ลายแทงแห่งเสน่ห์ (ตอนจบ)

โดย...ว.วชิรเมธี ผู้อำนวยการสถาบันวิมุตตยาลัย 

ปิยวาจา คำพูดที่จริง อ่อนหวาน ประสานสามัคคี มีประโยชน์ ไม่เบียดเบียนตนและคนอื่นให้เดือดร้อน คำพูดที่มีองค์ประกอบเหล่านี้นับเป็นปิยวาจา หรือวาจาอันก่อให้เกิดความรัก สมัครสมานสามัคคี ผู้ฟังนิยมยินดีรักใคร่ ใครก็ตามรู้จักพูด รู้จักเจรจา ย่อมจะเป็นคนที่มีสง่าราศรี เหมือนที่มหากวีสุนทรภู่ประพันธ์ไว้ว่า

“เป็นมนุษย์สุดนิยมเพียงลมปาก

จะได้ยากโหยหิวเพราะชิวหา

แม้นพูดดีมีคนเขาเมตตา

จะพูดจาจงพิเคราะห์ให้เหมาะความ”

หรืออีกบทหนึ่งว่า

“ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักดิ์

มีคนรักรักถ้อยอร่อยจิต

แม้นพูดชั่วตัวตามทำลายมิตร

จะชอบผิดในมนุษย์เพราะพูดจา”

อัตถจริยา การมีจิตใจเบิกบานในการรับใช้เพื่อนมนุษย์ ไม่ใจจืดใจดำ ยินดีช่วยเหลือกิจการงานของคนอื่น ของสังคมด้วยความเต็มใจ ใครที่มีอัธยาศัยเช่นนี้ย่อมเป็นที่รักใคร่นับถือของประชาชนทั่วไป ลองสังเกตดูเถิดว่า นักสังคมสงเคราะห์ นักธุรกิจ พระสงฆ์ หรือนักการเมืองคนไหนก็ตามที่อุทิศตนรับใช้ประชาชนด้วยความจริงใจ ติดดิน ไม่ถือเนื้อถือตัว ประชาชนมีปัญหาอะไรพร้อมเข้าช่วยเหลือแก้ไขด้วยความเต็มอกเต็มใจเสมอไป มักจะได้รับความรัก ความนิยมนับถือจากคนธรรมดากลายมาเป็นคนของประชาชน คนเช่นนี้เมื่อตนมีกิจการงานใดก็ตาม ก็มีผู้พร้อมจะช่วยเหลือเกื้อกูลเป็นการตอบแทนเสมอไป การช่วยเหลือคนอื่นจึงเป็นการช่วยเหลือตนเองที่ชาญฉลาดและยั่งยืนที่สุด

การเห็นแก่ตัว การเอารัดเอาเปรียบคนอื่น (แม้ในเบื้องต้นจะดูเหมือนว่าเป็นฝ่ายได้เปรียบ) แท้ที่จริงก็คือ การทำร้ายตัวเองอย่างน่าเศร้าที่สุด เพราะเขาทำร้ายตัวเองด้วยฝีมือของตัวเอง ผู้รักตัวเองในทางที่ถูกต้อง จึงมุ่งมั่นยินดีในการช่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ด้วยความบริสุทธิ์ใจ เพราะผลแห่งการช่วยเหลือผู้อื่นย่อมไม่สูญหาย ไม่ว่าจะปรารถนาหรือไม่ปรารถนาก็ตาม แต่เมื่อได้รังสรรค์เหตุที่ดีเอาไว้ ถึงอย่างไรก็ย่อมได้รับผลตอบแทนที่น่าชื่นใจกลับมาอย่างไม่ต้องสงสัย

