ภู กระดาษ ไม่ขอ ‘เนรเทศ’ ไปไหน

อาชีพไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการเขียนหนังสือ จะทำอะไรอยู่ เกี่ยวหรือไม่เกี่ยว ก็เขียนหนังสือได้ ถ้ามีความอยาก เด็ดกว่านั้นยังได้ชิงรางวัลซีไรต์ปีนี้ นี่สิเจ๋งกว่า

หนึ่งในนั้นคือ “ภู กระดาษ” ปัจจุบันเขาประจำในโรงงานผลิตเนื้อไก่ อ.หนองใหญ่ จ.ชลบุรี พอว่างจากงาน นอกจากเตะฟุตบอล เชียร์ฟุตบอล ก็ต้องเขียนหนังสือ

เขียนไปเขียนมา เบ็ดเสร็จมีทั้งเรื่องสั้นและนวนิยาย ผ่านการรวมเล่ม ชนะเลิศและรองชนะเลิศก็หลายเวที อาจไม่ใช่นามปากกานี้ แต่คนที่ติดตามงานเขาย่อมรู้ดี

เขายินดีขอ(ไม่)เปิดเผยชื่อและสกุลจริง ส่วนหน้าตานั้นปิดบังกันไม่ได้ ซ้ำเขายังพูดซาวด์แทร็กกับเราจ้อยๆ หลังรู้ว่าเราสามารถเว้า (พูด) ภาษาอีสานได้ เขาว่ามันคล่องปากเด้อ ซึ่งภาษาอีสานที่เขาเว้ากับเรา เป็นภาษาลาวฝั่งขวา ขยายความก็คือภาษาอีสานที่ใช้กันในหมู่คนอีสานที่อาศัยอยู่ในภาคอีสาน คนที่บ้านเกิดของเขา อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ ก็นิยมใช้เว้ากัน

ในนวนิยายชิงซีไรต์ “เนรเทศ” เขาก็นำภาษาลาวฝั่งขวามาใช้ เป็นลูกเล่นที่ยั่วล้อไปมาแบบกวนๆ อ่านสนุกได้เรื่องทีเดียว เข้ากับเรื่องราวที่เขานำเสนอ เสียดสีการเมือง ประวัติศาสตร์ (จงใจใช้ไทม์ไลน์ ค.ศ. แทน พ.ศ.) การใช้ชีวิต การเดินทางโดยระบบขนส่งมวลที่ยังขาดความสะดวกสบาย รวมถึงผีภรรยาที่ตายแล้วแต่ยังไม่ยอมไปผุดไปเกิด ก็ว่าด้วยความล้าสมัยในบางสิ่งบางอย่างทั้งของภาครัฐและภาคประชาชน

เขาก็ว่านี่อาจไม่ใช่ภาพสะท้อนของคนอีสาน เพราะงานเขียนเล่มนี้ไม่ใช่เพื่อชีวิตคนอีสาน แต่เป็นการงานเขียนที่บ่งบอกถึงชนชั้นกลางถึงระดับล่าง ให้อารมณ์คล้ายๆ งานวิจัย ค้นหา สำรวจ เพื่อตอบคำถามตัวเอง จากการเฝ้าสังเกตเอง และการพบพานของคนรอบข้าง

“เรื่องนี้มีแต่ความซ้ำซากครับ ไม่มีความใหม่เลย ลอกเลียนแบบสิ่งเก่าๆ มา เพราะมีคน สิ่งที่คนทำไว้แล้ว แต่ไม่ใช่การก๊อบปี้ เพียงแต่ดำเนินตามขนบของผม สิ่งซ้ำๆ ก็จะทำด้วยวิธีที่งอกเงย คือกวนหน่อยๆ เล่าเรื่องและใส่อะไรที่คล้ายเป็นการก่อกวนให้เกิดความรำคาญ ทั้งการใช้ภาษา ไวยากรณ์ การดำเนินเรื่อง ก็มีการนำนิทานปรัมปรามาใส่ ในการอ่าน นัยหนึ่งคือล้อเล่นและยั่วล้อไปมากับความรู้สึกผู้อ่าน ระหว่างนันฟิคชันกับฟิคชัน ผสมผสานกัน ซึ่งท้ายเล่มผมจะมีหมายเหตุไว้ทำไม่ใช้วิธีนี้ เป็นความจงใจของผมเอง

