พลังงานไฟฟ้าปัญหาใหญ่ของอินเดีย

โฉมหน้าในปัจจุบันของประเทศอินเดีย คือ ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 3 ของเอเชีย รองจากจีนและญี่ปุ่น อีกทั้งยังมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจรุดหน้าอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง อย่างไรก็ดีอุปสรรคสำคัญที่ส่งผลต่อการเติบโตของประเทศนี้ นอกจากเรื่องของอัตราเงินเฟ้อ กฎระเบียบการค้าการลงทุน รวมทั้งโครงสร้างพื้นฐานที่ยังไม่เพียงพอแล้ว การขาดแคลนพลังงานไฟฟ้ามานานหลายปีก็เป็นอีกหนึ่งอุปสรรคสำคัญที่อินเดียกำลังเผชิญ

เวลาประมาณตี 2 ครึ่งของวันที่ 30 ก.ค. 2555 พื้นที่เกือบครึ่งหนึ่งของประเทศอินเดีย ต้องตกอยู่ในภาวะวิกฤต เนื่องจากไฟฟ้ากว่า 3,200 เมกะวัตต์ ดับหายไปจากระบบ ส่งผลผู้คนอย่างน้อย 300 ล้านคนไม่มีไฟฟ้าใช้ และอีก 620 ล้านคนได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ครั้งนี้ แน่นอนว่าภาคธุรกิจได้รับผลกระทบโดยตรง ส่วนภาคบริการก็ประสบปัญหาเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นการจราจรที่เป็นอัมพาต ผู้โดยสารรถไฟฟ้าที่ต้องติดค้างอยู่ในสถานี ส่วนบางสนามบินก็ต้องปิดให้บริการ โรงเรียนและสถานศึกษาต้องปิดเรียนชั่วคราว โรงพยาบาลไม่สามารถให้บริการได้อย่างเต็มที่

แม้เหตุการณ์ในครั้งนั้นจะผ่านมา 2 ปีแล้ว แต่ยังเป็นที่จดจำสำหรับชาวอินเดีย ซึ่งคุณมานิช (Manish) พนักงานบริษัทเอกชนเล่าให้เราฟัง ตอนเกิดไฟฟ้าดับขบวนรถไฟฟ้าที่เขาโดยสารมาต้องหยุดฉุกเฉินบนทางลอยฟ้า ส่งผลให้เขาและผู้โดยสารอีกหลายร้อยคนต้องเดินเท้าเป็นระยะทางกว่า 2 กิโลเมตรไปยังสถานีปลายทาง และยังต้องพบกับความอลหม่านบนท้องถนน ซึ่งเกิดจากปัญหาไฟจราจรดับทั้งเมืองนิวเดลี หลายคนต้องเดินเท้ากลับบ้านเป็นระยะทางหลายกิโลเมตร เพราะไม่สามารถโดยสารรถประจำทางที่แน่นขนัด เมืองทั้งเมืองเกิดความสับสนวุ่นวายเพราะการขาดแคลนไฟฟ้าเป็นระยะเวลานาน ซึ่งตัวเขาเองยังคงหวังว่าเหตุการณ์ในครั้งนั้นจะไม่กลับมาเกิดอีกครั้ง

สาเหตุของไฟฟ้าดับในครั้งนั้นเชื่อว่าเกิดจากการใช้ไฟฟ้าสูงเกินกว่าที่ระบบจะสามารถรองรับได้ ซึ่งกำลังไฟฟ้าที่ใช้ทางตอนเหนือของประเทศอินเดียส่วนใหญ่มาจากไฟฟ้าพลังน้ำที่ได้มาจากเขื่อนที่ยังคงมีข้อจำกัดในเรื่องเสถียรภาพ ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้พยายามแก้ปัญหาเบื้องต้น โดยการเร่งหาสาเหตุและแก้ไขทางเทคนิคให้สามารถกลับมาใช้งานได้ เหตุการณ์ไฟดับครั้งใหญ่นี้เพิ่มความกังวลและเกิดเสียงเรียกร้องให้รัฐบาลออกมาแก้ไขปัญหาไฟฟ้าอย่างจริงจัง เพราะนอกจากจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อประชาชนภายในประเทศแล้ว ยังสร้างข้อจำกัดในการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศอีกด้วย

