‘ตรีรัตน์’ จิตวิญญาณ ความเป็นครู 'วันทูไฟว์เปียโน-กู่เจิ้ง' ดนตรีบำบัดสุขภาพจิต

ด้วยจิตวิญญาณความเป็นครูของ “ตรีรัตน์ อุปถัมภ์โพธิวัฒน์”อาจารย์สอนเปียโนและกู่เจิ้ง รวมทั้งเป็นที่ปรึกษากรมสุขภาพจิตด้านดนตรีบำบัด (เปียโน) เป็นผู้คิดค้นการนำตัวเลข 1 To 5(วันทูไฟว์) แทนโน้ตสากลในการเล่นเปียโน ทำให้คนไม่เคยเล่นเปียโนเลย แม้กระทั่งเด็กออทิสติก คนสูงวัย ก็สามารถเล่นเปียโนได้เพียง 10 นาที

อาจารย์ตรีรัตน์ เริ่มสอนเปียโนตั้งแต่วัย 14 ปีจนถึงปัจจุบัน สะสมประสบการณ์การสอนมากว่า 40 ปีแล้ว ได้มุ่งมั่นตั้งใจที่จะทำตามเจตนารมณ์ สอนให้คนเล่นเปียโนด้วยวิธีการง่ายๆ และใช้เปียโนเป็นกายภาพบำบัดให้ผู้ป่วยหลายประเภท อาทิ ผู้ป่วยจิตเภทโรงพยาบาลศรีธัญญา และเผยแพร่รักษาผู้ป่วยให้กรมสุขภาพจิต โดยมีอาสาสมัครหลากหลายอาชีพที่เรียนดนตรีกับอาจารย์ ตั้งแต่นักธุรกิจ แม่บ้าน ข้าราชการเกษียณอายุ รวมถึงทุกวันนี้สามารถที่จะพัฒนาเด็กเรียนรู้ช้า (แอลดี) และเด็กออทิสติกมาเป็นผู้สอนการเล่นเปียโนให้กับคนปกติได้

“การเล่นดนตรีต้องมีความสุข ถ้าคุณเล่นดนตรีแล้วรู้สึกกดกัน หรือไม่มีความสุขแล้วให้เลิกเล่นทันที คนที่เล่นเปียโนส่วนใหญ่เล่นจากจินตนาการและความจำ แต่วิธีการของผม อ่านโน้ต 1 To 5 แล้วเล่นเปียโนได้เลย ไม่ต้องใช้ความจำ ใช้สมอง เพราะถ้าใช้ความจำแล้วจะลืม แต่ถ้าใช้สมองจะไม่มีวันลืม” อาจารย์ตรีรัตน์ กล่าว

 

จากประสบการณ์การสอนเปียโนมากว่า 40 ปี พบว่ามีลูกศิษย์ที่มีปัญหาเรื่องพฤติกรรมและการเรียนรู้จำนวนมาก เมื่อได้เรียนเปียโนด้วยโปรแกรม 1 To 5 Piano แล้วกลับมีพัฒนาการไปในทางที่ดีขึ้นมาก สามารถทำให้ผู้มีความเครียดนอนไม่หลับ มีความเครียดลดน้อยลง คนสูงวัยที่เป็นอัลไซเมอร์ก็เริ่มมีความจำที่ดีขึ้น เด็กกลุ่มที่ก้าวร้าวก็ลดความก้าวร้าว มีผลการเรียนที่ดีขึ้น เด็กสมาธิสั้นก็นิ่งขึ้นและมีสมาธิได้นานขึ้นโดยเฉพาะเวลาที่กำลังเล่นเปียโน แม้แต่เด็กออทิสติกที่เคยใช้ยาบางรายก็หยุดการใช้ยาได้ ซึ่งจิตแพทย์ก็ยอมรับว่าการบำบัดโดยการใช้ดนตรีสามารถรักษาผู้ที่มีปัญหาทางจิตหรือโรคซึมเศร้าได้

