Older and Wiser

โดย...โสภณ​ ศุภมั่งมี

24 ชั่วโมงก่อนหน้านี้ ผมกำลังวิ่งวุ่นอยู่ที่สนามบิน Heathrow

สายการบิน Emirates อนุโลมให้ผู้โดยสารชั้นประหยัดอย่างผมเอากระเป๋าเช็กอินได้หนึ่งใบหนัก 30 กิโลกรัม ถ้าเกินมาก็จ่ายค่าปรับ 2,000 บาท/กิโลกรัม

ความฉลาดหลักแหลมแบบศรีธนญชัยเกิดขึ้นในสมอง เพราะหนังสือที่ระลึกที่สะสมระหว่างไปปราสาทและพิพิธภัณฑ์หลายสิบเล่มต้องทำให้น้ำหนักกระเป๋าเกินเกณฑ์ที่กำหนดอย่างแน่นอน งั้นเอาน้ำหนักที่เกิน ยัดใส่ในกระเป๋าเล็กแล้วหิ้วขึ้นเครื่องน่าจะดี ตั้งแต่เดินทางมาไม่มีเคยเห็นสายการบินไหนเช็กน้ำหนักกระเป๋าเล็กสักครั้งเดียว

จนมาถึงวันนี้...

หลังจากเข็นรถไปจอดที่หน้าเคาน์เตอร์เช็กอิน พนักงานหญิงประจำตำแหน่งก็พูดกับผมคำแรกเลยว่า “ขอชั่งกระเป๋าขึ้นเครื่องหน่อยค่ะ” คิดในใจ...เขาหมายถึงกระเป๋าใบใหญ่ที่จะโหลดใต้ท้องเครื่องใช่รึเปล่า พยายามทำหน้ามึนแล้วยกกระเป๋าใบโตที่ชั่งมาแล้วจากโรงแรมว่าตรงขีด 29.9 กิโลกรัม พอดิบพอดี เธอยิ้มแล้วก็บอกว่า “กระเป๋าที่จะหิ้วขึ้นเครื่องใบเล็กอีกใบค่ะ”

ศรีธนญชัยหายไป ความชิบ...กำลังจะมาเยือน ขว้างงูไม่พ้นคอมันเป็นแบบนี้นี่เอง

ผมยกกระเป๋าใบเล็กขึ้นชั่ง ตัวเลขบ่งบอกถึงน้ำหนักที่อัดแน่นอยู่ข้างในที่เกือบแตะเลข 20

เธอส่ายหน้า ไม่รู้เพราะเบื่อหน่ายกับพวกนักเดินทางแบบผมที่พยายามจะเอาเปรียบระบบและซอกแซกหาช่องโหว่ หรือเพราะไม่เชื่อตาตัวเองว่ากระเป๋าเล็กๆ แค่นั้นทำไมถึงหนักได้ถึงขนาดนี้ ผมคิดว่าน่าจะเป็นอย่างแรก

เธอบอกว่าน้ำหนักกระเป๋าขึ้นเครื่องไม่สามารถจะเกิน 7 กิโลได้ ที่เกินมาคือต้องจ่ายหรือจะทิ้ง...ก็แล้วแต่เรา

กว่าจะส่งของไปให้เพื่อน กลับมาเช็กอิน พอหย่อนก้นลงในที่นั่งตัวเองเท่านั้นแหละผมถอนหายใจออกมาเฮิกใหญ่ “เฮ้อออออออ...”

รู้สึกว่าตัวเองเริ่มแก่ตัวขึ้นเพราะรู้สึกเหนื่อยเอาการ แต่ทำไมยังเหมือนมีอะไรให้เรียนรู้อีกเยอะแยะ แม้ว่าจะเดินทางบ่อยแค่ไหน ก็ยังมีปัญหาให้คอยแก้ไขระหว่างทางเสมอ เคยได้ยินคำอวยพรในช่วงวันเกิดของคนฝรั่งพูดว่า “Older and Wiser” บางที่ตัวเลขอายุเพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่าความเฉลียวฉลาดจะเพิ่มขึ้นเป็นเงาตามไปด้วย

อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เคยพูดเอาไว้ว่า “Only two things are infinite, the universe and human stupidity” โดยส่วนตัวผมไม่แน่ใจว่าคำพูดนี้จริงรึเปล่าสำหรับจักรวาล อันที่จริงมันอาจจะเป็นเหมือนแถบเมอบิอุส (Mobius Strip) ที่ไม่ว่าจะเริ่มต้นจากจุดใดเมื่อลากเส้นตรงไปข้างหน้าเรื่อยๆ สุดท้ายก็กลับมาที่จุดเดิม แต่ Stupidity หรือความโง่เง่า ของมนุษย์นั้นไม่มีที่สิ้นสุดจริงๆ ยกตัวอย่างตัวเองที่ไม่ว่าจะเดินทางมาเยอะแค่ไหนก็ยังมีอะไรให้เรียนรู้ มีบางอย่างที่พลาดเสมอ ตอนเป็นเด็กผมคิดว่าพอโตขึ้นก็จะฉลาดขึ้นเองโดยอัตโนมัติ เป็นหลักการตายตัวว่าอาบน้ำร้อนไปเรื่อยๆ เดี๋ยวก็จะพูดกับเด็กๆ ได้เองว่า “เชื่อพี่ดิ พี่อาบน้ำร้อนมาก่อน” แต่ที่ไหนได้ น้ำร้อนนั้นไม่ได้หมายถึงตัวเลขอายุ มันไม่ได้เดินมาหาเราเอง ตรงกันข้ามเราต้องออกไปหามัน ไอ้น้ำร้อนที่ว่ามันมีชื่อเล่นว่า “ประสบการณ์”

