เมื่อลูกสมาธิสั้น พ่อแม่ต้องตั้งสมาธิมั่น

โดย...แฟมิลีแมน

โรคสมาธิสั้นอยู่ในกลุ่มอาการขาดสมาธิ อยู่ไม่นิ่ง วู่วาม อาจมีสาเหตุมาจากการได้รับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม หรือเกิดจากภาวะที่มีผลต่อสมองนับตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เช่น มารดาขาดสารอาหารหรือได้รับสารพิษ การคลอดมีปัญหา เด็กเป็นโรคลมชักหรือสมองอักเสบ ส่งผลให้สารโดปามีนและนอร์เอปิเนฟรินซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่คุมสมาธิมีปริมาณน้อยกว่าเด็กปกติเด็กจึงมีสมาธิสั้น พฤติกรรมที่เด็กเป็นโรคนี้แสดงออกมาคือ จะดื้อ ซน อยู่ไม่นิ่ง ชอบปีนป่าย หุนหันพลันแล่น หรือ เหม่อลอย หลงลืม อยู่เป็นประจำ พ่อแม่เห็นลูกอย่างนี้อย่าเพิ่งไปลงโทษลงไม้ลงมือกับลูกเพราะเขาอาจเป็นโรคสมาธิสั้นได้ โดยที่ต้องมีวิธีในการเลี้ยงดูอย่างถูกต้อง

สถานการณ์สมมติ : มนตรา กับ เทียรี่ มีลูก 2 คน ลูกชายอายุ 5 ขวบ ลูกสาว 8 ขวบ คนเล็กจะดื้อมาก ซน อยู่ไม่นิ่ง ชอบปีน รื้อโน้นรื้อนี่ตลอด พาไปนอกบ้านก็อีหรอบเดียว พูดไม่เคยฟัง บอกว่าอย่าๆ ก็ไม่สน แรกๆ พ่อแม่พอทนคิดว่าธรรมชาติตามประสาเด็ก แต่พอเจออย่างนี้ทุกวันทุกเวลาตราบใดที่ลูกยังไม่หลับก็หงุดหงิดรำคาญใจ จนทำโทษ ทั้งดุทั้งตี บางทีพอคุณแม่ทำโทษหนักคุณพ่อก็ไม่พอใจทำตาเขียวใส่ครั้นพอคุณพ่อทำโทษมั่งคุณแม่ก็ว้ากใส่ทำไมตีลูกขนาดนั้นเทียรี่ หือๆ กลายเป็นศึกสองด้าน รบกับลูกไม่พอพ่อแม่ต้องมาประกันเองอีก

ทางออก : อยากจะบอกเที่ยรี่กับมนตราว่าถ้าลูกอยู่ไม่นิ่ง ซน ดื้อไม่หยุดซะขนาดนั้นลองพาไปหมอจะได้รู้ว่าเขาเป็นอะไร ไม่ใช่เอะอะรำคาญใจก็ตี ผิดตำราพ่อแม่ยุคใหม่ต้องใส่ใจลูกเลย ต้องหัดสังเกต ฉลาดอย่างเดียวไม่พอต้องเฉลียวด้วย เอ...ลูกซนจัง อยู่ไม่นิ่งเลยทำไมลูกคนอื่นไม่เป็นเหมือนลูกเรา พาไปหาหมอดีกว่า ต้องอย่างนี้สิ พอพาไป...คุณพ่อคุณแม่ น้องสมาธิสั้นนะดูแลน้องยังไงครับ เวลาซนพูดไม่ฟังก็ทำโทษครับคุณหมอ นั่นไง ผิดแล้วๆ ทำอย่างนั้นไม่ได้ ระวังน้องจะเสียคนได้นะครับ