“คนทุกคนเล่นเปียโนได้ตั้งแต่เด็กอายุ 4-5 ขวบหรือเด็กที่อ่านเลข 1 To 5 ได้ ไปจนถึงผู้ใหญ่อายุ 70-80 ปีก็สามารถเริ่มเล่นเปียโนได้ หรือแม้กระทั่งเด็กออทิสติกเด็กเรียนรู้ช้า ก็พัฒนาได้และสามารถสอนคนปกติเล่นเปียโนได้”

 

อาจารย์ตรีรัตน์ เล่าว่า ตอนนี้ผมเป็นห่วงกับปัญหาเด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียน (Learning disability) หรือแอลดี รวมไปถึงเด็กออทิสติกในไทย ซึ่งคาดว่ามีมากกว่า 1 แสนกว่าคน ซึ่งเด็กพวกนี้น่าสงสารมาก แต่ขาดผู้ใส่ใจแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง ซ้ำร้ายแก้ไขปัญหาแบบผิดๆ โดยให้กินยากดประสาทไว้ รวมไปถึงเด็กพฤติกรรมก้าวร้าว ติดยาผมเชื่อว่าสามารถที่จะใช้ดนตรีบำบัดได้ โดยเฉพาะการเล่นเปียโน 1 To 5 เพราะทำให้สมองทั้งสองส่วนได้ทำงาน มือและนิ้วทั้งสองข้างได้ทำงานประสานกัน เป็นการพัฒนาสมองของเด็กได้ และเป็นการฝึกสมาธิอย่างหนึ่ง

อาจารย์ตรีรัตน์ ได้จัดตั้ง “มูลนิธิตรีรัตน์” เพื่อจัดหาเงินทุนในการพัฒนาบุคลากรที่จะถ่ายทอดการสอนเทคนิค การเล่นเปียโน 1 To 5 รวมทั้งจัดซื้อเปียโนเพื่อมอบให้กับโรงพยาบาลหรือโรงเรียนเพื่อช่วยพัฒนาศักยภาพเด็กไทย ที่ช่วยพัฒนาศักยภาพเด็กไทยที่ด้อยโอกาสที่มีความบกพร่องทางปัญญา อารมณ์ เป็นโรคเรียนรู้ช้า สมาธิสั้น ซึ่งมีอยู่ในประเทศไทยจำนวนมาก รวมถึงผู้สูงวัยและประชาชนทั่วไปในชุมชน

 

ขณะนี้มูลนิธิได้ร่วมมือกับโรงพยาบาลชุมชน โรงเรียนในชุมชน และทำการวิจัยโดยการนำโครงการ 1 to 5 Piano เพื่อช่วยเหลือเด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียน (Learning disability) ที่ อ.ด่านซ้าย จ.เลย โรงพยาบาลลำสนธิ จ.ลพบุรีและโรงพยาบาลแก่งคอย จ.สระบุรี โดยแต่ละที่จะมีโรงเรียนประมาณ 25 แห่ง มาเข้าร่วมโครงการ และไม่ได้กำหนดเฉพาะเด็กที่มีปัญหาแอลดี เด็กปกติก็เข้ามาเรียนได้ โดยที่ผ่านมาน่าจะมีคนที่เข้าร่วมโครงการแล้วประมาณ 1 หมื่นคนโดยผลการวิจัยพบว่าเด็กมีพัฒนาการที่ดีขึ้น

ในขณะเดียวกันได้ทำโครงการ 1 To 5 Piano กับโรงเรียนเด็กพิเศษที่ประเทศสิงคโปร์ เป็นความร่วมมือที่อยู่ในระหว่างดำเนินการเราได้พิสูจน์ให้ทางสิงคโปร์ได้ประจักษ์ถึงผลของการใช้ดนตรีบำบัด จนได้รับคำเชิญให้เข้าร่วมในงาน SPED โดยมูลนิธิได้โชว์ผลงาน 1 To 5 Piano ที่ประเทศสิงคโปร์ด้วย ซึ่งจะขยายผลไปสู่การเข้าร่วมเป็นหนึ่งในการเข้าร่วมบำบัดเด็กสมาธิสั้นใน ASIAN เร็วๆ นี้

