อย่าเลี้ยงลูกด้วยคำตำหนิ

โดย...มีนา

บางครั้งการเลี้ยงลูกด้วยอารมณ์ร้อนของพ่อแม่ มักอดกลั้นอารมณ์ไม่อยู่ เวลาที่ลูกดื้อลูกซน พ่อแม่ก็ไม่เข้าใจว่านั่นคือธรรมชาติของเด็ก อีกทั้งพ่อแม่ไม่รู้จักการอดทนอดกลั้นก็อาจเผลอตำหนิลูกด้วยถ้อยคำรุนแรง หากพ่อแม่ไม่ย้อนมองดูพฤติกรรมของตัวเองในการดุหรือตำหนิลูก ก็อาจส่งผลเสียให้ลูกกลายเป็นเด็กไม่ดี ต่อต้านอย่างรุนแรงเมื่อเขาโตขึ้นก็ได้

สถานการณ์ : ดิฉันเป็นคุณน้าที่อาศัยอยู่กันเป็นครอบครัวใหญ่ พี่สาวแต่งงานไปกับสามีก็ไม่ได้ย้ายออก ก็อยู่พร้อมหน้าพร้อมตากัน แต่สังเกตว่าพี่เขยเป็นคนขี้โมโห ขี้หงุดหงิดเวลาลูกชายวัย 2 ขวบซน ชอบปีนป่ายจนทำให้เกิดอันตราย พ่อเขาก็ชอบดุและตำหนิอย่างรุนแรง กลัวว่าหลานชายจะกลายเป็นเด็กดื้อ ไม่เชื่อฟังพ่อแม่เมื่อเขาโตขึ้นจังเลยค่ะ

ทางออก : วิธีดุหรือตำหนิลูกขึ้นอยู่บนพื้นฐานเดียว คือ ให้ลูกตระหนักในการทำความผิด ที่ดุไปก็เพราะไม่อยากให้ลูกทำอีก แต่การตำหนิลูกไม่ถูกวิธี บางครั้งก็อาจทำให้ลูกรู้สึกสูญเสียความเชื่อมั่นและคุณค่าในตัวเอง

โดยเฉพาะกรณีนี้คุณพ่อจะต้องเข้าใจธรรมชาติของเด็ก คือเด็กวัยสองขวบ พ่อแม่ต้องฝึกให้เขาคิดให้เป็น กล้าตัดสินใจ พ่อแม่ต้องสอนลูกและส่งเสริมลูกตามพัฒนาการ พ่อแม่ต้องปล่อยให้เด็กมีจิตนาการสร้างสรรค์เอง โดยพ่อแม่มองดูอยู่อย่างใกล้ชิด อีกทั้งคุณพ่อจะต้องปรับใจเป็นกลางว่าเด็กทุกคนมีโอกาสซน และเกิดความผิดพลาดได้ทั้งนั้น เช่น ฝึกให้ลูกช่วยล้างจาน ช่วยทำงานบ้านลูกก็อาจพลั้งเผลอทำจานแตก พ่อแม่ก็อย่าดุว่ากล่าวลูกด้วยถ้อยคำที่รุนแรง

การใช้คำดุลูกว่า ลูกแย่มาก ลูกช่างไม่ได้เรื่อง ดื้อ ซน พ่อแม่ไม่รักแล้ว ดุมากๆ เข้าจากวันเป็นเดือนจากเดือนเป็นปี ลูกจะซึมซับคำตำหนิของพ่อแม่ จนเกิดความรู้สึกว่า ตัวเองนั้นแย่ ไม่เก่ง ไม่เป็นที่ต้องการของใคร และเสียความเชื่อมั่นในตัวเองในที่สุด พ่อแม่จะต้องระมัดระวังการใช้อารมณ์กับลูก

