เกร็ดชวนคิดส์

โดย...พี่บุ๊กส์

ในสังคมไทยสมัยโบราณนั้น ไพร่ คือ สามัญชนทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในฐานะทาส หรือเจ้าขุนมูลนาย ไพร่มีอิสระในการประกอบอาชีพ การตั้งบ้านเรือน มีครอบครัว มูลนายกับไพร่ ก็เปรียบเหมือนข้าราชการกับประชาชนนั่นเอง สมัยก่อนประชาชนเพศชาย อายุ 18 ปีขึ้นไปที่มีรูปร่างสูงเสมอไหล่ 2.5 ศอกขึ้นไป ต้องไปขึ้นทะเบียนเป็น “ไพร่สม” คล้ายๆ กับการไปทำบัตรประชาชน ซึ่งในบางรัชกาลจะต้องสักเลขและชื่อเมืองที่ข้อมือ บางรัชกาลสักที่ท้องแขน เมื่อสักแล้วจะได้ชื่อว่าเป็น “ไพร่หลวง” เป็นพลเมืองที่ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์ เวลามีศึกสงครามต้องออกรบ ไพร่หลวงต้องทำงานให้แก่ราชการตามข้อกำหนด โดยมีสังกัดกรมกอง

ไพร่หลวง ที่พระมหากษัตริย์พระราชทานแก่เจ้าขุนมูลนาย เรียกว่า “ไพร่สม” มูลนายจะมีไพร่มากน้อยขึ้นอยู่กับยศ ตำแหน่ง และศักดินา ไพร่สมต้องทำงานให้กับราชสำนักปีละ 1 เดือน ส่วนเวลาที่เหลือให้รับใช้มูลนายหรือส่งเงินแทน เมื่อถึงยามศึกสงคราม ทุกคนต้องเป็นทหารป้องกันอาณาจักร และเมื่อมูลนายถึงแก่กรรม ไพร่สมจะถูกโอนเป็นไพร่หลวง นอกจากว่าบุตรของมูลนายจะขอควบคุมไพร่สมต่อ ระบบไพร่ดำรงอยู่จนกระทั่งกลางสมัยรัตนโกสินทร์และค่อยๆ จางหายไป เมื่อมีระบบภาษีอากรและระบบเกณฑ์ทหารแบบสมัยใหม่มา

ข้อมูลที่ได้กล่าวมาข้างต้น ส่วนหนึ่งนำมาจากหนังสือ “ยิ้มกระป๋องสี่” ผลงานของ มนันยา เรื่องเล่าน่าอ่าน สนุก ชวนติดตาม ทั้งด้านประวัติศาสตร์ สังคม ประเทศชาติ อาหารการกินทั้งไทยและเทศ การเดินทาง ฯลฯ

วันนี้พี่บุ๊กส์เลือกหยิบเล่มนี้ มาแจกน้องๆ กัน

เพียงตอบคำถามว่า ในสังคมไทยสมัยโบราณ “ไพร่” คือชนชั้นใด?

ส่งคำตอบมาที่ Email : [email protected] 3 ท่านแรกที่ตอบถูกจะได้รับหนังสือไปอ่านกัน