ภาษาที่ใช้ก็เป็นภาษาลาวฝั่งขวา ไม่ใช่ภาษาลาวที่มาจากหลวงพระบาง หรือเวียงจันทน์ แต่เป็นภาษาลาวที่ใช้ในบ้านเกิดผม คือคนลาวที่เกิดในประเทศไทย ก็คือคนอีสานนั่นแหละครับ ผสมปนเปกันในบทสนทนา มีการสลับตำแหน่งหน้าหลัง ประธาน กริยา กรรม จะไม่เหมือนวิธีเขียนแบบภาษาภาคกลาง มีการใช้สร้อยคำแบบคนอีสาน ผมว่าเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งที่มีในภาษาอีสาน แต่ก็ประนีประนอมให้คนภาษากลางอ่านได้ อาจจะมีความเป็นเฉพาะ แต่ก็พบเห็นได้ทั่วไปเวลาที่อยู่ในหนัง ละคร หรือฟังหมอลำลูกทุ่ง”

ส่วนชื่อนวนิยาย เขาก็บอกว่ามาจากสิ่งปรากฏในสังคมไทย ในรอบหลายสิบปีที่ผ่านมาผู้คนเหมือนถูกเนรเทศ คือไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของประเทศ ไม่ได้มีความสำคัญอะไรเลย ขณะที่ความคาดหวังกับรางวัล นักเขียนวัย 38 ว่าแค่มีคนอ่าน มีคนวิพากษ์วิจารณ์ มีคนพูดถึง ก็พอใจอย่างใหญ่หลวง

“ตัวผมเองก็ไม่ลุ้นหรอกครับ แต่ก็ดีใจ เพราะยังไงใครจะได้ก็มาจากกรรมการจิ้มอยู่แล้ว จะถึงแชมป์หรือไม่ก็ไม่ซีเรียส ต่อให้ได้แชมป์ ผมก็ยังทำงานเหมือนเดิม เพราะจุดสูงสุดการเขียนของผมคือหนังสือได้รับการอ่านจากผู้อ่าน ได้รับการพูดถึงทั้งในแง่ดีและในแง่ลบ ด้วยความชัง หรือความชอบ อีกอย่างคือได้เขียนจนสำเร็จตามที่ต้องการ ตามที่หรือถึงใจมุ่งหวังไว้ ตามที่ได้คิด จินตนาการ ค้นคว้า และได้วางแผนไว้อย่างมีข้อบกพร่องน้อยที่สุด นั่นละครับ คนเขียนก็มีแรงมีพลังจะเขียนงานต่อ และเป็นเสมือนรางวัลแล้วละครับ

เนรเทศ มันเป็นทั้งถูกบังคับและสมัครใจ (ถูกบังคับให้สมัครใจ หรือสมัครใจเนรเทศตนเองออกไป) คือเนรเทศไปต่างถิ่น เนรเทศกลับถิ่นเดิม ขอเนรเทศตนเองไปอยู่ที่อื่น หรือแม้แต่ว่าอยู่ที่ไหนก็ถูกเนรเทศอยู่ดี จะด้วยสมัครใจ หรือไม่สมัครใจก็ตาม เพราะไม่ได้รับความสนใจ หรือเป็นที่ไม่พึงปรารถนาของสังคมนั้นๆ ซึ่งปรารถนาในที่นี้คือการนับรวมเป็นคนหนึ่ง เป็นกลุ่มหนึ่งในสังคมว่าเป็นเจ้าของสังคมนั้นๆ ร่วมกัน อาจจะนับบ้างในบางครั้ง แต่ส่วนใหญ่จะไม่ถูกนับว่าเป็นเจ้าของร่วมกัน”

ถัดจากนวนิยายเล่มนี้ ผลงานเรื่องใหม่ ช้าเร็ว ไม่นานเกินรอ เขาว่าอย่างนั้น แน่นอนรวมเรื่องสั้นและนวนิยาย ได้อ่านกันจุใจ เนื้อหาก็ยังจะเกี่ยวพันกับผู้คนและการสำรวจตรวจสอบสถาบันครอบครัว หรือใครอยากเข้าไปคุยและถามไถ่เขา ก็เชิญที่เฟซบุ๊ก phu kra-dart ตามอัธยาศัยและใจชื่นชอบ