จงดูอย่าง เนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีของประเทศแอฟริกาใต้เถิด นักการเมืองคนนี้อุทิศทั้งชีวิตเพื่อช่วยกู้เอกราชให้แก่ประเทศชาติของตัวเอง ทั้งยังทุ่มเทเพื่อเรียกร้องสิทธิพลเมืองให้แก่ประชาชนผิวดำ ซึ่งเป็นประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศให้มีความเสมอภาคทางกฎหมายเท่ากับคนผิวขาวจนตัวเขาถูกจับไปขังคุกเสีย 27 ปีเต็ม แต่ถึงกระนั้น เขาก็ไม่เคยท้อถอยยังคงมุ่งมั่นสู้เพื่อคนอื่นต่อไป แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไปเมื่อเขาได้รับอิสรภาพ เขากลายเป็นประธานาธิบดีผิวสีคนแรกของประเทศที่ได้รับการเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงและด้วยความรักท่วมท้นอย่างที่ไม่เคยมีใครทำได้มาก่อน วันนี้แม้เขาจะจากโลกนี้ไปแล้ว แต่ชื่อเสียงของเขา ผลงานของเขายังคงเจิดจรัสต่อไปในฐานะแรงบันดาลใจของคนทั่วโลกอีกนับไม่ถ้วน ความดีที่คนคนหนึ่งทำไว้แก่เพื่อนมนุษย์จะไม่มีวันลบเลือนออกไปจากใจของมวลมหาประชาชน อุปมาดุจรอยจารึกบนแผ่นศิลาที่ไม่เคยเลือนหายไปเพราะฝนสาดหรือแดดส่องแม้กาลเวลาจะผ่านไปนานเพียงใดก็ตาม

สมานัตตตา การร่วมสุขร่วมทุกข์กับเพื่อนมนุษย์ ย่อมส่งผลให้คนที่ร่วมเคียงบ่าเคียงไหล่ในการแก้ปัญหายามมีทุกข์ และร่วมยินดีปรีดายามพบสุข เป็นที่รักเป็นที่นับถือหรือบูชาของคนที่รู้จักมักคุ้น

จงดูอย่าง มหาตมะ คานธี ที่เป็นผู้นำในการกู้เอกราชของอินเดียเถิด ท่านคือรัฐบุรุษที่สละละทิ้งชาติตระกูลอันสูงส่งของตัวเองลงมาคลุกคลีตีโมงอยู่กับคนทุกข์คนยากชั้นต่ำที่สุดของประเทศ เพื่อร่วมแก้ปัญหาให้เขา จนคนอินเดียเรียกขานท่านว่าเป็น “บิดาประชาชาติ” หรือ “บาปูจี” ด้วยความรักใคร่ นับถือ บูชา แม้ตัวท่านจะยังมีชีวิตอยู่แท้ๆ แต่คนก็รักท่านดุจเทพเจ้า ทั้งนี้ก็เพราะท่านเป็นผู้ที่ปราศจากความถือเนื้อถือตัว หากแต่ท่านวางตัวไว้ต่ำเสมอดินเสมอหญ้า ครองชีวิตอย่างสมถะสันโดษ ปราศจากความเห็นแก่ตัว มีเจตนารมณ์ที่ยิ่งใหญ่ ในการน้อมตนลงรับใช้ประชาชนอย่างแน่วแน่ ผลของการร่วมสุขร่วมทุกข์ เอาตัวเข้าสมานอย่างเสมอ (สมานัตตตา) ไม่เพียงแต่จะทำให้ท่านสามารถแก้ปัญหาหนักหนาสาหัสของประเทศได้ลุล่วงเท่านั้น แต่ท่านยังเป็นมหาบุรุษเปี่ยมเสน่ห์ตลอดกาลของชนทุกชั้นอีกต่างหาก

ผู้ใดก็ตามที่ปรารถนาจะนั่งอยู่ในใจคนอย่างยั่งยืน ไม่ใช่ด้วยการสร้างภาพ แต่ด้วยการสร้างประโยชน์ จึงไม่ควรมองข้ามสังคหวัตถุธรรมด้วยประการทั้งปวง