โลกเสมือน แห่งความเกลียดชัง

โดย...ณศักต์ อัจจิมาธร

ว่ากันว่าเมื่ออยู่ในโลกออนไลน์ คนเรามักแสดงสันดานดิบบางอย่างออกมาได้ทั้งที่รู้ตัวและไม่รู้ตัว...

อาจเป็นเพราะเชื่อว่าโลกออนไลน์เป็นโลกเสรีที่ปราศจากการควบคุมจากสิ่งใด หรือเชื่อว่าตัวตนบนโลกออนไลน์ไม่ได้ยึดโยงกับโลกแห่งความเป็นจริง หลายการกระทำที่ผู้คนจำนวนไม่น้อยแสดงออกมาบนโลกเสมือนจริงจึงเป็นสิ่งที่อาจไม่ได้เห็นในโลกที่ชีวิตจริงดำรงอยู่

หนึ่งในนั้นน่าจะเป็นเรื่องของการ “เตือน” ผู้อื่นเมื่อเห็นสิ่งที่ไม่น่าจะถูกต้องเกิดขึ้น

สัปดาห์ที่ผ่านมาผู้ใช้งานสังคมออนไลน์ตื่นตัวกับ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฉบับใหม่ที่ประกาศใช้และกลายเป็นเรื่องที่มีการพูดคุยกันเป็นอย่างมาก

หลายคนยังไม่เข้าใจเนื้อหาของกฎหมายมากนักก็โพสต์ข้อความตัดพ้อทำนองว่า “หลังจากนี้จะแชร์อะไรที่เป็นประโยชน์ให้เพื่อนฝูงได้ดูก็คงทำไม่ได้เพราะจะเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์” หรือไม่ก็โพสต์ทำนองว่า “หากเจ้าของข้อมูลหรือภาพกลัวว่าจะถูกละเมิดลิขสิทธิ์จะนำมาโพสต์ผ่านโลกออนไลน์ทำไม”

ปรากฏว่าข้อความเหล่านั้นมีผู้ใช้สังคมออนไลน์เข้ามาร่วมแสดงความเห็นเป็นจำนวนมากและส่วนใหญ่ล้วนโพสต์ข้อความ “ด่ากลับ” ด้วยถ้อยคำรุนแรง บางคนก็ถึงขั้นด่าลามปามไปจนถึงครอบครัวของผู้โพสต์ข้อความ เล่นเอาเจ้าตัวถึงกับงง และถามกลับผู้ที่มารุมตำหนิว่าแค่การโพสต์ข้อความด้วยความไม่รู้ ทำไมถึงขั้นต้องด่ากันขนาดนี้ ทำไมถึงไม่เตือนหรือให้ความรู้กันด้วยคำพูดดีๆ

หรือแม้แต่เหตุการณ์เสียชีวิตของบุตรนักการเมืองรายหนึ่งก็ยังมีผู้คนจำนวนไม่น้อยโพสต์ข้อความในลักษณะซ้ำเติมอย่างที่ไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นการกระทำต่อกันของคนในสังคมเดียวกันในขณะที่อีกฝ่ายกำลังเผชิญความสูญเสีย บางคนส่งต่อข้อความเหล่านั้นให้กระจายออกไปโดยไม่สนใจว่าจะเป็นการทวีความเกลียดชังให้เพิ่มมากขึ้น

การเปลี่ยนช่องทางสื่อสารจากพูดกันต่อหน้าไปเป็นการสื่อสารผ่านหน้าจอ ทำให้คนเราสามารถเปลี่ยนท่าทีในการสื่อสารไปได้ชนิดที่จากหน้ามือเป็นหลังมือ คนบางคนเปลี่ยนจากคนสุภาพในชีวิตจริงไปเป็นผู้ที่มีวาจาเกรี้ยวกราด ประชดประชันได้อย่างน่าประหลาดบนโลกออนไลน์

สังคมออนไลน์ของไทยกำลังเป็นพื้นที่สร้างความเกลียดชังหรือ “เฮตสปีช” (Hate Speech)ที่ทวีความเข้มข้นมากขึ้นเรื่อยๆ

ก่อนหน้านี้เรื่องเฮตสปีชอาจมีให้เห็นเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการเมือง แต่ในปัจจุบันมันกลับแผ่ขยายออกไปในแทบทุกเรื่องที่อยู่บนโลกออนไลน์

แม้แต่คลิปวิดีโอที่ไม่ได้มีสาระอะไรให้ผู้เสพนอกไปจากความบันเทิงก็จะมีผู้คนจำนวนหนึ่งที่มาโพสต์ข้อความที่เป็นเฮตสปีช จนทำให้ความเห็นส่วนใหญ่ที่ปรากฏต่อท้ายคลิปนั้นกลายเป็นเรื่องของการทะเลาะและด่าทอกัน

ขณะที่บางเรื่องที่ควรจะเป็นการเตือนกันดีๆ เมื่อเห็นผู้อื่นผิดพลาดเพราะความไม่รู้ก็กลับกลายเป็นการใช้คำพูดที่มุ่งลดทอนความเป็นคนของผู้ที่ทำผิดพลาด

จะโดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม ผมคิดว่าสังคมออนไลน์ของไทยกำลังเผชิญปัญหาสำคัญเพราะผู้คนจำนวนไม่น้อยนิยมสาดความรุนแรงใส่กัน และสิ่งเหล่านี้กำลังแผ่ขยายออกไปอย่างรวดเร็ว

หนทางแก้ไขไม่ได้มีอะไรมากไปกว่าการเริ่มต้นจากตัวเราเองที่เป็นสมาชิกสังคมออนไลน์ด้วยการไม่ทวีความเกลียดชังให้เพิ่มขึ้นด้วยการงดโพสต์ งดแชร์ ก่อนที่ความเกลียดชังในโลกเสมือนจริงจะระเบิดออกมาสู๋โลกแห่งความเป็นจริง และทำให้เราต้องมานั่งตั้งคำถามกันว่า...เรามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร?