สารจากป่า...สู่เมือง นสพ.ภัทรพล มณีอ่อน

งานฟิลด์ภาคสนามอยู่ในป่าลึกห้วยขาแข้ง นสพ.ภัทรพล มณีอ่อน สัตวแพทย์สัตว์ป่าคนแรกของประเทศไทย ประจำกรมปศุสัตว์ สถาบันวิจัยและบริการสุขภาพช้างแห่งชาติ จ.สุรินทร์ “...และเป็นหมอรักษาสัตว์ป่าคนเดียวในเวลานี้ดีกว่านะครับ” ประโยคเริ่มต้นสนทนากับหมอล็อต อีกนิกเนมที่พี่ๆ น้องๆ เพื่อนฝูงร่วมวิชาชีพ และควาญช้างสุรินทร์ถิ่นอีสานใต้เรียกขานกันสนิทสนม

นายสัตวแพทย์หนุ่ม บอกว่า โรงพยาบาลของเขาใหญ่ที่สุดในโลก เพราะมีพื้นที่ป่าเขียวขจีที่ไหน? ที่นั่นก็คือออฟฟิศ!!! และหน้าที่ของเขา ณ เวลานี้ จึงขอนิยามว่า คือ ผู้สื่อสารเรื่องราวธรรมชาติสู่เมืองดูจะเหมาะสมดีที่สุด

“ผมคือผู้นำสื่อสารความหมายจากธรรมชาติมาบอก มาวอร์นิงคนในเมือง หลายๆ คนอาจคิดว่าป่าห่างไกลจากสังคมเมืองมาก  แต่ระบบนิเวศในป่าเชื่อมโยงโดยตรงกับสิ่งแวดล้อมในเมืองนะครับ การตัดไม้ทำลายป่าก็กระทบมาถึงอุณหภูมิในเมือง ปีนี้อุณหภูมิโลกร้อนขึ้น 12 องศาเลยนะครับ

... เมื่อก่อนเรื่องของการจัดการสัตว์ป่า เรามองกันว่าเป็นเรื่องการเกิดแก่เจ็บตายโดยธรรมชาติ ไม่ต้องไปยุ่งกับเขา แต่ ณ วันนี้ ความเจริญมีทั้งตัดถนน สิ่งก่อสร้างต่างๆ รุกรานป่าเข้ามาเรื่อยๆ มีการล่ามากขึ้น ทำให้วิถีชีวิตและคุณภาพชีวิตสัตว์ป่าเสี่ยงภัยขึ้น การเจ็บตายจากน้ำมือมนุษย์เพิ่มทั้งทางตรงและทางอ้อม หลากหลายปัจจัยเสี่ยงต่อการอยู่รอด จึงจำเป็นต้องมีสัตวแพทย์เข้าไปดูแล” นสพ.ภัทรพล กล่าว
ถ้าพูดถึงสัตว์ป่าจะนึกถึงตัวอะไรบ้าง? คำถามจากคนในเมืองที่เรียกรอยยิ้มบางๆ ของคนทำงานราวป่าได้โดยพลัน

“ช้างครับ และคือสัตว์สัญลักษณ์ประจำประเทศไทย แต่ปัจจุบันวิถีชีวิตช้างที่เหลือช้างป่าเพียง 3,000 กว่าตัว และช้างบ้านก็พอๆ กันครับ 3,000 กว่าเชือก ซึ่งก็ได้รับผลกระทบขึ้นเรื่อยๆ เห็นได้ชัดเจน ช้างมาเร่ร่อนในเมืองมากขึ้นทุกวัน และนอกจากการทำงานหน้าที่สัตวแพทย์ ผมก็ทำงานอีกหน้าที่ในตำแหน่งที่ปรึกษาของอนุกรรมาธิการป่าไม้และสัตว์ป่าประจำวุฒิสภา ผมกลายเป็น ‘จิ๊กซอว์’ อีก 1 ชิ้น ที่ทำงานร่วมกับนักวิชาการ นักการเมือง ร่วมกันทำงานเพื่อเติมเต็มคุณภาพสัตว์ป่าเหล่านี้ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

...ตอนเรียนจบใหม่ๆ ผมทำงานลงพื้นที่ ขี่หลังช้างอยู่กับควาญช้างเลยนะครับ ทำให้ได้เข้าใจปัญหาในพื้นที่จริง ช้างป่าตอนนี้มีปัญหาเรื่องช้างบุกรุกพื้นที่เกษตรกร เพราะคนไปหาทำกินใหม่ๆ ถางป่ากันมากขึ้น ก็ไม่รู้ใครมาดีมาร้ายนะครับ ช้างเขาก็ไม่รู้หรอกนะครับว่าเรารุก แล้วเราจะไปซ้ำเขาอีกหรือเปล่า? สัตว์มีความไร้เดียงสา ก็ไม่สนหรอกว่านี่คือหมอจะมาช่วยเขานะ ผมเคยเข้าไปรักษาช้างป่าถูกยิงบาดเจ็บ ตอนตี 2 สัญชาตญาณการทำร้ายศัตรูมีสูงมาก ช้างฉลาดครับ มีทั้งชั้นเชิงการหลบหลีกที่ทำงานก็ยากอยู่แล้ว แม้ถูกยิงบาดเจ็บกำลังจะตาย แต่ช้างก็มีพลังมาก เข้าชาร์จเมื่อไหร่ก็ได้ สัตวแพทย์ในฐานะหัวหน้าทีมก็ต้องทั้งรักษาทั้งช้าง ทั้งคนที่เป็นลูกทีมของเขาด้วย ทุกก้าวจึงต้องวางแผนครับ” นสพ.ภัทรพล กล่าว

การทำงานฐานะหมอรุ่นใหม่ท่ามกลางสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ หมอล็อต บอกว่า สไตล์การทำงานแบบมีจุดยืนอยู่ในปลายหอก พร้อมลุยทุกสถานการณ์ ไม่ว่าในสังคมป่า สังคมเมือง “เจ้าสำราญเดนตาย คือนิยามที่เพื่อนๆ ให้ผมครับ” หมอล็อต แจงความหมายเพิ่มเติมให้เข้าใจยิ่งขึ้นว่าอยู่ในเมืองก็สนุกเต็มที่ อยู่ในป่าก็ลุยเต็มเหวี่ยงสไตล์นั้นเลย