ทุกสิ่งของมีเรื่องเล่า

โดย...เสน่ห์จันทน์ ภาพ กฤษณ์ พรหมสาขา ณ สกลนคร

ชื่อ รัฐ เปลี่ยนสุข เป็นที่รู้จักดีในฐานะนักออกแบบ ยิ่งเฟอร์นิเจอร์ไม้ ผลงานของรัฐล้วนขับเน้นพื้นผิวของวัสดุให้ออกมาอวดความงามได้อย่างเป็นเอกลักษณ์ และชื่อของรัฐ เปลี่ยนสุข เริ่มมีชื่อเสียงในแวดวงศิลปะ เพราะผลงานของเขาได้ถูกนำจัดแสดงในนิทรรศการแล้วเป็นที่ยอมรับกว้างขึ้นๆ

ผลงานของรัฐเคยถูกคัดเลือกให้ร่วมจัดแสดงภายในเทศกาลวัฒนธรรมฝรั่งเศส หรือลาแฟต อย่าง Designer’s Week แล้วยังมีบางส่วนนำมาจัดแสดงร่วมกับงานชิ้นอื่นๆ ในนิทรรศการชุด “เจนิ โลซิ” (Genii Loci) มีรากศัพท์มาจากภาษาโรมัน ให้ความหมายว่า สถานที่ประทับของผู้ปกปักรักษา หรือบรรยากาศเฉพาะของแต่ละสถานที่ หรือวิญญาณที่คอยปกปักรักษาสถานที่ใดสถานที่หนึ่ง

 

“บรรยากาศเฉพาะของแต่ละสถานที่ ผมว่าคำนี้อธิบายได้ชัดเจนที่สุด เจนิ โลซิ คำนี้ความหมายไม่ตายตัว คนที่ฟังสามารถมีมุมมองของแต่ละคนได้เองด้วย” ศิลปินเอ่ยถึงที่มาชื่อนิทรรศการ

“ก่อนมาเป็นคอนเซ็ปต์นี้ ผมเป็นสถาปนิกและดีไซเนอร์ แล้วทางแกลเลอรี่ที่ฝรั่งเศสอยากได้งานที่เป็นโปรดักต์แล้วดูเป็นศิลปะด้วย ผมต้องหาตรงกลาง ของอะไรที่มีจิตวิญญาณ แล้วแต่ละคนดูงานจะตีความตามประสบการณ์ของตัวเอง ผมอยู่บ้านทรงไทยมาตลอด มีตู้ใส่ผ้าพับของคุณยาย เวลาเราเห็นตู้นี้มันไม่ใช่แค่ตู้พับผ้าแต่คือคุณยาย ก็ได้ไอเดียตรงนี้มา”

 

ศิลปินได้นำชิ้นส่วนของเก่ามาแต่งเติมสร้างบรรยากาศในการเล่าเรื่องใหม่ แต่มีอดีตเป็นต้นเรื่อง สร้างสรรค์โดยใช้เทคนิคศิลปะผสม ทั้งภาพถ่าย จิตรกรรม ประติมากรรม เป็นอาทิ แบ่งงานเป็น 4 หมวด บอดี้ เซนส์ เมโมรี และสังสาระ โดยหยิบยกประเด็น “วัฏจักรชีวิต” มาสื่อสาร ซึ่งทุกสิ่งล้วนผ่านกาลเวลา

“บอดี้” (Body) หรือ “เรือนแห่งกาย” แสดงให้เห็นถึงวัฏจักรแห่งการเติบโตและร่างกายมนุษย์ “ในการสร้างงาน บอดี้ผมใช้คอนกรีตแทนความเป็นเมือง การเติบโตของเมือง ของคนรุ่นใหม่ แล้วใช้คอนกรีตผสมไม้ เป็นการเล่าเรื่องชีวิตของคน เราเริ่มต้นจากการเติบโต ทุกอย่างพุ่งขึ้นแนวตั้ง พอแก่เริ่มมีริ้วรอย จริงๆ ต้นไม้สวยงามคือต้นที่แก่แล้ว”

 

