‘ข้อเสื่อม’ เป็นได้ทุกวัย

โดย...เบ็ญจวรรณ รัตนวิจิตร

อาการเจ็บปวดบริเวณสะโพกหรือเข่า ขาโก่ง ขากาง เข่าชนกัน หรือเข่าห่างกันมากเกินไป มีเสียงดังเวลาเคลื่อนไหวข้อสะโพก ข้อเข่า งอเหยียดไม่สุด ลุกนั่งยาก ขัดในข้อ ขึ้นลงบันไดไม่สะดวก อาการเหล่านี้ คือ สัญญาณของโรคข้อสะโพก และข้อเข่าที่สร้างความทุกข์ทรมาน และเป็นอุปสรรคในการใช้ชีวิตประจำวัน

ปัจจุบันโรคดังกล่าวไม่เพียงเกิดได้แค่ผู้สูงอายุ แต่หนุ่มสาววัยทำงานก็มีโอกาสเสี่ยงเช่นกัน นพ.วัลลภ สำราญเวทย์ ผู้อำนวยการศูนย์ข้อสะโพกและข้อเข่ากรุงเทพ โรงพยาบาลกรุงเทพกล่าวว่า ปัจจุบันมีจำนวนผู้ป่วยโรคข้อสะโพก และข้อเข่ามากขึ้น โดยโรคที่คนไทยเป็นกันมาก คือ โรคข้อสะโพกตายจากการขาดเลือด และโรคข้อเข่าเสื่อม คิดเป็นสัดส่วน 3.5% ของจำนวนประชากรทั้งหมด

ขณะที่ผู้มีอายุ 25 ปี พบว่า มีอัตราข้อเสื่อมเท่ากับ 4.9% อายุ 45 ปี มีอัตราข้อเสื่อมเท่ากับ 19.2% และเมื่ออายุถึง 60 ปี มีโอกาสเกิดข้อเสื่อมสูงถึง 37.4% ในประเทศไทย มีการผ่าตัดข้อสะโพกเทียมข้อเข่าเทียมปีละ 2.5 หมื่นราย

ผศ.นพ.สมบัติ โรจน์วิโรจน์ ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ กล่าวเพิ่มเติมว่า การเกิดโรคข้อสะโพกและข้อเข่า ส่วนใหญ่นั้นมีสาเหตุมาจากอายุ พันธุกรรม ความเสื่อมของข้อสะโพกหรือข้อเข่าตามวัย การมีน้ำหนักตัวมากเกินไป  การได้รับยาสเตียรอยด์ การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ผสมเป็นจำนวนมาก เกิดการกระทบกระเทือนอย่างรุนแรงของข้อสะโพกหรือข้อเข่า หรือจากการใช้งานหนักมักพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย สาเหตุหนึ่งเกิดจากระดับฮอร์โมนลดลงหลังหมดประจำเดือน ทำให้ความเสื่อมในร่างกาย เช่น ภาวะกระดูกพรุน ทำให้น้ำหนักลงหัวเข่าไม่เท่ากันรวมถึงภาวะน้ำหนักเกินขณะที่ผู้ชายมักเกิดจากการเล่นกีฬาและอุบัติเหตุ

อาการของโรคข้อสะโพกและข้อเข่าจะแบ่งออกเป็น 4 ระยะ ระยะแรก จะมีอาการเจ็บเล็กน้อย เมื่อเข้าสู่ระยะที่สองข้อเริ่มสึกอาจต้องเอกซเรย์ดู ระยะที่สาม ผิวข้อเริ่มขรุขระกระดูกอ่อนเริ่มร่อนและในระยะที่สี่ ข้อสึกทั่วข้อเข่า ผู้ป่วยจะทรมานมากโอกาสที่ต้องผ่าตัดสูง

“แนวทางการรักษาในแต่ละระยะของอาการไม่เหมือนกัน แต่เป้าหมายแรกคือการแก้ปัญหาให้ผู้ป่วยทุเลาจากอาการเจ็บ และบวมก่อน จากนั้นดูว่าสาเหตุเกิดจากอะไร ถ้าเป็นในระยะแรก แนะนำให้ผู้ป่วยรู้จักวิธีดูแลตนเองควบคุมน้ำหนักตัว และบางครั้งอาจต้องใช้ยาในการรักษาอาการร่วมด้วยในระยะแรกและระยะสอง แต่ถ้าเป็นระยะสามที่ข้อสึกเริ่มมีกระดูกงอก การรับประทานยาช่วยไม่ได้มากนัก ส่วนระยะที่สี่ควรได้รับการผ่าตัด”

ปัจจุบันจำนวนผู้ป่วยที่เข้ามารักษามีปริมาณเพิ่มขึ้น โรงพยาบาลกรุงเทพจึงได้เปิดศูนย์ที่ดูแลด้านโรคข้อสะโพกและข้อเข่าขึ้น เพื่อรองรับและดูแลรักษาผู้ป่วยเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น