ผมรู้สึกอิจฉาเด็กๆ ที่ยังเป็นวัยรุ่น จังหวะชีวิตที่กำลังเติบโต เปรียบดังผีเสื้อที่ถึงเวลากางปีกอ่อนบินออกจากรังไหม กำลังค้นหาตัวตนของตัวเอง กำลังหาพื้นที่เล็กๆ ของตัวเองบนพื้นผิวของโลกกว้างใบนี้ อนาคตที่เต็มไปด้วย “ความหวัง” อนาคตที่เต็มไปด้วย “ความเป็นไปได้” อนาคตที่เต็มไปด้วย “สิ่งที่น่าค้นหา” และอนาคตที่เต็มไปด้วย “อนาคต”

จริงอยู่ที่ว่าช่วงวัยแห่งการเรียนรู้นั้นมักจะเรื่องผิดพลาดให้จดจำมากกว่าเรื่องที่ทำสำเร็จ อาจจะทิ้งสะเก็ดและแผลเป็นของที่ระลึกไว้ให้ดูต่างหน้าเมื่อเวลาผ่านไป “ยิ่งเจ็บยิ่งจำ” เป็นได้ทั้งคำพูดปลอบใจเมื่อเวลาที่พลั้งพลาด ในขณะเดียวกันก็เป็นประโยคที่จริงที่สุดเช่นกัน เป็นข่าวดีที่แฝงตัวในช่วงเวลาที่เลวร้าย มองย้อนกลับไปในอดีต เราทุกคนเคยพลาดมาแล้วด้วยกันทั้งนั้น และยังคงจดจำมันได้ดีถึงความเจ็บปวดที่เกิดขึ้น กี่ค่ำคืนกับหยดน้ำตา กี่วันกับการพร่ำบอกตัวเองว่าไม่รู้ว่าจะไปข้างหน้าต่อไปยังไง แต่เชื่อผมเถอะว่าช่วงเวลาแบบนี้จะเป็นบทเรียนที่สำคัญ

ปัญหามาปัญญาเกิด ยอมรับความจริงข้อนี้ไว้ในสมอง แม้อาจจะรำคาญใจแต่รู้ไว้ว่าไม่มียาวิเศษที่ทำให้เรารู้สึกดีขึ้นนอกจากสิ่งที่เรียกว่า “เวลา” เราโตขึ้นเพราะเราผิดพลาด เราเรียนรู้ที่จะไม่หกล้มหน้าคว่ำแบบเดิมซ้ำอีกครั้ง เพราะรู้ว่ามันเจ็บแค่ไหน เราไม่ได้ฉลาดขึ้นเพราะเราแก่ตัวขึ้น “You get older, but not necessarily wiser” แต่เราจะฉลาดขึ้นเพราะเราเคยทั้งอาบ ทั้งแช่ ทั้งวิ่งผ่าน ไอ้ “น้ำร้อน” บ้านั้นมาก่อนแล้ว

ความงี่เง่าของเราไม่มีวันหมด ไม่ว่าเราจะเรียนรู้มาเยอะแค่ไหน ก็ยังมีอะไรใหม่ๆ มาให้แปลกใจได้เสมอๆ เดินทางคราวต่อไปผมรู้แล้วว่าควรจะจัดการกับน้ำหนักกระเป๋าที่เกินมาให้เรียบร้อยก่อนจะมาเช็กอิน ไม่พยายามที่จะอวดฉลาดพยายามหาทางหลบเลี่ยงเพราะถูกจับได้ขึ้นมา เสียเวลาไม่พอ เสียหน้าตัวเองเป็นของหวานตบท้ายไปด้วยอีกหนึ่ง

ช่วงอายุผมกำลังเข้าเลขสามสิบต้นๆ ก็คงเหมือนทุกคนที่ผ่านมาทั้งดีและร้าย พลาดท่าผิดหวังมาก็บ่อยครั้ง และก็คงเหมือนทุกคนอีกนั้นแหละที่ต่อไปก็คงจะพลาดอีกหลายครั้ง แค่หวังว่ามันจะไม่ใช่เรื่องเดิมๆ อีกต่อไป ความหมายของวัยเยาว์ก็คือ “โอกาส” ที่จะผิด เพื่อจะเดินได้ถูกทางในอนาคต ในเมื่อล้มมากแล้วรู้มาก ก็ล้มตอนที่มันยังมีแรงมีเวลาลุกนี้แหละให้เยอะๆ ก้าวต่อไปบนถนนข้างหน้าจะได้รู้หลบรู้หลีก คราวนี้จะได้พูดได้เต็มปากว่าอาบน้ำร้อนมาก่อน “Older and Wiser” จริงๆไม่ใช่แค่ “Older” แต่นอกจากรอยเหี่ยวย่นบนใบหน้ากลับไม่มีรอยแผลเป็นจากการเรียนรู้แม้แต่น้อย