“เซนส์” (Sense) หรือ “เรือนแห่งสัมผัส” แสดงนัยความไม่เที่ยงของชีวิตมนุษย์ โดยผิวสัมผัสของเรือนไม้นั้นไม่ต่างไปจากสภาวะสังขารที่สึกหรอไปตามกาลเวลา “โตมาก็เป็นเซนส์ ใช้ธูปสามดอกด้านบนใช้ไฟเผาทั้งตัว พูดถึงเราโตขึ้นมาจุดหนึ่งเราเริ่มโรยรา ความทรงจำคือสิ่งที่จากเราไป คือการดึงจิตวิญญาณกลับมาอีกครั้งหนึ่ง เซนส์เป็นงานคัดสรรศิลปะจากไม้ เลือกไม้ที่ค่อนข้างหายากมาประกอบกัน มีดีเทลของงานไม้ เช่น รอยแตก รอยน้ำ พื้นผิวไม่เรียบ คือสัมผัสได้ถึงพื้นผิวให้มันดีเฟกขึ้นมา”

“เมโมรี” (Memory) หรือ “เรือนแห่งความทรงจำ” การค้นหาจิตวิญญาณที่หลบซ่อนในวัตถุ เป็นการนำเอาความทรงจำที่ฝังอยู่ในข้าวของเครื่องใช้เก่ามาใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อสร้างผลงานที่สามารถเติบโต และกลายสภาพมาเป็นบ้านแห่งจิตวิญญาณ

 

“เมมโมรี ผมเอาตู้ ของใช้เก่าดึงกลับขึ้นมา คนโบราณเชื่อว่าของบางอย่างมีเรื่องราวที่ประทับอยู่หรือเป็นตัวแทนของเจ้าของชิ้นนั้นๆ อย่างตู้ติ่มซำมันเรื่องราวของชาวจีนที่มาอยู่เมืองไทยมาเสื่อผืนหมอนใบ ให้ความรู้สึกถึงครอบครัวที่จากมา การต่อสู้ชีวิต เรื่องราวที่งอกมาจากตู้เป็นเรื่องราวเจ้าของเดิมมีบริบทยังไงซึ่งเราต่อเติมเข้าไป”

“สังสาระ” (Samsara) หรือ “การเวียนว่ายตายเกิด” ใช้การหมุนเวียนของฤดูกาลเล่าเรื่องแทนค่าการเวียนว่ายตายเกิด ผลงานศิลปะชุดนี้นำเสนอผ่านวัสดุทองคำเปลวอันเป็นตัวแทนของความขัดแย้งกันระหว่างความเปราะบางของแผ่นทองกับเนื้อทองที่เป็นสสารที่คงทน

 

“ผมทำงานหลายอย่างทั้งที่ศูนย์ศิลปาชีพ เป็นที่ปรึกษากระทรวงท่องเที่ยวและวัฒนธรรม เลยเอางานหัตถกรรมมาสร้างสรรค์ศิลปะแทนเพนติ้ง งานสังสาระผมไปทำงานกับช่างที่วัดขนอน ทำหนังใหญ่ขึ้นลายใหม่ ยึดโครงขึ้นใหม่ เหมือนเมฆหมอกสีดำ เดินผ่านเข้าไปข้างหลังเห็นฉากทองของพระอาทิตย์ แล้วมีงานภาพถ่ายขาวดำเพนต์ทองคำเปลวเข้าไปในภาพ คือทั้ง บอดี้ เซนต์ เมมโมรี สังสาระ มันมีแบ็กกราวด์ของเรื่องการเวลา”

สิ่งที่รัฐสร้างขึ้นไม่ได้มีเพียงรูปลักษณ์ที่สวยงามหรือประโยชน์ใช้สอยเท่านั้น แต่วัสดุพื้นฐานที่นำมาใช้ยังมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และได้สอดแทรกมิติทางวัฒนธรรม และความทรงจำเข้าไปในชิ้นงานด้วย

นิทรรศการ เจนิ โลซิ จัดแสดง ณ เอสแกลเลอรี่ โรงแรมโซฟิเทล แบงค็อก สุขุมวิท เปิดให้ชมถึงวันที่ 5 ก.พ. ในเวลา 10.00-22.00 น.