ย้อนรอยป๊อปอาร์ตของ ริชาร์ด ฮามิลตัน

โดย...อฐิณป ลภณวุษ 

เมื่อฝั่งอเมริกามี แอนดี้ วอร์ฮอล ฝั่งอังกฤษก็ต้องมี ริชาร์ด ฮามิลตัน ขึ้นมาเป็นเจ้าพ่อแห่งป๊อปอาร์ต โดยมีผลงานที่ได้การยอมรับอย่างสูง อย่างนิทรรศการ Man, Machine and Motion ปี 1955 ที่ฮัตตัน แกลเลอรี่ เมืองนิวคาสเซิล และการที่เขาสร้างสรรค์เทคนิคคอลลาจ (Collage) ขึ้นมาในนิทรรศการ This Is Tomorrow ปี 1956 ก็ทำให้โลกของศิลปะการออกแบบไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

หลังจากนิทรรศการรำลึกถึงผลงานของริชาร์ด ฮามิลตัน ครั้งใหญ่ ณ เทต โมเดิร์น แกลเลอรี่ เมื่อเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา ตอนนี้ชาวสเปนขอรำลึกถึงป๊อปอาร์ตครีเอชั่นผู้นี้บ้าง ที่มูเซโอ เรน่า โซเฟีย กรุงมาดริด ซึ่งว่ากันว่ารวบรวมผลงานเอาไว้มากที่สุดกว่าครั้งไหนๆ

ที่สำคัญนิทรรศการครั้งนี้ เป็นการออกแบบเองสำหรับหอศิลป์เรน่า โซเฟีย โดย ริชาร์ด ฮามิลตัน ผู้ล่วงลับ–เปล่าเขาไม่ได้ลุกขึ้นมาจากหลุมเพื่อการนี้อย่างแน่แท้ ทว่านิทรรศการที่ใช้ชื่อว่า Richard Hamilton ซึ่งจัดระหว่างวันนี้–13 ต.ค.ศกนี้ ณ มูเซโอ เรน่า โซเฟีย กรุงมาดริด เป็นผลงานที่ริชาร์ด ออกแบบเอาไว้ตั้งแต่มาทำงานที่กรุงมาดริดตั้งแต่ปี 2010 หนึ่งปีก่อนที่เขาจะเสียชีวิตเมื่อเดือน ก.ย. 2011

ในนิทรรศการ Richard Hamilton รวบรวมผลงานทั้งชีวิตของริชาร์ดซึ่งมากกว่า 60 ปีในแวดวงศิลปะ (ตั้งแต่ปี 1949–2011) โดยเป็นผลงานที่อาศัยเทคนิคที่หลากหลาย ซึ่งล้วนแสดงให้เห็นบทบาทสำคัญ การเป็นแรงบันดาลใจ รวมทั้งการปฏิวัติวงการของริชาร์ด ฮามิลตัน

งานนี้ภัณฑารักษ์ผู้รับไม้ต่อโปรเจกต์ที่ริชาร์ดออกแบบเอาไว้ ได้แก่ วิเชนเต โตโดลี่ และพอล ชิมเมล ในการนำภาพโครงร่างสุดท้านที่ศิลปินป๊อปอาร์ตและโพสต์โมเดิร์นชาวอังกฤษร่างเอาไว้ให้กลายเป็นจริง

ภายในงานประกอบด้วยผลงานภาพวาด ภาพพิมพ์ สติลไลฟ์ แลนด์สเคป งานออกแบบอินทีเรียร์ ภาพวาดแนวย้อนยุค ภาพวาดอิงการเมือง ภาพถ่าย ภาพแนวป๊อปอาร์ตและอื่นๆ อีกมากมาย โดยเฉพาะที่ไม่อาจมองข้ามไปก็คือ ชิ้นงานศิลปะจัดวาง (Installation) ขนาดใหญ่ 5 ชิ้น ที่นำมาจากนิทรรศการต่างๆ ในอดีตของยอดศิลปินแห่งศตวรรษที่ 20 ของอังกฤษ ไม่ว่าจะเป็น Lobby (ปี 19857) Exhibit (ปี 1957) This Is Tomorrow (ปี 1956) Man, Machine and Motion (ปี 1955) และ Growth and Form (ปี 1951) โดยเฉพาะชิ้นสุดท้ายไม่เคยจัดแสดงที่ไหนมาก่อนเลย นับตั้งแต่ 61 แห่งการสร้างสรรค์ขึ้นมา โดยย้อนไปเมื่อเดือน พ.ค. มี 3 ชิ้นที่ได้ไปจัดแสดงไว้ที่เทต โมเดิร์น แกลเลอรี่ กรุงลอนดอนด้วยเช่นกัน

งานศิลปะจัดวางทั้ง 5 ชิ้นถือเป็นไฮไลต์ในผลงานย้อนรำลึก ริชาร์ด ฮามิลตัน ด้วยเพราะมันแสดงให้เห็นถึงการเป็นศิลปินที่สร้างสรรค์ผลงานอันหลากหลายมากมายหลายสื่อจริงๆ

ในนิทรรศการนี้ยังจะได้เห็นประวัติศาสตร์การร่วมมือของยอมศิลปินชาวอังกฤษกับศิลปินมีชื่อเสียงของโลกคนอื่นๆ ผ่านภาพโพลารอยด์บันทึกความทรงจำ ไม่ว่าจะเป็นศิลปินจากฝั่งสหรัฐ อย่างฟรานซิส เบคอน แอนดี้ วอร์ฮอล หรือรอย ลิกซ์เตนสไตน์

สำหรับตัว ริชาร์ด ฮามิลตัน เองนั้น เขาได้แรงบันดาลใจหลากหลาย ทั้งจากผลงานของบรรดาโอลด์มาสเตอร์ชาวอิตาเลียนจากยุคเรอเนสซองส์ อย่าง ฟรา แองเจลิโก และจอร์โจเน มาจนถึงศิลปินและนักเขียนรุ่นต่อๆ มา เช่น มาร์เซล ดูชอมป์ และเจมส์ จอยซ์ ผลงานของเขาคือสะพานเชื่อมอดีตกับปัจจุบันได้เป็นอย่างดี พร้อมทั้งเป็นแรงบันดาลใจมากมายให้กับศิลปินรุ่นหลังๆ