คลองกระ...ในฝัน

โดย...วุฒิ นนทฤทธิ์

คอคอดกระ ส่วนที่แคบที่สุดของแผ่นดิน อยู่ในเขตบ้านทับหลี ต.มะมุ อ.กระบุรี จ.ระนอง กับ อ.สวี จ.ชุมพร ประมาณหลักกิโลเมตรที่ 545 ของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) มีระยะทางจากฝั่งทะเลตะวันตกถึงฝั่งตะวันออกราว 50 กิโลเมตร

เรื่องคอคอดกระมีประวัติศาสตร์ยาวนานมาตั้งแต่สมัยพระนารายณ์มหาราช โดยวิศวกรชาวฝรั่งเศสได้ทำการสำรวจภูมิประเทศและลงความเห็นว่าอาจปรับเส้นทางน้ำที่มีอยู่แล้วทะลุไปตะนาวศรีและมะริดได้ซึ่งเป็นแนวความคิดแรกในการสร้างทางน้ำเชื่อมระหว่างทะเลทั้งสองภูมิภาคในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย

จนกระทั่งมาถึงรัชกาลที่ 4 ฝรั่งเศสคิดจะขุดคอคอดกระเพื่อร่นระยะทางในการเดินเรือจากฝั่งทะเลอันดามันข้ามมาฝั่งอ่าวไทย ไม่ต้องไปอ้อมช่องแคบมะละกา แต่เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับอังกฤษที่เป็นเจ้าของกิจการท่าเรือในปีนังและสิงคโปร์ โครงการนี้จึงระงับไป

ต่อมาอังกฤษ ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น ได้เข้ามาสำรวจโครงการขุดคอคอดกระหลายครั้งในยุคล่าอาณานิคม จนถึงก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ปี 2475 ซึ่งจะต้องใช้งบประมาณจำนวนมหาศาล ขณะเดียวกันก็มีผลกระทบต่อความมั่นคงโดยเฉพาะการแบ่งแยกดินแดน ซึ่งหลายครั้งที่รัฐบาลในอดีตนำเหตุผลนี้มาอ้าง ก็มักจะเจือปนไปด้วยข้อครหาเรื่องผลประโยชน์จากประเทศที่อาจเสียประโยชน์หากโครงการนี้สำเร็จ ทำให้ต้องยุติโครงการนี้ร่ำไป

ในอดีตมีอดีตนายกรัฐมนตรีหลายคนได้หยิบยกโครงการการขุดคอคอดกระขึ้นมาพูด ทั้งนายปรีดี พนมยงค์ ในปี 2501 พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ รวมทั้งมีการตั้งคณะกรรมาธิการขึ้นมาหลายยุคหลายสมัย โดยเฉพาะในยุคของ พล.อ.ชวลิต มีการศึกษาอย่างจริงจัง มีการเสนอแนวการขุดคอคอดกระเพิ่มอีกหลายแนว ซึ่งจะมีผลกระทบน้อยที่สุด แต่เรื่องก็เงียบหายเข้ากลีบเมฆไปท่ามกลางข้อครหาเดิมๆ

ล่าสุด นายธานินทร์ กรัยวิเชียร องคมนตรี ได้ทำหนังสือถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี สนับสนุนโครงการขุดคอคอดกระ ซึ่งถูกระงับไปด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ แต่ในปัจจุบันสถานการณ์ต่างๆ ได้เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งหลายชาติได้ให้ความสนใจ เพราะจะช่วยร่นระยะเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางได้เป็นอย่างมาก จึงเป็นโอกาสดีที่จะมีการศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการขุดคอคอดกระ เพื่อพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส

การขุดคลองกระจะร่นระยะทางได้ราว 1,500 กม. ร่นเวลาเดินทางระหว่างมหาสมุทรอินเดียกับทะเลจีนใต้ได้ 3-4 วัน ลดค่าใช้จ่ายประมาณ 15% และจะทำให้ไทยกลายเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางเรือในภูมิภาคเอเชียแทนสิงคโปร์ ซึ่งนายเชียรช่วง กัลยาณมิตร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาเศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ เชื่อว่าโครงการจะทำได้จริง ก็ต้องทำในรัฐบาลชุดนี้เท่านั้น เพราะการเมืองปกติไม่สามารถผลักดันได้

จากนี้ก็เหลือแค่ความจริงใจและความตั้งใจจริงของทุกฝ่าย เพราะวันนี้ประเทศไทยมีผลการศึกษาเรื่องคลองกระอยู่ล้นมือมากเพียงพอที่จะเดินหน้าได้ทันที ที่เหลือก็อยู่ที่วิสัยทัศน์ของผู้มีอำนาจที่จะทำฝันให้เป็นจริง