตา

กรณีศึกษาในแวดวงนิตยสาร - สิ่งพิมพ์ พอจะเป็นตัวอย่างได้ดีว่า ความสัมพันธ์ที่ไม่สอดคล้องกันระหว่างการเปลี่ยนฉับพลันของเทรนด์ผู้รับสารและผู้ผลิตคอนเทนต์สามารถสร้างหายนะได้ ประหนึ่ง อุกกาบาตหรือภูเขาไฟระเบิดทำให้ไดโนเสาร์สูญพันธุ์เลยทีเดียว

ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ การประเมินกำลังคู่ต่อสู้ต่ำไป และรู้ไม่เท่าทันว่า “โลกภายนอก” เปลี่ยนไปขนาดไหนแล้ว ได้ทำหลายสิ่งให้หายไปจากโลกไปนักต่อนักแล้ว

ไม่ช้าไม่นานหนังสือพิมพ์อาจถูกวางคู่กับ โกดัก โนเกีย หรือแบล็คเบอร์รี่ ในพิพิธภัณฑ์ “สิ่งที่เคยยิ่งใหญ่ในอดีต” ก็เป็นได้