“ผมไม่ใช่คนรวย แต่ผมมีความตั้งใจที่จะทำความดี และอยากจะเชิญชวนให้ทุกคนมาร่วมกันทำความดี ที่จะช่วยพัฒนาศักยภาพเด็กไทยที่ด้อยโอกาสที่มีความบกพร่องทางปัญญา อารมณ์ เป็นโรคเรียนรู้ช้า สมาธิสั้น ซึ่งมีอยู่ในประเทศไทยจำนวนมาก จึงได้จัดทำโครงการ ‘วันทูไฟว์ กู่เจิ้ง’ (1 To 5 Guzheng) โดยจะนำรายได้จากการจัดงานในครั้งนี้ส่วนใหญ่ไปใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการทำงานกับคณะแพทย์และโรงเรียนในชุมชนที่ทางมูลนิธิได้ดำเนินการอยู่แล้วและจะขยายเพิ่มขึ้น เนื่องจากปัจจุบันพบว่าเด็กโรคสมาธิสั้นที่ได้รับการบำบัดแล้วมีอาการดีขึ้นตามลำดับ”

อาจารย์ตรีรัตน์ อธิบายเพิ่มเติมว่า สาเหตุที่เลือกเล่นดนตรี “กู่เจิ้ง” แทนเปียโน เพราะเปียโนราคาแพงตัวละเป็นแสนบาท แต่ราคากู่เจิ้งแค่หลักหมื่นบาท และน้ำหนักเบาสามารถที่จะพกพาไปไหนได้ โดยได้คิดค้นวิธีการเล่นกู่เจิ้งด้วยเทคนิค 1 To 5 ในลักษณะเดียวกับที่ประสบความสำเร็จมาแล้วเป็นอย่างสูงด้วยเครื่องดนตรีเปียโน รวมทั้งเปียโนและกู่เจิ้ง มีวิธีการเล่นที่คล้ายๆ กัน คือจะต้องเล่นทั้งสองมือ

“กู่เจิ้ง” เป็นเครื่องดนตรีที่เล่นง่ายมากกว่าเปียโนกีตาร์ และเครื่องเป่าอื่นๆ แม้ว่าการเรียนการสอนดนตรีกู่เจิ้งนั้นต้องเรียนแบบ 1:1 ได้รับความร่วมมือสถาบันขงจื่อแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยคณะอักษรศาสตร์ และร่วมกับบริษัท ดิจิตลักซ์ ในการจัดการเรียนการสอนในครั้งนี้ และได้รับความร่วมมือจากรัฐบาลจีนในการผลิตเครื่องดนตรีกู่เจิ้งในขนาดเล็กพิเศษเพื่อให้สามารถนำไปเล่นได้อย่างคล่องตัว

สำหรับเป้าหมายการจัดงาน เน้นการเรียนการสอนกับคนจำนวนมากโดยร่วมสร้างสถิติการเรียนดนตรีจำนวนมากในคราวเดียวกันเป็นครั้งแรกในโลก ซึ่งการเรียนครั้งนี้จะเป็นการเรียนที่ผู้เล่นสามารถเล่นดนตรีเป็นในครั้งแรกที่เรียนเลย และจะได้โน้ตเพลงไป 10 เพลงด้วยกัน

“ต้องการให้ทุกคน ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ และรวมไปถึงผู้ที่มีความบกพร่องทั้งร่างกายและจิตใจ ตั้งแต่ผู้ที่เป็นออทิสติก รวมไปถึงผู้พิการ ไม่มีการแบ่งชนชั้น วรรณะ และความสามารถเข้าถึงดนตรีได้
และสามารถใช้ดนตรีเป็นเครื่องช่วยในการสร้างเสริมสุขภาพจิตให้เข้มแข็ง และพัฒนาศักยภาพทางด้านอารมณ์”