สังคมของคนรายได้น้อย

โดย...วราพงษ์ ป่านแก้ว

ครั้งก่อนเล่าถึงชุมชนแฟลตดินแดงในอดีต ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยปัญหาสังคมลำดับต้นๆ ของเมืองหลวงอย่างกรุงเทพมหานคร และน่าจะเป็นลำดับต้นๆ ของเมืองไทยด้วยซ้ำไป  ด้วยเพราะดินแดงในอดีตเปรียบเสมือนเป็นพื้นที่ที่เป็นจุดเริ่มต้นของการแสวงหาโอกาสของคนรากหญ้าในต่างจังหวัดที่เข้ามาเสี่ยงโชคในเมืองหลวง

แต่ในมุมหนึ่งได้ทำให้ดินแดงกลายเป็นสลัมขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยปัญหา แม้ต่อมาจะยกระดับจากสลัมเป็นแฟลตให้เช่าราคาถูกๆ แต่ปัญหาสังคมที่สะท้อนจากชีวิตความเป็นอยู่ของคนในดินแดงก็ยังคงดำรงอยู่ แต่ในอีกมุมหนึ่งดินแดงก็ทำหน้าที่เป็นแหล่งอยู่อาศัยที่เป็นจุดเริ่มต้นชีวิตของครอบครัวใหม่นับหมื่นนับแสนครอบครัวที่เคยอยู่ตรงนั้น

ผมจึงเป็นคนหนึ่งที่ยกมือสนับสนุนให้โครงการฟื้นฟูชุมชนดินแดงเป็นหนึ่งในโครงการนำร่อง เพื่อสร้างความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัยให้กับผู้มีรายได้น้อยที่ทำงานในเมืองใหญ่

แต่การจะยกระดับชุมชนดินแดงให้เป็นสังคมต้นแบบของนักแสวงหาโอกาสในเมืองหลวง คงจะมองแค่เรื่องการจัดหาที่อยู่อาศัยอย่างเดียวไม่ได้ เพราะไม่เช่นนั้นปัญหาสังคมในด้านต่างๆ ที่เคยเกิดขึ้นและดำรงอยู่ก็คงจะไม่หมดไป ถ้าจะแก้ก็ต้องแก้กันทั้งระบบ

เคยคิดเล่นๆ แต่อยากให้เกิดขึ้นจริงๆ ว่า ถ้าเราสามารถจัดหาที่อยู่อาศัยให้กับคนกลุ่มนี้ได้เช่าอยู่ราคาถูกๆ ลดภาระการใช้จ่ายในแต่ละเดือนได้ก็คงจะดีเยี่ยม และเห็นด้วยกับนักวิชาการด้านที่อยู่อาศัยหลายท่านที่ออกมาแสดงความเห็นถึงแนวคิดการส่งเสริมให้ผู้มีรายได้น้อยมีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเองนั้น ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นด้วยการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์

การเช่าเป็นทางหนึ่งที่น่าจะเหมาะกว่าสำหรับผู้มีรายได้น้อย เพราะไม่สร้างภาระหนี้ให้กับผู้มีรายได้น้อย และทรัพย์สินก็ยังเป็นของรัฐ เมื่อคนเหล่านี้ยกระดับชีวิตของตัวเองได้ มีศักยภาพพอที่จะเป็นเจ้าของที่อยู่อาศัย ก็ค่อยๆ ขยับขยายออกไปจากบ้านเช่าของรัฐ แล้วให้ผู้แสวงหาหน้าใหม่ได้มีโอกาสสร้างฝันของตัวเองบ้าง

แนวคิดนี้ยังสวนทางกับหน่วยงานรัฐที่มองเรื่องตัวเลขเป็นหลัก เพราะมีหน้าที่ต้องหาเงินเข้ารัฐ แต่จริงๆ ขึ้นอยู่กับนโยบายรัฐบาลจะกำหนดให้เป็นโครงการทางสังคมแล้วก็ใส่งบประมาณลงไป กำหนด
ค่าเช่าถูกๆ เพราะทำบนที่ดินของรัฐอยู่แล้ว ซึ่งก็ไม่เข้าใจว่าจะเอาราคาที่ดินที่เป็นที่รัฐนั้นมาบวกเป็นต้นทุนทำไม เพราะเมื่อคำนวณกันออกมาก็ทำให้ค่าเช่าแพงระยับ คนจนไม่มีสิทธิได้เช่าอยู่

นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายๆ เรื่องที่จำเป็นต้องดูแลในสังคมต้นแบบนี้เช่น มีสถานรับเลี้ยงเด็กก่อนวัยเรียนที่เพียงพอ และได้มาตรฐาน มีสถานดูแลผู้สูงอายุในชุมชน  มีสถานแนะแนวฝึกสอนอาชีพให้คนกลุ่มนี้มีโอกาสและทางเลือกในการประกอบอาชีพมากขึ้น โดยไม่ต้องห่วงหน้าพะวงหลังกับคนในครอบครัวที่ต้องดูแล ทั้งเด็กและผู้สูงวัย งานนี้คงต้องขอดูฝีมือของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์สักตั้งครับ