Developing Science and Technology for the nation
“เยอรมนี” เป็นอีกหนึ่งประเทศที่ตระหนักดีว่าการสร้างสรรค์ทรัพยากรบุคคลที่มีคุณภาพ
โดย...ทีมงานโลก 360 องศา [email protected]
“เยอรมนี” เป็นอีกหนึ่งประเทศที่ตระหนักดีว่าการสร้างสรรค์ทรัพยากรบุคคลที่มีคุณภาพ คือหนึ่งปัจจัยในการสร้างความมั่นคงอย่างยั่งยืนให้กับประเทศ และการศึกษาก็เป็นสิ่งจำเป็นในการสร้างคนและสร้างชาติ แต่การศึกษาที่ดีก็ไม่ควรที่จะเป็นภาระอันหนักหน่วงของนักเรียน เช่น ไม่อัดแน่นเนื้อหาวิชาการมากจนเกินไป ดังจะเห็นได้ว่า ระบบการศึกษาปฐมวัยนั้น จะต้องเน้นให้เด็กนักเรียนเตรียมความพร้อมก่อนที่จะเรียน เมื่อเด็กนักเรียนมีพัฒนาการที่ดีแล้ว ก็จะมีความพร้อมรับเนื้อหาทางวิชาการ
เมื่อเด็กนักเรียนเริ่มมีศักยภาพที่จะสามารถเรียนรู้ได้แล้ว ขั้นตอนต่อไป ก็คือ การสร้างสรรค์หลักสูตรให้สอดคล้องกับปัจจัยรอบด้าน ไม่ว่าจะเป็น ด้านการเมือง ด้านสังคม และด้านเศรษฐกิจ ดังนั้นรัฐบาลเยอรมนีจึงให้สวัสดิการด้านการศึกษาแก่นักเรียน นักศึกษาชาวเยอรมันให้ได้รับโอกาสที่เท่าเทียมกัน เพราะเป็นสวัสดิการขั้นพื้นฐานที่เด็กนักเรียนชาวเยอรมันควรจะได้รับ
ประเทศเยอรมนีเป็นประเทศอุตสาหกรรมที่ต้องอาศัยแรงงานภาคปฏิบัติเป็นสำคัญ ดังนั้นคนทำงานเป็นและมีทักษะในการทำงานได้จริง จึงเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานมากกว่า ซึ่งระบบการศึกษาแบบอาชีวะนั้นจะสามารถสร้างคนประเภทนี้ได้ และในขณะเดียวกันภาคอุตสาหกรรมก็จะเข้ามามีส่วนร่วมด้วย เพื่อให้เกิดความมั่นใจได้ว่าความรู้และทักษะที่จะสอนให้กับนักเรียน นักศึกษานั้น จะต้องตรงกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมอย่างแท้จริง และหลักสูตรจะต้องมีความทันสมัยสอดคล้องกับเทคโนโลยีและเครื่องไม้เครื่องมือที่มีการใช้งานจริงอยู่ในปัจจุบัน
ทุกวันนี้ “เยอรมนี” สามารถพิสูจน์ได้ในระดับหนึ่งแล้วว่า วิธีคิดดังกล่าวนั้นถูกต้องและเหมาะสมกับประเทศเยอรมนี มากไปกว่านั้น ก็สามารถพิสูจน์ให้เห็นได้อีกเช่นกันว่าแนวทางดังกล่าวสามารถทำได้จริง
ทีมงานโลก 360 องศา ได้มีโอกาสไปเยี่ยมเยือนสถานศึกษาหลายแห่งในเยอรมนี รวมถึงได้เข้าไปสังเกตการณ์ระบบวิธีการเรียนการสอนที่เน้นหลักวิชาการควบคู่ไปกับการลงมือปฏิบัติจริงในสถานที่ทำงานเพื่อให้เรียนรู้ในเรื่องของการทำงานจริง เพราะหลักสูตรนี้อยู่ในหลักสูตรที่เรียกว่า “Dual system” จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่า ทำไมใครๆ ต่างเชื่อมั่นในคุณภาพของคนเยอรมัน และทำไมใครๆ ต่างยอมเสียเงินแพงๆ ให้กับสินค้า “Made in Germany”
ทุกวันนี้ทรัพยากรบุคคลที่มีคุณภาพ คือ ต้นทุนสำคัญที่ทำให้ประเทศเยอรมนีมีศักยภาพในการผลิตสินค้าและบริการ อีกทั้งสินค้าที่ผลิตออกมายังมีประสิทธิภาพและคุณภาพจนเป็นที่ยอมรับกันทั่วโลก
