บ้านปลอดภัยวัยเกษียณ

....รศ.ดร.วิพรรณ ประจวบเหมาะ

สองสัปดาห์ก่อน รศ.ไตรรัตน์ จารุทัศน์ จากหน่วยวิจัยสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุและคนพิการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้แนวคิดเกี่ยวกับเมืองน่าอยู่หรือสภาพแวดล้อมในที่สาธารณะที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุ ครั้งนี้ท่านอาจารย์ไตรรัตน์ ได้ให้แนวทางในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมภายในบ้านสำหรับผู้สูงอายุเพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างสะดวกและปลอดภัย ซึ่งมีหลักการดังนี้คือ

1.มีความปลอดภัยทางกายภาพ

ความปลอดภัยทางด้านร่างกายและสุขภาพอนามัย เช่น มีที่พักเพียงพอแยกเป็นสัดส่วน มีระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการที่ดี มีการจัดระบบการรักษาความสะอาด มีระบบการปกป้องจากภายนอก เช่น เสียง และแสงที่ดี การทำประตูห้องนอนที่เปิดได้ 2 ด้าน จัดให้มีแสงสว่างเพียงพอบริเวณบันไดและทางเข้า มีราวจับในห้องน้ำ พื้นกระเบื้องไม่ลื่น อุปกรณ์ปิดเปิดน้ำที่ไม่ต้องออกแรงมาก มีสัญญาณฉุกเฉินจากหัวเตียง หรือห้องน้ำ สำหรับเรียกขอความช่วยเหลือ เป็นต้น

2.สามารถเข้าถึงได้ง่าย

การมีทางลาดสำหรับรถเข็น ความสูงของตู้หรือชั้นวางของที่ผู้สูงอายุสามารถหยิบสิ่งของได้สะดวก ทำเลที่ตั้งของบ้านควรอยู่ใกล้แหล่งบริการต่างๆ ภายในระยะที่สามารถเดินถึงได้ เช่น วัด โบสถ์ ห้องสมุด โรงละคร แหล่งเรียนรู้ และบริการด้านสุขภาพ นอกจากนี้ควรตั้งอยู่ใกล้กับระบบขนส่งมวลชน รวมทั้งใกล้แหล่งชุมชนเดิมเพื่อให้ญาติมิตรสามารถมาเยี่ยมเยียนได้สะดวก

3.สามารถสร้างแรงกระตุ้น

การตกแต่งสภาพแวดล้อมและที่อยู่อาศัยให้น่าสนใจ มีการเลือกใช้สีที่เหมาะสม มีความสว่างและชัดเจน จะมีส่วนทำให้การใช้ชีวิตดูกระชุ่มกระชวย ไม่ซึมเศร้า และกระตุ้นให้ผู้สูงอายุสามารถทำกิจกรรมต่างๆ หรือใช้ศักยภาพที่มีอยู่อย่างเต็มที่ในการทำประโยชน์ให้แก่ชุมชนที่ตนอาศัย เช่น การจัดที่อยู่อาศัยผู้สูงอายุไว้ใกล้กับโรงเรียนสอนเด็กเล็กหรือห้องสมุด เป็นต้น การมีสภาพบ้านและที่ตั้งของบ้านที่เหมาะสมจะช่วยยืดเวลาที่ผู้สูงอายุสามารถที่จะดำรงชีวิตได้โดยไม่ต้องพึ่งพาผู้อื่น เกิดความรู้สึกเป็นประโยชน์ต่อสังคม และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ในขณะเดียวกันชุมชนเองก็จะได้รับประโยชน์จากภูมิปัญญาและความสามารถของผู้สูงอายุ จากการที่จัดการที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุให้ใกล้แหล่งชุมชน หรือเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน

4.ดูแลรักษาง่าย

บ้านสำหรับผู้สูงอายุควรจะออกแบบให้ดูแลรักษาง่ายที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ด้วยเหตุนี้บ้านควรเป็นหลังเล็กๆ ถ้าเป็นหลังใหญ่ควรจะมีห้องซึ่งง่ายต่อการปิดไว้เพื่อสะดวกในการดูแล บ้านอาจจะมีบานเลื่อนอะลูมิเนียมป้องกันพายุ และสนามหญ้าที่มีพุ่มไม้เตี้ยๆ เพื่อง่ายต่อการดูแลรักษา