การตักเตือนลูกต้องทำอย่างเป็นมิตร บอกกันด้วยเหตุผลที่หนักแน่น ไม่จำเป็นต้องใช้อารมณ์เกรี้ยวกราด โมโหใส่ลูก เพราะนั่นคือการทำร้ายลูกตั้งแต่เด็ก ความผูกพันความรักเกิดจากความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างพ่อแม่กับลูก ถ้าพ่อแม่ดุว่าลูกมากๆ มีโอกาสมากๆ ที่ลูกจะระเบิดตอนเขาโต เช่น ดื้อ ดุอย่างไรก็ไม่เชื่อฟัง เพราะตอนเด็กๆ เขาทำอะไรพ่อแม่ไม่ได้ แต่ตอนโตเขามีกำลังก็อาจทำร้ายพ่อแม่ หรือถกเถียงพ่อแม่รุนแรงมากขึ้นก็ได้

การเลี้ยงลูกแล้วให้เขารู้สึกว่าตัวเขาเองมีคุณค่า เขาก็จะมีแนวโน้มเติบโตขึ้นเป็นเด็กดี ไม่กล้าทำผิดเพราะด้วยความรักความผูกพันระหว่างพ่อแม่ลูก จะเป็นตัวช่วยยึดเหนี่ยวให้ลูกเป็นเด็กเรียนเก่ง และมีโอกาสประสบความสำเร็จในชีวิตที่สูงกว่าเด็กที่เติบโตมาจากคำตำหนินะคะ

Ask the expert

Q. ลูกสาววัยรุ่นอยู่มัธยมปลายสนใจการแต่งตัวมากเกินเหตุ ก็พยายามจะเข้าใจว่าเด็กสาววัยนี้ก็ชอบการแต่งตัว แต่อยากจะให้แกเบาๆ ลงหน่อย อยากให้เน้นเรื่องเรียนเป็นหลักแต่งตัวเป็นรอง จะพูดกับแกอย่างไรไม่ให้ลูกรู้สึกว่าแม่จุกจิกเกิน?

A. : พญ.จิราภรณ์ ครุพานิช สูตินรีแพทย์ เวชศาสตร์ครอบครัว (วัยทอง) โรงพยาบาลเวชธานี ตอบว่า ตามธรรมดาของวัยรุ่นเป็นวันผลิบานตามธรรมชาติที่สวยสดชื่นอยู่แล้ว การเสริมแต่งจะทำให้ดูแก่เกินวัยไปหรือไม่ ลองถามลูกสาวดูซิค่ะว่าเท่าที่เห็นนั้นส่วนใหญ่แต่งเพื่อกลบเกลื่อนวัยและความบกพร่องต่างๆ ทั้งนั้นหรือไม่ ให้ลูกเป็นผู้พิจารณาหาคำตอบเองอย่าไปชี้นำ เพราะวัยรุ่นนั้นเชื่อฟังเพื่อนวัยเดียวกันมากกว่าบิดามารดา โดยเห็นว่าเป็นคนละช่วงวัยค่ะ

He Said / She Said

เอ๊ดพนักงานบริษัท

“ผมเริ่มมองความรักอย่างเป็นผู้ใหญ่มากขึ้น จะมีความสุขที่อยู่กับสาวที่มีความคิดเป็นผู้ใหญ่ มากกว่าสาวที่ใช้แต่อารมณ์ครับ”

กวางพนักงานบริษัท

“ชอบหนุ่มที่พูดจาแบบตรงกับใจ จะไม่ชอบหนุ่มที่กะล่อน ดูไม่น่าเชื่อถือ ชอบก็บอกว่าชอบ ไม่ชอบก็บอกไม่ชอบ จะได้ไม่ปล่อยให้เราคิดอะไรที่ซับซ้อนค่ะ”

Quote

“ก่อนที่ฉันจะมีลูก ฉันก็คิดว่าฉันรู้ทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตแล้ว รู้ว่าศักยภาพความสามารถของตัวเองคืออะไร ทำได้แค่ไหน แต่ว่าหลังจากมีลูก ไม่น่าเชื่อว่า ฉันยังมีพลังเพิ่ม สามารถทำอะไรที่ไม่เคยคิดว่าจะทำได้ และยังแสดงออกถึงความรักได้อย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย”

อูม่า เทอร์แมน นักแสดงสาวชาวอเมริกัน