เลี้ยงลูกวัยรุ่น ฟังให้เยอะพูดให้น้อย

พ่อแม่ยุคนี้มักจะเปรยๆ ให้ได้ยินเสมอว่า เลี้ยงลูกวัยรุ่นยุคนี้ไม่ง่ายเลย จะเข้มงวดมากเกินไปก็ไม่ได้ ตามใจเกินไปก็ไม่ได้อีก แล้วตรงไหนคือสายกลาง ส่วนจะอ่านหนังสือฮาวทูคู่มือเลี้ยงลูก หรือดูจากรุ่นพี่หรือเพื่อนๆ ก็ไม่ได้สูตรสำเร็จที่จะใช้ได้กับลูกทุกคน เพราะเด็กแต่ละคนก็มีบุคลิกเฉพาะตัว มีรายละเอียดเฉพาะที่ไม่เหมือนกัน ดังนั้นพ่อแม่ก็ต้องเรียนรู้ไปพร้อมๆ กับลูกโดยใช้ความรักความเข้าใจเป็นที่ตั้ง

เช่นเดียวกับคุณแม่สุดเปรี้ยว บี-ประณยา นิถานานนท์ ผู้อำนวยการฝ่ายธุรกิจบัตรเครดิตเคทีซี บริษัท บัตรกรุงไทย ที่มีลูกชายที่กำลังเข้าสู่วัยรุ่น น้องปันปัน ณธน วัย 17 ปี กำลังเรียนชั้น ม.5 ที่โรงเรียนรุ่งอรุณ และน้องปิงปิง ภาวิดา วัย 12 ปี ถือว่าเข้าสู่วัยรุ่น กำลังมีความคิดความอ่านเป็นของตัวเอง เข้าสู่ช่วงฮอร์โมนว้าวุ่น คุณแม่เล่าว่า ต้องปรับทิศทางการเลี้ยงดูใหม่หมด ลูกสาวก็แบบ ลูกชายก็ไปอีกแบบ

“ตอนที่เขายังเด็ก เราจะสอน เราจะพูดเยอะ บ่อยครั้งที่เราเผลอสั่งเผลอห้าม แต่พอลูกเข้าวัยรุ่นนี่เปลี่ยนทันที เขาไม่ชอบให้แม่จุกจิกจู้จี้ แล้วเราสอนเขามาเยอะแล้วตั้งแต่เล็ก ต้องเปลี่ยนมาฟังให้มากขึ้น คอยดูเขามากขึ้น แล้วลูกเรียนโรงเรียนทางเลือกแบบนี้เขาจะมีความเป็นตัวตน มีความเป็นส่วนตัวสูง เราต้องรับฟังความคิดเห็นของลูกให้มากขึ้น จะบ่นๆ ห้ามๆ ใช้ไม่ได้แล้ว โดยเฉพาะลูกชายนี้เห็นชัดเลยว่าเขาเริ่มมีมุมส่วนตัวเยอะขึ้น”

ด้านลูกสาวยังไม่เข้าวัยรุ่นเท่าไหร่ ยังเพิ่งโต ยังติดแม่ หัวอ่อน แต่ลูกชายก็เป็นธรรมชาติของเขาที่จะไม่มาออดอ้อนกับแม่เหมือนตอนเด็ก โชคดีว่าเขาไม่ค่อยติดเพื่อนเท่าไหร่ ก็สบายใจไประดับหนึ่ง แต่แม่ก็พยายามจะรู้จักเพื่อนๆ ลูก แต่ไม่ได้สนิทมากนัก แต่ก็พอรู้จักเพื่อนเขาบ้าง วัยรุ่นเป็นวัยอยากรู้อยากลอง บางอย่างเราก็ต้องปล่อยตามใจเขาบ้าง แต่อะไรที่ผิดหลักการมากๆ ก็หยวนๆ กันไม่ได้