แต่ในขณะเดียวกัน ก็ยังเชื่อว่ามีอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ภาคอุตสาหกรรมของเยอรมนีเติบโตอย่างมีเสถียรภาพตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา เป็นเพราะการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการผลิต ซึ่งจะว่าไปแล้ววิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในปัจจุบันนี้ ไม่ได้มีประโยชน์เพียงแค่เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเท่านั้น แต่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้มีบทบาทมากขึ้นในทุกๆ มิติของการดำเนินชีวิตประจำวันของคนหลายๆ คน
มากไปกว่านั้น การพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศเยอรมนี ก็มีความสำคัญไม่แพ้การสร้างสรรค์ทรัพยากรบุคคลเลยทีเดียว หากมีเทคโนโลยีที่ทันสมัยเข้ามาช่วยในกระบวนการผลิต ก็จะเป็นการช่วยให้บุคคลสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิผลมากขึ้น ในขณะเดียวกันภาคธุรกิจก็สร้างมูลค่าเพิ่มได้อย่างมากมายมหาศาล ถ้าหากสามารถผลิตสินค้าที่มีความก้าวหน้า ทันสมัยและลดข้อจำกัดเดิมๆ ที่เทคโนโลยีรุ่นเก่าๆ ไม่สามารถทำได้
ดังนั้น ประเทศเยอรมนีจึงส่งเสริมด้านการวิจัยและการพัฒนาเป็นอย่างมาก เพราะถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างสรรค์วิทยาการและเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่เด่นชัดที่สุดก็คือ การกำหนดยุทธศาสตร์การวิจัยของประเทศ ที่เรียกว่าThe New Hi-tech Strategy ซึ่งส่งเสริมให้มีการประยุกต์แนวความคิดดีๆ มาสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ ในรูปแบบของสินค้าและการบริการ แผนยุทธศาสตร์นี้จะยิ่งตอกย้ำภาพลักษณ์ความเป็นผู้นำทางด้านเทคโนโลยีและวิศวกรรมที่ทันสมัย
อีกทั้งจะช่วยเสริมศักยภาพให้เยอรมนีกลายเป็นผู้ส่งออกเทคโนโลยีอันดับหนึ่งของยุโรป โดยในแต่ละปีจะมีการส่งเสริมงานวิจัยในสาขาที่แตกต่างกันออกไป เช่น บางปีก็จะส่งเสริมเรื่อง Nano-technology บางปีก็จะส่งเสริมเรื่อง Environmental Technology นอกจากนั้นแล้วประเทศเยอรมนียังสร้างแรงจูงใจให้กับนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ทั้งในและต่างประเทศ โดยการให้ทุนวิจัยจำนวนมากในหลายๆ สาขา ในส่วนของรางวัลนักวิทยาศาสตร์และนักวิจัยดีเด่นนั้นก็เรียกได้ว่ารางวัล Gottfried Wilhelm Leibniz เป็นหนึ่งในรางวัลที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก คือ ผู้ที่ได้รับรางวัลจะได้เงินทุนประมาณ 2,500,000 ยูโร
ปัจจุบันนี้ประเทศเยอรมนีมีสถาบันวิจัยอยู่มากมาย หลายร้อย หลายพันแห่ง ซึ่งมีทั้งที่ทำงานคล้ายกันและที่แตกต่างกัน แต่อย่างไรก็ตามสถาบันเหล่านั้นสามารถจัดได้เป็นสี่กลุ่มหลักๆ ที่เรียกว่าเป็น สี่เสาหลักที่เป็นพื้นฐานของการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศนี้