นพ.คมสันต์ เกียรติรุ่งฤทธิ์ จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น โรงพยาบาลมนารมย์ กล่าวว่า การเลี้ยงดูของพ่อแม่เป็นสิ่งสำคัญ หลายครอบครัวอาจมองข้ามว่าการที่เด็กดื้อ ซน อยู่ไม่นิ่ง ชอบปีนป่าย หุนหันพลันแล่น หรือเหม่อลอย หลงลืมบ่อย ทำการบ้านไม่เสร็จ ไม่เป็นระเบียบมักเป็นธรรมชาติของเด็กที่กำลังโต มีพัฒนาการ จนเกิดความชะล่าใจ เมื่อปล่อยนานไปก็ยิ่งมีอาการเพิ่มมากขึ้น ซึ่งแท้จริงแล้วเด็กอาจเป็นโรคสมาธิสั้น และหากไม่ได้รับการรักษาและดูแลที่ถูกต้องอาจส่งผลกระทบด้านการเรียนและพฤติกรรมของเด็ก เช่น สอบตก เกเร หนีเรียน และก้าวร้าวได้

พฤติกรรมหรืออาการที่เป็นปัญหาอาจจะดีขึ้นได้ หรือแตกต่างกันได้ด้วยเรื่องของการเลี้ยงดู บางทีถ้าเกิดคุณพ่อคุณแม่เลี้ยงดูเอาใจใส่ แม้ว่าเด็กจะดื้อ ซน แต่เราก็ต้องหนักแน่นเข้าไว้ อย่าอารมณ์ร้อน การที่จะให้เด็กมีระเบียบวินัย หรือทำอะไรต่างๆ หรือช่วยเหลือเขาให้จัดตารางสอน จัดตารางการทำงานต่างๆ ก็ทำให้เด็กมีระเบียบวินัยมากขึ้น ตรงนี้จะช่วยให้อาการสมาธิสั้นที่มันจะดูรบกวนเวลาเรียน รบกวนคุณพ่อคุณแม่น้อยลงไปได้ อีกส่วนหนึ่งก็คือการเอาใจใส่ดูแล สร้างความผูกพันกับลูก เพราะจะทำให้ลูกรู้สึกว่าการที่คุณพ่อคุณแม่รักและเป็นห่วงก็จะทำให้เค้าอยากเชื่อฟังคุณพ่อคุณแม่มากขึ้น ก็ทำให้การดูแลเด็กสมาธิสั้นง่ายขึ้น

จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น กล่าวต่อว่า เรื่องของสภาพแวดล้อมสังคมปัจจุบันก็มีส่วนที่จะทำให้การดูแลโดยเฉพาะเด็กสมาธิสั้นยากขึ้น เพราะว่าส่วนหนึ่งเด็กที่มีปัญหามีพฤติกรรม พ่อแม่บางคนอาจจะให้เครื่องมือต่างๆ อย่างเช่น เกมในโทรศัพท์บ้าง ทีวีบ้าง เป็นตัวที่ทำให้เขาอยู่นิ่งกับอะไรบางอย่างได้มากขึ้น ซึ่งจริงๆ การที่เขาอยู่นิ่งกับพวกสื่อทีวี โทรศัพท์หรืออะไรต่างๆ ไม่ได้แปลว่าเค้าไม่ได้เป็นสมาธิสั้น และการที่ไปอยู่ตรงนั้นนานๆ ก็จะทำให้คุณพ่อคุณแม่ขาดโอกาสที่จะฝึกเรื่องระเบียบวินัยต่างๆ หรือมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีๆ กับเขา เล่นกับเขา ซึ่งมันจะมีผลสำหรับการดูแลเขาในภายหลัง รวมถึงโรคสมาธิสั้นด้วย

จิตแพทย์ย้ำว่า หัวใจสำคัญก็คือเมื่อสงสัยว่าลูกเป็นเด็กสมาธิสั้นควรรีบพาไปปรึกษาจิตแพทย์ และคนที่เกี่ยวข้องต้องหารือทำงานร่วมกันเพื่อช่วยกันปรับเปลี่ยน โดยพ่อแม่ควรตื่นตัวหมั่นสังเกตอาการของลูก และตระหนักก่อนว่ามันมีโรคนี้อยู่จริงๆ แล้วเด็กก็ไม่ได้อยากจะเป็น เพียงแต่เขาควบคุมตัวเองไม่ได้

Ask the Expert....