มีข่าวว่าภายหลังเหตุการณ์นั้นรัฐบาลอินเดียได้มีการพิจารณาโครงการมูลค่า 4 แสนล้านเหรียญสหรัฐ เพื่อยกเครื่องระบบไฟฟ้าใหม่ โดยปรับปรุงทั้งในส่วนของระบบสายส่งและเพิ่มไฟฟ้าจากพลังงานนิวเคลียร์ที่มีเสถียรภาพมากกว่าเข้าไปในระบบอีกประมาณ 7.6 หมื่นเมกะวัตต์ ซึ่งสาเหตุสำคัญมาจากการที่ระบบไฟฟ้าของอินเดียยังไม่มีเสถียรภาพเท่าที่ควร ก็มาจากจำนวนโรงไฟฟ้าที่ไม่เพียงพอ ทำให้ประชาชนอีกประมาณ 300 ล้านคนยังไม่มีไฟฟ้าใช้ พื้นที่ชนบทส่วนใหญ่ของอินเดียยังคงขาดแคลนไฟฟ้าหรือไม่ก็มีไฟฟ้าไม่สม่ำเสมอ ซึ่งเพียงแค่เราเดินทางออกนอกกรุงนิวเดลีไปเพียง 1 ถึง 2 ชั่วโมง ก็จะพบกับหมู่บ้านในเขตชนบทที่ไฟฟ้าใช้เพียงวันละไม่กี่ชั่วโมงเท่านั้น ชาวบ้านบอกกับเราว่าไฟฟ้าช่วยทำให้ชีวิตสะดวกสบายมากขึ้น เช่น การหุงหาอาหารด้วยเตาไฟฟ้า ทำให้พวกเขามีเวลาดูแลไร่นาได้มากขึ้น จากเดิมที่ต้องเสียเวลาในการหาฟืนและการก่อไฟ

อัตราค่าไฟฟ้าในอินเดียนั้นจ่ายแบบขั้นบันได ถ้าใช้น้อยก็จะจ่ายในอัตราค่าไฟต่อหน่อยต่ำ หากใช้มากก็จะต้องจ่ายค่าไฟในอัตราต่อหน่วยที่สูงขึ้น ทั้งนี้เพื่อเป็นการช่วยเหลือผู้ที่มีรายได้ต่ำ และยังแบ่งประเทศผู้ใช้ไฟฟ้าตามลักษณะการใช้งาน เช่น การใช้ไฟฟ้าเพื่อกิจการพาณิชย์หน่วยละ 7 รูปี ส่วนการใช้ไฟฟ้าในครัวเรือนหน่วยละ 34 รูปี ซึ่งถือว่าเป็นราคาที่แพงกว่าประเทศไทย แต่อย่างไรก็ตามทีจากการได้มีโอกาสสนทนากับกิจการร้านค้าของครอบครัวหนึ่งใจกลางกรุงนิวเดลี พวกเขาบอกว่าเรื่องราคาเป็นสิ่งที่พวกเขายอมรับได้เพราะถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนกิจการ แต่การที่ไฟฟ้าดับๆ ติดๆ ในทุกๆ วันนั้น คือปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อกิจการของพวกเขา

ปัจจุบันการผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่ของอินเดียมาจากเชื้อเพลิงถ่านหินลิกไนต์ คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 2 ใน 3 ของการผลิตไฟฟ้าทั้งประเทศ แม้อินเดียเองจะมีปริมาณถ่านหินสำรองมากเป็นอันดับต้นๆ ของโลก แต่ก็ยังต้องนำเข้าจากต่างประเทศปีละหลายล้านตัน เนื่องจากถ่านหินภายในประเทศมีคุณภาพต่ำประกอบกับรัฐบาลยังคงควบคุมกิจการเหมืองถ่านหิน ซึ่งทำให้มีข้อจำกัดหลายประการ ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ ทำให้ค่าไฟฟ้าค่อนข้างสูง ทุกวันนี้แม้ว่ารัฐบาลอินเดียจะพยายามประกาศความมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาเรื่องไฟฟ้าและมีนโยบายต่างๆ ออกมา เพื่อสร้างเสถียรภาพทางด้านพลังงาน แต่ถ้ายังไม่มีการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรมชัดเจน เรื่องนี้ก็จะยังคงเป็นข้อจำกัดต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศต่อไป