พฤติกรรมสองรุ่น

โดย...กันติพิชญ์ ใจบุญ

“คุณมีเครดิตหรือเปล่า” คำง่ายๆ ในหมู่วงสนทนาพาชวนคิดกันว่า ทำไมมนุษย์เมื่อเกิดมาแล้ว จำต้องมีเครดิตและมีเพื่ออะไร คำตอบที่เห็นชัดเพราะใกล้ตัวมากที่สุด น่าจะเปน็ “บตั รเครดิต” ทีอ่ ยู่ในกระเปา๋สตางคข์ องกล่มุ คนทำ งานไปจนถึงคนชรา ที่ไว้ใช้จ่ายซื้อสิ่งของที่ต้องการ ด้วยการนำเงินของอนาคตมาใช้จ่าย ณ ปัจจุบัน แต่เมื่อพอถึงรอบกำหนดจ่ายเงินคืนให้เจ้าบัตรเครดิต ก็ถึงเวลาที่จะวัดศักยภาพของวินัยการเงินของแต่ละบุคคล

การใช้จ่ายเงินผ่านบัตรเครดิตของคนสองวัยคือ หนุ่มสาว-วัยเกษียณ หรือสูงอายุ มีความแตกต่างกันอย่างไรเพราะน่าสนใจอยู่ไม่น้อย

โสด

ใช้ไลฟ์สไตล์ ยามจ่ายฉุกเฉิน

สาวออฟฟิศ บัณฑิตา คงสุทธิ์สาวโสดในวัย 30 ปี บอกว่า ปัจจุบันมีบัตรเครดิตเพียงแค่ 1 ใบ แต่วงเงินก็เพียงพอจะให้ซื้อของได้ตามที่จำเป็นจากเดิมที่เคยมีอยู่ 2 ใบ แต่ต้องยกเลิกไปเพราะคิดว่าไม่จำเป็น จึงเหลือไว้ใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตเพียงใบเดียวเท่านั้น

“เมื่อก่อนใช้บัตรสองใบ ทำให้ปวดหัวกับการหมุนเงินในการจ่ายบัตรในแต่ละครั้ง อีกทั้งทำให้เราควบคุมรายจ่ายยากจึงปรับเปลี่ยนนิสัยในการใช้เงินตัวเองใหม่ โดยลดเหลือบัตรเดียวเพื่อให้ควบคุมค่าใช้จ่ายได้ง่ายขึ้น”

สำหรับรูปแบบการเลือกใช้บัตรแล้ว บัณฑิตาเลือกบัตรที่ตรงกับนิสัยการใช้เงิน เพื่อให้เหมาะกับไลฟ์สไตล์มากที่สุด เรียกง่ายคือใช้ให้เกิดประโยชน์กับตัวเอง
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ไม่เคยลืม กรณีที่จำเป็นต้องใช้บัตร ในแต่ละครั้งต้องคิดถึงความสามารถในการจ่ายหนี้ที่จะเกิดขึ้นเสมอ ซึ่งเมื่อถึงเวลาจ่ายบัตรก็จะจ่ายเต็มจำนวน เพื่อป้องกันดอกเบี้ยที่จะเกิดขึ้นทีหลัง

ทวีโชค ดีนฤมล ที่เพิ่งสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีในวัย 23 ปี ก็มีมุมมองการใช้บัตรเครดิตตามรูปแบบของวัยรุ่น เพราะพ่อแม่ของเขานั้นได้ทำบัตรเสริมให้เพื่อไว้ใช้ยามฉุกเฉิน แต่เขาก็ยอมรับว่าได้ใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยอยู่บ่อยครั้ง

“วัยรุ่นนี่ครับ ผมก็ใช้บัตรเสริมที่พ่อทำไว้ให้ตอนที่เรียนมหาวิทยาลัยปี 3แม้ว่าจะจำกัดวงเงิน แต่ว่าแต่ละเดือนก็ใช้เต็มเหมือนกัน คืออยากได้อะไรก็ซื้อเอาหากไม่มีเงินสด ก็ถูกบ่นถูกว่าทุกสิ้นเดือนละครับ โดยเฉพาะของใช้ฟุ่มเฟือย รองเท้า หรือเสื้อผ้า ก็ซื้อบ่อย”

แต่เมื่อมาถึงวันทวีโชคสำเร็จการศึกษา และเพิ่งสมัครงานได้รับเงินเดือนในอัตรา 1.5 หมื่นบาท เขายอมรับว่า “รู้ซึ้ง”กับการที่มีเครดิตต่างๆ นั้น ยากเย็นเพียงไร และพ่อแม่ต้องมาจ่ายเงินที่เขาใช้ไปอย่างฟุ่มเฟือยกับบัตรเครดิตที่ได้ทำเอาไว้ให้

