คนฆ่านกกระจอก นกกระจอกก็ฆ่าคน

โดย...กรกิจ ดิษฐาน

ถ้าจะพูดถึงภาวะอดอยากที่เกิดจากน้ำมือมนุษย์ประเทศแรกที่ควรนึกถึงคือจีน ซึ่งเกิดภาวะอดอยากครั้งใหญ่หลายครั้ง เฉพาะในยุคใกล้คือหลังการปลดปล่อย คือเหตุการณ์ “ทุพภิกขภัยสามปี” เป็นผลมาจากนโยบายพัฒนาที่เร่งรัดเกินไป ต้องการเพิ่มผลผลิตเกษตรอย่างฉับพลัน พร้อมกับหวังจะเป็นชาติอุตสาหกรรมแบบชั่วข้ามคืน ผลก็คือสมดุลของระบบนิเวศพังพินาศ รากฐานอุตสาหกรรมย่อยยับ ผู้คนล้มตายไปถึง 76 ล้านคน ในจำนวนนี้อดตายไปถึง 36 ล้านคน

ตอนแรกที่ใช้นโยบายเกษตรก้าวหน้ากับชุมชนการผลิตรวมหมู่ ผลผลิตล้นหลามผู้คนเหลือกินเหลือใช้ นับเป็นการมอบความสุขสำราญให้ประชาชนอย่างล้นเหลือ จากที่เคยอดๆ อยากๆ มาตลอด ครึ่งศตวรรษของสงครามกลางเมือง เล่ากันว่า ช่วงที่รุ่งเรืองสุดๆ สมาชิกคอมมูนมีกินกันจนแทบจุกตาย แต่แล้วจู่ๆ ก็ไม่มีอะไรเหลือให้กินสักอย่าง กระทั่งต้องกินเนื้อคนตายเพื่อยังชีพ เพราะนโยบายผิดพลาด 2 เรื่อง คือการโยกภาคเกษตรไปสู่อุตสาหกรรมเร็วเกินไป และ “นโยบายปราบนกกระจอก”

การณรงค์ปราบนกกระจอกเป็นความคิดของเหมาเจ๋อตงที่จะเพิ่มผลผลิตด้วยการกำจัดศัตรูของผลผลิต คือ นกกระจอกที่ชอบขโมยข้าวตามท้องนา เริ่มต้นโครงการปี 1958 ประชาชนทั่วประเทศร่วมกันไล่ล่านกกระจอกด้วยวิธีการสารพัด เช่น ช่วยกันตีเกราะเคาะกลองให้นกกลัวจนไม่กล้าเกาะคอน ทำอยู่อย่างนั้นจนมันบินไม่ไหว ต้องตกลงมาตาย กระทั่งนกกระจอกแทบสูญพันธุ์ไปจากจีน

แต่แล้วในอีก 2 ปีต่อมาเมื่อนกกระจอกแทบไม่เหลือ คนใหญ่คนโตเพิ่งจะตระหนักว่า นกกระจอกไม่ใช่ศัตรูพืชโดยตรง แต่เป็นผู้ช่วยกินแมลงศัตรูพืชต่างหาก แทนที่ผลผลิตจะเพิ่มขึ้น กลับลดลงฮวบฮาบ เหมาเจ๋อตงสั่งให้หยุดโครงการนี้ แต่ก็สายเกินไป เพราะหลังจากนั้นตั๊กแตนศัตรูพืชแพร่พันธุ์อย่างรวดเร็ว เข้าโจมตีท้องนาท้องไร่จนย่อยยับ กลายเป็นจุดเริ่มของ “ทุพภิกขภัยสามปี” ที่มีคนอดตายกว่า 36 ล้านคน ส่วนคนที่ไม่ตายก็ต้องกระเสือกกระสนทำทุกอย่างเพื่อไม่ให้อดตาย แม้แต่ฆ่าคนเพื่อกินเนื้อคน แม่ฆ่าทารกเพื่อยังชีพตัวเองก็มี

อีกนโยบายที่เข้าข่ายเจตนาดีแต่ไม่ประสีประสา คือ คิมอิลซอง ผู้นำเกาหลีเหนือต้องการเพิ่มผลผลิตการเกษตร สั่งให้โค่นป่า ถางภูเขาจนเหี้ยนเพื่อทำที่เพาะปลูก แต่ปรากฏว่าพื้นที่ภูเขาไม่เหมาะกับการเกษตร นอกจากจากจะผลิตอาหารไม่ได้ ยังก่อให้เกิดน้ำท่วมใหญ่เพราะไม่มีป่าคอยดูดซับน้ำบนภูเขา ครั้นน้ำบ่าก็ทำลายไร่นาที่ราบอีก สุดท้ายแล้วไม่เหลืออะไรทั้งสิ้นทั้งของใหม่ของเก่า ทั้งยังถูกตัดความช่วยเหลือด้านพลังงาน ประชาชนยิ่งไปตัดไม้มาทำฟืนจนไม่เหลืออีก

สิ่งที่เหลือคือ ระบบนิเวศที่หมดสภาพการใช้งาน ประชาชนอดตายกว่า 3 ล้านคน กระทั่งคนต้องฆ่าคนกินกันเองเหมือนที่เคยเกิดขึ้นในจีน แม้แต่พ่อแม่ยังฆ่าทารกของตัวเองเพื่อยังชีพ เรื่องคนกินคนในจีนและเกาหลีเหนือแม้นจะน่าสยดสยองแต่ก็น่าเวทนาเป็นที่สุด กระทั่งเร็วๆ นี้ ก็ยังมีข่าว่าในเกาหลีเหนือยังมีการเอาชีวิตรอดด้วยการกินเนื้อคนกันอยู่