"ก่อนเวลาลับหาย" สุชาติ สวัสดิ์ศรี ศีลปะมิหายลับ

ความคิดเห็นในโซเชียลมีเดียได้สร้างความเคลื่อนไหวทางศิลปะให้กระเพื่อมในมุมมองต่างๆ อยู่ไม่ใช่น้อย แทนที่จะนิ่งเงียบรอให้คนเข้ามาชมนิทรรศการศิลปะเพียงอย่างเดียว เช่นกัน สุชาติ สวัสดิ์ศรี ซึ่งกำลังมีผลงานนิทรรศการศิลปะจัดแสดงอยู่ ในชื่อ “ก่อนเวลาลับหาย...” ได้โพสต์ข้อความถึงแรงตอบรับที่มีผู้เขียนแสดงความคิดเห็นในสมุดเข้าชมงานว่า

“มิใช่ความบังเอิญหรืออัศจรรย์

ที่เรามาพบกันในวันหนึ่ง

ไม่มีใครยื้อยุดหรือฉุดดึง

แต่มาถึงด้วยรอยเท้าของเราเอง”

วันรุ่งขึ้นผมพักเหนื่อยอยู่กับบ้าน แต่ได้อ่านใน “สมุดความเห็น” ต่อมาจึงทราบว่า ไพศาล ธีรพงษ์วิษ หนึ่งใน “ศิษย์เก่าช่อการะเกด” ได้ชมงาน เขาเคยมาชมงานศิลปะครั้งแรกของผม (สุชาติโทเปีย:ความงามจงมี) ตั้งแต่เมื่อ 11 ปีก่อนแล้ว และครั้งนี้เขาได้เขียนให้ความเห็นตอนหนึ่งไว้ว่า

“ขอแสดงความยินดีด้วยครับ พี่เป็นนักศิลปะที่ขยัน ปฏิบัติ ทดลอง ฝึกฝน ค้นหาอย่างหิวกระหาย งานของพี่เต็มไปด้วยจินตนาการ สนุกสนาน สำหรับการเดินทางและค้นพบ โลกศิลปะของพี่อิสระไร้พรมแดน ไร้ซึ่งกรอบ กฎเกณฑ์ และระบบใดๆ”

“เป็นคำชื่นชมที่ผมชื่นใจ”

ในฐานะศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณกรรม ที่เขาก็แบ่งรับแบ่งสู้อย่างถ้อยทีถ้อยอาศัย แต่ในฐานะบรรณาธิการเจ้าของรางวัลศรีบูรพาย่อมจะเป็นสิ่งที่ตรงจุดตรงประเด็นในการมอบรางวัลความสำเร็จชีวิตให้กับเขา โดยที่เขาเคยเอ่ยกล่าวไว้ว่า

“การแสดงออกของชีวิตผ่านศิลปะ ไม่ว่าจะเพื่อแง่มุมใด ข้อสำคัญของมันก็คือต้องมีชีวิตที่ทำให้เรารู้สึกเหมือนมีปีกบินได้”

ด้วยวัย 69 ปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่เขาบอกว่า ชื่นชอบมากเลขหนึ่ง ก็ถึงเวลาที่ประจวบเหมาะกับการจัดแสดงนิทรรศการ ครั้งที่ 7 ของเขา “โลกศิลปะของ สุชาติ สวัสดิ์ศรี : ก่อนเวลาลับหาย” (World Horizon of Suchart Sawasdsri : In Search of Lost Memories) ทั้งผลงานจิตรกรรมมากกว่า 90 ชิ้น และหนังสั้นแนวทดลองของเขาอีกหลายเรื่องที่นำมาฉายในนิทรรศการครั้งนี้

สุชาติ บอกว่า ศิลปะคือการก่อเกิด ซึ่งเขามาจริงจังกับการวาดรูปเมื่ออายุ 50 ปีเข้าไปแล้ว เป็นความจริงจังที่ไม่ได้คิดอะไรมากไปกว่าต้องการใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ให้มีคุณค่า เป็นคุณค่าด้านจิตใจ ไม่ได้คิดเรื่องชื่อเสียงหรือการแข่งขัน แต่คิดถึงว่ามันน่าจะเป็นหนทางแห่งความกล้าบางอย่างที่ทำให้เป็นอิสระมากขึ้น

