ไทยลืม ฝรั่งพบ (ธรรม)

มีหนังสือเล่มหนึ่งเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาที่ดีมาก ชื่อว่า A Buddhist catechism, according to the canon of the Southern Church (สรุปหลักพระพุทธศาสนา ตามคำสอนของนิกายเถรวาท) แต่งโดย เฮนรี สตีล ออลค็อต (Henry Steel Olcott) ชาวพุทธอเมริกันคนแรก และยังเป็นพุทธฝ่ายเถรวาทด้วย หนังสือเล่มนี้เป็นการสรุปหลักพระพุทธศาสนาด้วยการถามตอบแบบสั้นๆ ง่ายๆ แต่กระชับได้ใจความมาก บางคำถาม และคำตอบแหลมคมแบบที่ “ชาวพุทธแท้” ยังรู้สึกกระดาก เพราะไม่เคยถามกันมาก่อน เช่น

คำถามที่ 170

ถาม - หากจะสรุปหลักคำสอนทั้งหมดของพระพุทธเจ้าไว้ในคำๆ เดียว ควรเป็นคำว่าอะไร?

ตอบ - ความยุติธรรม เพราะพระพุทธศาสนาสอนว่าทุกคนอยู่ภายใต้กฎแห่งกรรม ได้รับผลและการลงทัณฑ์ตามควรไม่มากไม่น้อยไปกว่านั้น ไม่มีการกระทำหรือกระทำชั่วใดที่คนมองไม่เห็น หรือทำอย่างลับๆ แล้วจะไม่ได้รับผลของกรรม

คำถามที่ 79

ถาม - พระพุทธเจ้าทรงสรุปหลักคำสอนทั้งหมดของพระองค์ไว้ในพระสูตร หรือคาถาเพียงหนึ่งคาถาหรือไม่?

ตอบ - ใช่แล้ว, สพฺพปาปสฺส อกรณํ/กุสลสฺสูปสมฺปทา/สจิตฺตปริโยทปนํ/เอตํ พุทฺธาน สาสนํ. (การไม่ทำบาปทั้งสิ้น/การยังกุศลให้ถึงพร้อม/การทำจิตของตนให้ผ่องใส/นี่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

คำถามที่ 115

ถาม - พระพุทธเจ้าสอนให้บูชารูปเคารพหรือไม่?

ตอบ - ไม่ใช่

ถาม - แต่ทำไมชาวพุทธถึงนำธูปเทียนดอกไม้ไปบูชาพระพุทธรูป พระบรมสารีริกธาตุ หรือเจดีย์สถานต่างๆ เล่า?

ตอบ - พี่น้องในศาสนาที่บูชารูปเคารพเชื่อว่าในรูปเหล่านั้นเป็นที่สิงสถิตของเทพเจ้า ส่วนศาสนาที่บูชารูปเคารพที่มีความละเอียดขึ้นมาหน่อย ก็บูชาเพราะเชื่อว่าในรูปเหล่านั้นมีพลังอำนาจของพระเป็นเจ้าสถิตอยู่ แต่ชาวพุทธบูชาพระพุทธรูป หรือสิ่งต่างๆ ที่คุณกล่าวมา เพียงเพื่อระลึกถึงความยิ่งใหญ่, ปัญญาญาณ, คุณอันประเสริฐ และความการุณของบุรุษผู้หนึ่ง ซึ่งเคยดำรงอยู่บนโลก ไม่ว่าชนชาติใดหรือชนกลุ่มใด ก็ล้วนแต่เก็บรักษา ถนอมบูชา และเชิดชูสิ่งเตือนใจให้ระลึกถึงบุรุษและสตรีที่ได้รับการยกย่องเป็นยอดคนด้วยกันทั้งสิ้น สำหรับเราแล้วพระพุทธเจ้าควรได้รับการเคารพรักยิ่งกว่ามนุษย์ปุถุชนคนใดในประวัติศาสตร์โลก ที่ล้วนแต่ยังจมอยู่ในห้วงทุกข์

หนังสือเล่มนี้พิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 1881 แต่ยังทันสมัยมาก อ่านแล้วเข้าใจง่ายกว่าหนังสือพระพุทธศาสนาสำหรับเด็กประถมเสียอีก ผมคิดว่าส่วนหนึ่งที่ทำให้การเรียนพระพุทธศาสนาเป็นเรื่องน่าเบื่อ ก็คือ การสอนทุกวันนี้ ไม่ตอบโจทย์ ไม่ตอบคำถามพื้นฐาน และภาษาโบราณ หนังสือเหล่านี้ มีประโยชน์มาก มีทั้งสรุปพื้นฐานคำสอนของฝ่ายเถรวาทและมหายาน แม้จะทำสำหรับฝรั่งยุคพระพุทธเจ้าหลวง แต่เหมาะกับคนไทยยุคนี้มาก

เพราะคนไทยเรากลายเป็นฝรั่งจนลืมรากเหง้าพระพุทธศาสนากันไปหมดแล้ว