ลูกชายจะแต่งตัวเก่ง กำลังมีบุคลิกเป็นของตัวเอง ซื้อเสื้อผ้าเอง แม่ก็เฝ้าดูอยู่ห่างๆ ถ้าเขาถามเราจึงจะออกความเห็น วิธีการเลี้ยงตอนเด็กที่เคยได้ผล ตอนนี้ใช้ไม่ได้แล้ว จากเคยเป็นแม่สอนสั่งทุกอย่าง ต้องเปลี่ยนมาเป็นเพื่อนรับฟังให้ความเห็นเมื่อเขาขอความเห็นเท่านั้น

อย่างเช่นลูกชายขอเจาะหู แม่บอกได้ แต่ขอเจาะตอนปิดเทอมได้ไหม เพราะเปิดเทอมใส่ไปโรงเรียนไม่สุภาพ ไปเรียน รด. ถอดเข้าถอดออกเดี๋ยวรูหูที่เจาะจะตัน ถ้าเจาะตอนปิดเทอมอยู่บ้านใส่ได้ทุกวันไม่เป็นไร ไม่ต้องถอดเข้าถอดออก เขาไม่ฟังใจร้อนอยากเจาะเลย แล้วก็อย่างที่แม่บอกถอดเข้าถอดออกหูที่เจาะมาตัน แม่ก็ไม่ว่า ให้เขาเห็นเองว่าแม่เตือนแล้วและมันก็จริง ทีนี้ก็เจ็บฟรี เขาก็จะเรียนรู้ว่าแม่พูดนั้นมีเหตุผล วัยนี้เป็นวัยอยากรู้อยากลอง พ่อแม่ต้องเข้าใจและทำใจยอมรับ

ตอนเป็นเด็กๆ สอนให้เยอะให้เขาซึมซับสิ่งที่ดีเอาไว้ คือสอนให้มากพอแล้วพอเกิน 15 นี่ก็เลิกสอน เพราะเขาไม่อยากฟัง เขาเริ่มมีบุคลิกเป็นตัวเขาเอง ทีนี้คงสอนยาก แล้วเวลาที่อยู่กับลูกต้องทำให้เป็นช่วงเวลาที่มีความสุข ให้ลูกเห็นแม่เป็นเพื่อนที่ไว้ใจได้ ถ้าบ้านมีความสุขลูกจะไม่ไปแสวงหาความสุขนอกบ้าน ใหพื้นที่อิสระกับลูกพอสมควร

“อย่างเราดูซีรี่ส์ละครฮอร์โมนพร้อมลูก เราก็จะไม่ตัดสินอะไรที่รู้สึกว่ามันเยอะจนแทบรับไม่ได้ แต่จะมองลูกแล้วถามลูกว่าคิดอย่างไร ลูกว่ามันมากไปไหม หรือเรื่องธรรมดาของเด็กวัยนี้ เขาก็จะตอบมาในมุมมองที่สะท้อนความคิดของเขา แต่ไม่ตัดสินเขา รับฟังอย่างเปิดใจแม้ว่ามีจะหวั่นใจก็ตาม (หัวเราะ) แต่ยังไงแม่ก็เชื่อพลังของความรักที่มีต่อลูกมันมากพอที่ลูกจะรับรู้และเข้าใจว่าแม่หวังดี และเขาจะไม่อยากให้แม่ร้องไห้เสียใจ” คุณแม่กล่าวอย่างมั่นใจ

ที่ผ่านมาเราก็เลี้ยงลูกอย่างใกล้ชิด ให้เขาแยกแยะถูกผิดได้ ให้เขาไว้ใจที่จะกล้าคุยกับแม่ได้ตลอดเวลา และแม่ต้องพยายามใจเย็นกับลูกให้มากๆ เด็กวัยรุ่นอาจจะใจร้อนใช้เหตุผลในช่วงวัยของเขา ตอนนี้พยายามประคับประคองให้ผ่านตอนนี้ไปให้ได้ก่อน ปีหน้าลูกจะไปเรียนที่โปแลนด์หนึ่งปี ก็หวังว่าการได้ไปอยู่ต่างประเทศคนเดียว จะทำให้เขาเป็นผู้ใหญ่ ฝึกรับผิดชอบตัวเองได้มาก ซึ่งแม่ต้องมั่นใจ เชื่อใจ และศรัทธาในตัวลูก