“หลังจากจัดแสดงงานศิลปะครั้งแรกถึงครั้งนี้ผ่านไป 11 ปี และมีโอกาสได้เอางานขึ้นแสดงในครั้งนี้ ผมก็เข้าใจทันทีว่าเวลาที่เหลืออยู่ของผมนั้น ใกล้กลับคืนสู่ครรภ์มารดาแล้ว ไม่ว่าผมจะพบร่องรอยแห่งความฟกช้ำมาแบบไหน ผมยังรู้สึกเหมือนมีปีกบินได้เช่นเดิม”

การเข้ามาอยู่ในแวดวงจิตรกรรมทัศนศิลป์ของเขา สุชาติ บอกว่า ไม่เลวนักสำหรับผู้ที่ไม่มีพื้นเพทางนี้มาก่อน แม้จะมีแต้มต่อในแวดวงวรรณกรรมวรรณศิลป์อยู่บ้างก็ตาม

“การนำงานขึ้นแสดงแต่ละครั้งไม่ใช่เรื่องที่จะทำกันง่ายๆ และทุกครั้งผมยังรู้สึกเหมือนไปไม่สุดขอบ”

หากย้อนหลังกลับไปในงานศิลปะครั้งแรก สุชาติได้ชี้แจงกับผู้เข้ามาชมงานว่า เขาไม่อยากใช้คำว่า “วาดรูป” คำว่า “ทำรูป” น่าจะเหมาะสมมากกว่า เพราะทำรูปเอาตามอารมณ์ ทำรูปแบบมวยวัด อะไรทดลองได้ก็เอาทั้งนั้น บางทีใช้แปรงสีฟัน บางทีใช้ที่ปัดฝุ่น หยอดสี เทสี หรือไม่ก็ใช้มือ ใบมะยมยังเคยเอามาใช้แทนพู่กัน คือ พู่กันก็ใช้บ้าง แต่ส่วนใหญ่จะใช้แปรงทาสีบ้าน เหตุผลก็คือราคาถูก

“ผมอยู่ในมุมของผม ไม่มีหลักวาดอะไรแน่นอนตายตัว ถามว่าจุดเริ่มต้นทางศิลปะของผมเป็นอย่างไร ผมอยากจะตอบอย่างจริงใจว่าไม่รู้ คือผมทำงานศิลปะโดยมีความคิดเบื้องต้นว่าน่าจะลองเปลี่ยนสื่อในการแสดงออกดูบ้าง บางทีมันอาจช่วยให้ผมได้ค้นพบอะไรใหม่ๆ ก็เป็นได้ ศิลปะเป็นเรื่องวิถีชีวิต คือมันต้องเป็น “วิถี” ที่มี “วิธี” ตามครรลองต่างๆ มากมาย การให้ค่าทางศิลปะในทรรศนะของผมไม่ใช่ดูกันที่เรื่องฝีมืออย่างเดียว แต่ควรดูกันที่ความมุ่งมั่นและวิถีปฏิบัติในชีวิตด้วย”

สุชาติย้ำว่า ศิลปะเป็นวิถีแห่งการติดต่อสื่อสาร การแสดงออกของศิลปะผ่านชีวิต และเขาไม่ได้เป็นผู้ผ่านทางหรือมา “ตากอากาศ” บนเส้นทางสายนี้ แต่มุ่งมั่นอย่างเอาจริงเอาจังและจะทำงานเพื่อเดินไปจนถึงวันสุดท้ายของชีวิตหรือกลับคืนสู่ครรภ์มารดา แม้จะมีเสียงวิจารณ์ในอดีตว่า งานศิลปะของเขาจะ Too much (มีรูปมาแสดงมากเกินไป) และ Too cheap (ไม่เข้าตาหรือคุณภาพต่ำ) ก็ตาม...