ดินแดงรำลึก

โดย...วราพงษ์ ป่านแก้ว

เห็นข่าวรัฐบาลจะเร่งสร้างที่อยู่อาศัยให้กับผู้มีรายได้น้อยหลายแสนหลัง โดยมีชุมชนแฟลตดินแดงเป็นเป้าหมายหนึ่งที่จะต้องถูกรื้อทิ้งและสร้างขึ้นมาใหม่ให้เป็น “นิวทาวน์อินทาวน์” แปลกันแบบตรงๆ ก็คือเมืองใหม่ที่อยู่ในเมือง ในฐานะที่เคยเป็นพลเมืองของดินแดง ซิตี้ ที่โตมาพร้อมๆ กับแฟลตดินแดง ก็เลยอยากจะย้อนเวลารำลึกความหลังถึงพื้นที่ที่ในยุคสมัยหนึ่งเป็นแหล่งเสื่อมโทรมระดับประเทศที่กำลังจะผันตัวเองเป็นเมืองใหม่ในเมืองในอีกไม่ช้าไม่นานนี้

จำได้อย่างรางเลือนว่า เมื่อพ่อผมย้ายมาเป็นครูฝึกอาชีพช่างเครื่องยนต์ โรงเรียนในสังกัด กทม.ที่ช่วยสอนอาชีพระยะสั้นให้กับผู้ที่ขาดโอกาสทางการศึกษา ดินแดงในสมัยที่ผมอายุยังไม่ถึง 10 ขวบ เหมือนเป็นดินแดนต้องห้ามที่ไม่มีคนเมืองคนไหนอยากผ่านเข้าไปใกล้ ส่วนหนึ่งเพราะดินแดงทำหน้าที่เป็นถังขยะของ กทม.ในสมัยนั้น เหมือนที่อ่อนนุชเคยเป็นอยู่ในยุคสมัยหนึ่ง

ขยะจากทุกทิศทุกทางถูกนำมาทิ้งที่ดินแดงจนกองโตเป็นภูเขาใหญ่ขนาดที่มองเห็นรถแทรกเตอร์โกยขยะอยู่บนภูเขา(ขยะ) คันเท่ารถของเล่น แถมยังมีโรงทำปุ๋ยขนาดใหญ่เอาไว้ในบริเวณนั้นด้วย บ้านพักครูที่ผมอยู่ในสมัยเด็กๆ ต้องมีมุ้งลวดไว้กันแมลงวันที่ชุมซะยิ่งกว่ายุง เรื่องสุขอนามัยจึงเป็นเรื่องที่ต้องดูแลกันอย่างเข้มงวด เมื่อมีบ้านใกล้ๆภูเขาขยะ

ดินแดงสมัยนั้นไม่ได้มีแค่ขยะกองโต ยังมีชุมชนแออัดหรือสลัมขนาดใหญ่ไม่แพ้ที่ใดในโลก ตอนที่ผมยังเด็ก แฟลตดินแดงยังไม่เกิด ให้นึกภาพสลัมที่กินอาณาบริเวณตั้งแต่ริมถนนวิภาวดี สนามกีฬาไทย-ญี่ปุ่น แผ่ขยายไปมาจนถึงถนนประชาสงเคราะห์ในปัจจุบัน ด้วยเพราะเป็นแหล่งที่คนต่างจังหวัดหนีความลำบากยากจนมาขุดทองในเมืองกรุงเข้ามาจับจองอยู่อาศัยกันจนกลายเป็นแหล่งเสื่อมโทรม ที่เต็มไปด้วยปัญหาสังคมเมือง ทั้งอาชญากรรม ยาเสพติด ซึ่งหาได้ง่ายๆ ที่นั่น

ลูกหลานของคนต่างจังหวัดที่วาดฝันอยากอัพสถานะสู่สังคมเมืองต่างเสียผู้เสียคนเสียชีวิตมานับไม่ถ้วน ภาพฮิปปี้ติดยา ผมยาว มีรอยสักเต็มตัว เป็นภาพที่เห็นจนคุ้นตาเสมือนเป็นแฟชั่นเฉพาะถิ่น ดินแดงในยุคนั้นจึงสะท้อนภาพปัญหาสังคมเมืองได้อย่างชัดเจนเช่นเดียวกับแหล่งเสื่อมโทรมขึ้นชื่ออีกแห่งของ กทม. นั่นคือ สลัมคลองเตย จนรัฐบาลสมัยนั้นตัดสินใจสร้างแฟลตดินแดง เพื่อให้เป็นที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อยขยับขยายจากสลัมมาอยู่บนแฟลตแทน โดยจ่ายค่าเช่าถูกๆ เดือนละไม่กี่ร้อยบาท

ยุคสมัยเปลี่ยนไป ดินแดงกลายเป็นทำเลทองอีกแห่งของ กทม. แฟลตดินแดงมีอายุ 30-40 ปี เสื่อมโทรมไปตามสภาพ แต่ปัญหาต่างๆ นานา ของสังคมเมืองยังดำรงอยู่แม้จะบางเบาลงไปบ้าง เพราะแหล่งอยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย ส่วนหนึ่งถูกเซ้งต่อเปลี่ยนมือมาให้คนทำงานระดับกลางที่ต้องการอยู่ใกล้เมือง ในไม่ช้าไม่นานนี้ดินแดงกำลังจะถูกพลิกโฉมอีกครั้ง แต่ก็ยังหวังว่าจะยังคงเป็นที่พำนักพักพิงของผู้มีรายได้น้อยที่ต้องการแสวงหาโอกาสในสังคมเมืองต่อไป