Q. คุณย่าชอบเปรียบเทียบหลาน จากลูกคนโตกับหลานจากลูกคนเล็ก ดิฉันเป็นสะใภ้ ไม่ค่อยพอใจที่ได้ยินการนำ 2 คนมาเปรียบเทียบกัน เกรงว่าเด็กจะน้อยใจและรู้สึกแข่งขันกันเอง จะทำอย่างไรกับเรื่องนี้ดีคะ ตอนนี้ไม่อยากพาลูกไปเยี่ยมย่าเลย?

A.นพ.พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์ ผู้อำนวยการด้านการแพทย์ ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ ในเครือโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ ให้ข้อแนะนำว่า เรื่องแบบนี้เป็นเรื่องที่ยากจะหลีกเลี่ยงในสังคมไทย และก็เป็นมาในทุกยุคทุกสมัย การจะบอกกล่าวผู้อาวุโสว่าที่ท่านพูดไปโดยไม่ได้ตั้งใจนั้นไปกระทบกับความรู้สึกของหลานท่านโดยไม่รู้ตัวก็คงกระทำได้ยาก และลูกของเราก็คงยากที่จะแยกออกว่าที่ผู้ใหญ่พูดแบบนั้นแท้ที่จริงภายในใจท่านไม่ได้ตั้งใจจะว่า แต่คงอยากให้ลูกของเราดีขึ้นกว่าเดิม นี่เป็นทักษะที่คนเราควรจะต้องเรียนรู้ ถ้าเป็นผู้ใหญ่ก่อนที่จะว่ากล่าวใครให้เอาใจเขามาใส่ใจเรา และฝึกเรียนรู้ที่จะสื่อสารในทางบวกแทนที่จะว่ากล่าวในทางลบเพราะยุคสมัยเปลี่ยนไปแล้ว การให้กำลังใจมีความสำคัญมากขึ้นกว่าการเปรียบเทียบว่ามีคนดีกว่า แต่ก็เห็นใจคุณนะว่าแก้ได้ยากก็ได้แต่ให้กำลังใจเท่านั้น และคงต้องเห็นด้วยกับคุณว่าก็คงต้องหาทางเลี่ยงๆ แบบที่คุณทำอยู่นั่นแหละ

He Said / She Said

ขันธุรกิจส่วนตัว

“ผมชอบผู้หญิงฉลาด คิดเก่ง ทำเป็น แต่มีมุมหวานๆ แบบผู้หญิง และมีมุมเด็ดขาดในยามที่ต้องใช้ความคิดในการตัดสินใจครับ”

ตองพนักงานบริษัท

“ชอบหนุ่มในเครื่องแบบ อย่างตำรวจ และทหาร ดูเป็นหนุ่มที่มีระเบียบวินัยดี และก็รักครอบครัว เวลาแต่งเครื่องแบบดูดีที่สุดเลยล่ะค่ะ

Quote

“ผมรักพ่อแม่ของผมนะครับ แต่ว่าตอนนี้ผมอายุจะ 30 แล้ว แต่พ่อแม่ยังคอยถามว่า วันนี้หนูจะไปทำอะไรที่ไหน? เย็นนี้หนูอยากกินอะไร? เย็นนี้กลับกี่โมงหรือลูก? มันทำให้ผมรู้สึกเหมือนเด็กไม่รู้จักโต คือผมก็ไม่อยากทำท่ารำคาญคนที่ผมรู้ว่าเขารักผมมากๆ หรอกนะครับ ผมรู้สึกโชคดีที่มีคนคอยใส่ใจ แต่มันมากเกินไปนี้ดส์อ่ะ”

โจนาห์ ฮิลล์ นักแสดงฮอลลีวู้ด