กลุ่มแรก เป็นสถาบันวิจัยของสมาคมอิสระ ที่มุ่งเน้นความเป็นเลิศทางด้านการวิจัย โดยกลุ่มนี้ได้งบประมาณจากรัฐบาลกว่า 1,400 ล้านยูโร/ปี กลุ่มที่สอง จะเน้นความท้าทายทางวิทยาศาสตร์ เช่น พลังงาน สิ่งแวดล้อม สุขภาพ โครงสร้างวัตถุ และการคมนาคม โดยสถาบันวิจัยในกลุ่มนี้ถือเป็นองค์กรวิจัยที่ใหญ่ที่สุดในประเทศเยอรมนี ซึ่งได้รับงบประมาณวิจัยกว่า 3,000 ล้านยูโร/ปี
กลุ่มที่สาม เน้นงานวิจัยที่มี Theme ชัดเจน เช่น วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ วิทยาศาสตร์เพื่อสิ่งแวดล้อม วิทยาศาสตร์เพื่อสังคม และมนุษศาสตร์ โดยในแต่ละปีสถาบันวิจัยในกลุ่มนี้จะได้งบวิจัยสูงถึง 1,200 ล้านยูโรเลยทีเดียว และในกลุ่มที่สี่ ซึ่งเป็นกลุ่มที่น่าสนใจมากที่สุด คือ กลุ่มที่ทำงานวิจัยเชิงประยุกต์ ซึ่งเป็นประโยชน์โดยตรงต่อภาคอุตสาหกรรม ดังนั้นกลุ่มนี้จะได้งบสนับสนุนจากภาคอุตสาหกรรมเป็นหลัก ซึ่งได้รับงบประมาณสนับสนุนต่อปีกว่า1,600 ล้านยูโร/ปี และกว่าครึ่งหนึ่งของงบประมาณจะได้มาจากการสนับสนุนของภาคอุตสาหกรรม
ทีมงานโลก 360 องศา ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมชมอีกหนึ่งสถานที่ในกรุงเบอร์ลิน ที่มีความสำคัญมากต่อภาคอุตสาหกรรมของประเทศนี้ Adlershof Science and Technology Park เป็นที่ตั้งของสถาบันชั้นนำวิจัย และบริษัททางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมกันกว่า 1,000 แห่ง มากไปกว่านั้น ยังเป็นที่ทำงานของพนักงานกว่า16,000 คน อีกทั้งยังเป็นแหล่งเรียนรู้ของนักเรียนนักศึกษาอีกกว่า 6,000 คน
มากไปกว่านั้น Adlershof Science and Technology Park ยังเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัย Humboldt ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยชั้นแนวหน้าของประเทศเยอรมนี ที่มีความโดดเด่นทางด้านวิทยาศาสตร์และมุนษยศาสตร์ ภายในพื้นที่ของเมืองวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งนี้ ยังประกอบด้วยโรงแรม ห้องพัก ร้านค้า ร้านอาหาร และมีรถรางไฟฟ้า เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับผู้ที่ต้องทำงานและใช้ชีวิตอยู่ในนี้ ทำให้ที่นี่มีชีวิตชีวาเอื้อต่อการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ให้กับประเทศชาติ
จากการเดินทางมาศึกษารูปแบบระบบการศึกษาและแนวทางการพัฒนาของประเทศเยอรมนีนั้น ทำให้ทีมงานโลก 360 องศา ย้อนกลับมาดูประเทศของเราว่า
“ประเทศไทย” ให้ความสำคัญมากน้อยแค่ไหนกับการวางรากฐานระบบการศึกษาให้มีทั้งคุณภาพและประสิทธิภาพ และพร้อมแล้วหรือยังที่ “ประเทศไทย” จะต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทยอย่างจริงจัง อีกทั้งการร่วมมือของทุกภาคส่วน ทั้งภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรมจะต้องช่วยกันพัฒนาประเทศชาติให้เจริญทัดเทียมประเทศอื่นๆ