เกษียณ

เลี่ยงได้ให้เลี่ยงจ่ายยามจำเป็น

จันทร์ศรี บุตรผ่อง อดีตข้าราชการในวัย 63 ปี มองเรื่องการใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตอย่างน่าสนใจว่า สำหรับตัวเองแล้วนั้น จากเดมิ กอ่นทีจ่ ะเกษยีณกจ็ ะใชบ้ ตั รอยู่ 5 ใบด้วยกัน เพราะรายจ่ายในบ้านก็เยอะ ต้องซื้อของใช้ ของลูกหลาน ทำให้หมุนเงินแทบไม่ทัน วิธีที่นิยมแต่ก็รู้ว่าผิดคือ ใช้บัตรนั้นจ่ายบัตรนี้ แต่เมื่อเกษียณแล้วมีเงินมาก้อนหนึ่ง ก็ปดิ หนี้ของบัตรเครดิตทั้งหมด และเหลือไว้ใช้เพียงแค่บัตรเดียว

“บัตรเครดิตที่ใช้อยู่ทุกวันนี้มีวงเงินอยู่ 5 หมื่นบาทแต่ก็จะต้องเลือกใช้แล้วเพราะตัวเองก็ไม่มีเงินเดือนจะใช้ในกรณีที่จำเป็นเท่านั้น ไม่สุรุ่ยสุร่ายเหมือนก่อน เพราะรู้ดีว่าเมื่อครบรอบต้องจ่ายเงินคืน มันจะลำบากน่าดู”จันทร์ศรี ย้ำ

ของส่วนใหญ่ที่จันทร์ศรีจับจ่ายใช้สอยออกไป ก็จะเป็นพวกข้าวของเครื่องใช้ภายในบ้าน ส่วนสินค้าราคาแพงเช่น เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือสิ่งของที่ต้องการ เธอเลือกที่จะเก็บหอมรอมริบจากลูกหลานมาซื้อด้วยการใช้เงินสดแทนส่วนการผ่อนสินค้าผ่านบัตรเครดิตนั้น เธอบอกว่า ด้วยวัยที่มากขึ้น จึงไม่กล้าที่คิดจะผ่อน แม้ว่าโปรโมชั่นผ่านบัตรที่ถืออยู่จะไม่มีดอกเบี้ยเลยก็ตาม นั่นเพราะเธอเกรงว่าจะมีเงินไม่พอ เมื่อจำเป็นต้องส่งงวดรายเดือน

แต่แตกต่างจาก วิรุณ นามเทียะ ในวัย 58 ปี ชายกลางคนที่ยอมรับว่าตัดขาดจากบัตรเครดิตมาตั้งแต่ช่วงอายุได้ 43 ปี เพราะสู้การหมุนเวียนมาจ่ายบัตรไม่ไหวรวมถึงหากจ่ายช้าไปเพียงนิดเดียวก็หมายถึงดอกเบี้ยที่วิ่งเร็วยิ่งกว่ารถยนต์

วิรุณ บอกว่า จะว่าเข็ดกับการใช้บัตรเครดิตก็คงไม่ถูกเพราะภรรยายังมีบัตรอีก 1 ใบ เพื่อไว้ใช้จ่ายที่จำเป็นเท่านั้นภายในครอบครัว แต่สำหรับตัวเขาแล้วถือว่าไม่เหมาะสมที่จะมีบัตรเครดิต เพราะเป็นคนที่เห็นอะไรก็อยากได้ กอปรกับมีหลานมาอีก 2 คน เห็นอะไรที่เหมาะสมกับหลานก็อยากจะซื้อให้ไปหมด ดังนั้น เมื่อมีบัตรเครดิตก็ยิ่งจะรูดง่ายมากขึ้น แต่ตอนจ่ายเงินกลับน่าปวดหัว จึงต้องตัดใจไม่ใช้อีกแล้ว

“ก็ใช้วิธีขอภรรยาเอาครับ หรือเก็บหอมรอมริบเงินเอาไว้ในกรณีที่อยากได้อะไร ก็จะได้ไม่ต้องไปเป็นภาระใครคือ บัตรเครดิตนี่มันสะดวกจริงๆ นะ ก็ต้องยอมรับกันเลยรูดบัตรทีก็ไม่คิดอะไร มีความสุขเสียอีก เท่ด้วย แต่ตอนจ่ายนี่คนละเรื่องเลย” วิรุณ กล่าวด้วยเสียงหัวเราะ

บทบาทของคนทั้งสองวัยในการเลือกใช้บัตรเครดิตดูเหมือนจะใกล้เคียงกัน เพราะหนุ่มสาวเองก็ต้องเลือกใช้เงินอย่างระมัดระวัง ขณะที่คนวัยเกษียณเองก็ไม่ต่างกันมากนัก ด้วยว่าบางครั้งการเลือกใช้จ่ายเงินที่เกินตัว อาจทำให้ชีวิตในช่วงบั้นปลายที่ต้องสงบสุข กลับทนทุกข์เพราะหนี้อีกบานตะไท