หนังน่าดูของป๋าจอห์น

โดย...โจลิฟวิ่ง

“จอห์น ชเลซิงเกอร์” (เกิด 16 ก.พ. 1926) หรือ “ป๋าจอห์น” รึใครจะเรียก “ป้าจอห์น” ก็สุดแต่สะดวกปาก เพราะเขาไม่เคยปกปิดรสนิยมทางเพศตัวเองว่าชอบไม้ป่าเดียวกัน

ผู้กำกับชาวอังกฤษเสียชีวิตไปเมื่อ 11 ปีก่อน ด้วยวัย 77 ปี หลังป่วยเป็นโรคหัวใจและเข้ารับการรักษาตั้งแต่ปี 1998 ซึ่งตลอดการป่วยนั้นจอห์นไม่เคยเดียวดาย เพราะเขามีแฟนหนุ่มช่างภาพ “ไมเคิล ไชล์เดอร์ส” คอยให้กำลังใจและดูแลจนวินาทีสุดท้าย

แม้ตัวจะจากไปแล้ว ทว่าผลงานเจ๋งๆ ของจอห์นยังไม่หายไปไหน ยิ่งเฉพาะช่วงเวลาที่ใครๆ ต่างก็แชร์เฟซบุ๊ก 15 หนังในดวงใจ ชื่อของจอห์นและหนังของเขา ก็ปรากฏอยู่ในลิสต์ แถมบางรายยังย้ำหนักย้ำหนาว่าต้องดูก่อนตาย (ขนาดนั้นเชียว!?)

หนึ่งเรื่องที่ถูกเจาะจงมา นั่นก็คือ Midnight Cowboy (1969) หนังหนุ่มบ้านนอกหลงกรุง คาวบอยหล่อมาดเท่ “โจ บัค” (จอน วอยท์) มุ่งจากเทกซัสสู่นิวยอร์ก แล้วเผลอไผลไปเจอเป๋กำมะลอ “แรทโซ” (ดัสติน ฮอฟฟ์แมน) ชักนำเข้าสู่วังวนค้าบริการ กลายเป็นผู้ชายขายน้ำให้เหล่าเศรษฐี

ณ เมืองใหญ่ ความฝันมักเดินสวนทางกันเสมอกับความจริง หนังเรื่องนี้นำเสนอด้วยทีท่าขึงขัง เสียดเย้ย จิกกัด แสบสันทั้งบทสนทนาและคาแรกเตอร์ตัวละคร จนเข้าตากรรมการออสการ์ ชิง 7 สาขา (วอยท์กับฮอฟฟ์แมนเข้าชิงนักแสดงนำชายและสมทบชาย) แต่คว้าไปได้ 3 สาขา บทยอดเยี่ยม ผู้กำกับยอดเยี่ยม หนังแห่งปี มากกว่านั้น โลกต้องจารึกไว้ตราบนาน เมื่อ Midnight Cowboy คือผลงานติดเรทเอ็กซ์เรื่องแรกและเรื่องเดียวที่ครองออสการ์

ต่อเนื่องความสำเร็จด้วยหนังสุดวาบหวาม Sunday Bloody Sunday (1971) ชนะลูกโลกทองคำ สาขาหนังต่างประเทศ ชนะ 5 บาฟตา อวอร์ด ซึ่งจอห์นก็คว้าสาขาผู้กำกับยอดเยี่ยมอย่างสมศักดิ์ศรีที่บ้านเกิด โดยที่ออสการ์ทำเมินใส่ด้วยข้อหาเนื้อหาหนังแรงและสยิวเกินไป

“ผมคิดว่าบางทีคนอเมริกันคงหวาดกลัวเรื่องเพศมากกว่าคนชาติอื่น พวกเขาพร้อมจะโชว์ความรุนแรงทุกประเภท แต่ถ้าเป็นเรื่องกามารมณ์ละก็ พวกเขากลับหัวแข็งและเลือกจะซุกซ่อนมันไว้ ราวกับมันไม่มีตัวตน” คำตอบแซบๆ ของจอห์นที่เคยตอบสื่อ

Marathon Man (1976) การกลับมาร่วมงานกันของจอห์นและฮอฟฟ์แมน สร้างจากนวนิยายดัง (โดยปลายปากกา วิลเลียม โกลด์แมน) หนังไม่ได้ขายความเป็นเกย์และเลิฟซีนร้อนๆ เพราะเรื่องจอห์นเน้นความตื่นเต้น ความลึกลับ ความระทึกใจ ที่นักศึกษาคนหนึ่งดันซวยเข้าไปพัวพันกับแผนการขโมยเพชรนาซี จนต้องหนีสุดชีวิตด้วยการวิ่ง

แม้จะขึ้นชื่อว่าเป็นผู้กำกับมือรางวัล แต่จอห์นก็หนีไม่พ้นต้องเจอคำว่า “แป็ก” เห็นชัดสุดคือยุคหลังๆ ผลงานของเขาไม่ทำเงินและไม่โดนใจนักวิจารณ์เลย โดยเฉพาะหนังส่งท้ายก่อนที่เขาจะลาโลก The Next Best Thing (2000) นอกจากโดนยำเละแล้ว รางวัลแรซซี (ยอดแย่แห่งปี) ก็อ้าแขนรับและยินดีที่จะมอบรางวัลยอดแย่ให้แก่นักร้องตัวแม่ “มาดอนนา” สาขานักแสดงนำหญิง ส่วนจอห์นก็ไม่น้อยหน้า เมื่อมีชื่อชิงผู้กำกับยอดแย่ พ่วงด้วยบทและหนังยอดแย่ ทำเอาแฟนๆ เงิบไปตามๆ กัน

จะอะไร หรือยังไงก็ตาม ตลอดการกำกับหนังและสารคดี (28 เรื่อง) รวมทั้งการเป็นนักแสดง (29 เรื่อง) เชื่อเหลือเกินว่าจอห์นมีผลงานให้น่าจดจำมากกว่าผลงานแย่ๆ เพราะไม่เช่นนั้นหนังของเขาคงไม่ปรากฏในลิสต์หนังน่าดูที่ไม่เคยหายไปจากความทรงจำหรอก ว่ามั้ย?