ดูแลตัวเองป้องกัน โรคหัวใจ มาแบบไม่รู้ตัว

โดย...เบ็ญจวรรณ รัตนวิจิตร

โรคหัวใจ เป็นหนึ่งใน 4 โรคร้าย ที่คร่าชีวิตคนไทยมากที่สุด สถานการณ์โรคหัวใจในประเทศไทย มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ในปี 2556 มีผู้เสียชีวิต 54,530 คน เฉลี่ยวันละ 150 คน หรือเฉลี่ยชั่วโมงละ 6 คน

ผลงานการศึกษาวิจัยทั่วโลก ยืนยันตรงกันว่า สาเหตุการป่วยโรคหัวใจในขณะนี้ เกือบ 100% เป็นผลมาจากโรคที่เกิดจากวิถีชีวิตและพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่ถูกต้อง และมี 4 โรค เป็นตัวเร่งที่สำคัญ ได้แก่ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง และความอ้วน

สำหรับพฤติกรรมที่ทำให้เสี่ยงที่จะก่อโรค 4 โรค ได้ง่ายๆ ได้แก่ การรับประทานที่มากเกินพอดี ไม่สมดุล รับประทานอาหารรสหวาน มัน เค็ม รับประทานผักผลไม้น้อย ใช้เครื่องอำนวยความสะดวกมากขึ้น ไม่ออกกำลังกาย การสูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เป็นต้น

นอกจากนี้ การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่มีภาวะวิกฤตของโรคหัวใจและปอด เช่น อาการหัวใจวายเฉียบพลัน กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน อาการปอดอักเสบ หรือติดเชื้ออย่างรุนแรง จนปอดไม่สามารถแลกเปลี่ยนก๊าซได้ เป็นภาวะเร่งด่วนและมีการดูแลอย่างใกล้ชิด ที่ต้องระมัดระวังอย่างมาก และมีโอกาสเสี่ยงและอาจเสียชีวิตในระหว่างการเคลื่อนย้ายได้

นพ.โชคชัย สุวรรณกิจบริหาร รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลหัวใจกรุงเทพ กล่าวว่า ปัจจุบันการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยอาการหนักทางด้านหัวใจและปอด ในอดีตก่อนจะไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ทันที จะต้องรออาการผู้ป่วยให้มีสภาพที่ดีขึ้นและพร้อม ส่วนใหญ่แพทย์จะให้การรักษาด้วยวิธีประคับประคอง และรอจนกว่าคนไข้จะฟื้น ซึ่งในบางกรณีต้องใช้เวลามากกว่า 2-3 สัปดาห์ ซึ่งผู้ป่วยในกลุ่มนี้มักมีโอกาสรอดน้อยกว่า 50%

“โดยเฉพาะผู้ป่วยในพื้นที่ที่ห่างไกล เดิมเราไม่สามารถเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่มีอาการหนักได้เพราะมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตระหว่างทาง” นพ.โชคชัย กล่าว

โรงพยาบาลหัวใจกรุงเทพ จึงนำเทคโนโลยีใหม่ ที่เรียกว่า “เครื่องหัวใจและปอดเทียม ช่วยการทำงานของหัวใจและปอดระหว่างเคลื่อนย้ายผู้ป่วย (TRANSPORT Extra Corporal Membrane Oxygenator) หรือ TRANSPORT ECMO” เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาผู้ป่วย ซึ่งอุปกรณ์ดังกล่าวช่วยทำงานในการปั๊มเลือดแทนหัวใจ และแลกเปลี่ยนก๊าซแทนปอด

เครื่องมือดังกล่าวสามารถใช้สำหรับผู้ป่วยภายในโรงพยาบาล หรือใช้เพื่อรับส่งผู้ป่วยระหว่างโรงพยาบาล ผู้ป่วยในพื้นที่ที่ห่างไกล ซึ่งแต่เดิมไม่สามารถเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่มีอาการหนักได้เพราะมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตระหว่างทาง อีกทั้งสามารถใช้ในผู้ป่วยที่รอการเปลี่ยนหัวใจ หรือปอดจากผู้บริจาคอวัยวะ หรือเพื่อผู้ป่วยที่กำลังรอเวลาในการรักษาด้วยเครื่องมืออื่นๆ

ปัจจุบันเทคโนโลยีในการรักษามีประสิทธิภาพสูงขึ้น อาจช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษา และต่อชีวิตให้กับผู้ป่วย แต่สิ่งสำคัญ คือ การป้องกัน ด้วยการใช้ชีวิตและพฤติกรรมในแนวทางที่ถูกต้อง จะช่วยลดอาการเสี่ยงของโรคที่จะมาแบบไม่รู้ตัว