เคนโด้เอาชนะใครไม่เท่าเอาชนะตัวเอง ฉัตรชัย นพวิชัย

โดย...โยธิน อยู่จงดี ภาพ เสกสรร

“การฝึกเคนโด้ไม่มีอะไรสำคัญไปกว่าการเอาชนะตัวเอง หลายคนฝึกเพื่อเอาชนะคนอื่น แต่แล้วอย่างไร คุณก็ไม่สามารถเอาชนะทุกคนบนโลก หรือถึงชนะ สิ่งที่คุณได้ก็คือคำว่าชนะแล้วหยุดอยู่แค่นั้น แต่ผู้แพ้เขาจะได้บทเรียนและกลับไปหาทางกลับมาสู่ทางชนะได้อีกครั้ง แต่ถ้าเรามุ่งมั่นเอาชนะตัวเองไปเรื่อยฝีมือเราก็จะพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ จนนำผู้อื่นได้ในที่สุด” ฉัตรชัย นพวิชัย ตัวแทนนักกีฬาเคนโด้ประเทศไทย ซึ่งเคยได้ตำแหน่งผู้เล่นยอดเยี่ยมในรายการแข่งขันเคนโด้ชิงแชมป์อาเซียนปี 2010 และครูฝึกเคนโด้แห่งชมรมเคนโด้ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าถึงสิ่งที่ได้รับจากการเล่นเคนโด้มากกว่า 10 ปี

ฉัตรชัย เล่าย้อนกลับไปในช่วงวัยรุ่นที่เลือดคนหนุ่มพลุ่งพล่านบวกกับใจรักในศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัว ว่าแรกเริ่มเขาฝึกเรียนยูโดเพราะเป็นวิชาที่มีให้เรียนในช่วง ม.ปลาย ทำให้เขารู้สึกชอบในศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวอย่างมาก จนกระทั่งได้ยินจากเพื่อนๆ ว่าเคยเห็นคนเล่นเคนโด้ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก็เดินทางไปที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อยู่ 3 ครั้ง เพื่อดูว่าเขามีเรียนกันตรงไหน แต่ก็ไม่เจอ จนครั้งที่ 4 คิดว่าเป็นครั้งสุดท้ายแล้วที่เราจะหา ถ้าไม่เจอก็ไม่ขอเรียนแล้ว ก็มาเจอกับครูสอนเคนโด้ยืนรอลูกศิษย์ จึงเข้าไปถามแล้วก็ได้เรียนในวันนั้นเลย

 

ก่อนหน้านี้เป็นคนที่ชอบศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวมาก โดยเฉพาะวิชาดาบ เคยแอบไปซื้อดาบไม้มาฝึกฟันลมเอง ฝึกฟันลมผิดๆ ถูกๆ แต่ก็ได้เรื่องกำลังแขนและความเคยชินกับตัวดาบ พอเข้ามาเรียนเคนโด้อย่างจริงจัง อาจารย์ก็จับฝึกปูพื้นฐานใหม่หมด ตั้งแต่ท่าจับดาบ การก้าว การใช้ดาบท่าทางต่างๆ แต่นั้นมาจึงเล่นเคนโด้เพียงอย่างเดียวมาตลอด เพราะเล่นแล้วรู้สึกว่านี่คือสิ่งที่ถนัดที่สุด

เคนโด้สู้ด้วยจิตใจและประสบการณ์ไม่ใช่ด้วยกำลัง

“กีฬาเคนโด้ เป็นกีฬาที่ต่อสู้กันด้วยจิตใจและประสบการณ์ในการฝึกซ้อม มีอยู่ช่วงหนึ่งที่ผมชอบเล่นแบบใช้กำลังเป็นหลัก เชื่อว่ากำลังที่มากกว่าย่อมเอาชนะได้ แต่จริงๆ แล้วในทางคนที่ฝึกเคนโด้ก็คือการหันวิชาดาบเข้าด้านมืด ซึ่งทำให้ฝีมือเราตกลง แต่โชคดีที่อาจารย์ยังเห็นว่าเราน่าจะขัดเกลาได้อยู่ จึงพยายามสอนเรามาตลอด

 

จนกระทั่งลงแข่งแล้วเกิดอาการบาดเจ็บที่หัวไหล่และเจ็บอีกครั้งด้วยอุบัติเหตุเส้นเอ็นข้อเท้าฉีก พอหายกลับมาก็ทำให้เราต้องหาวิธีสู้ใหม่ๆ ในสภาพที่ร่างกายอยู่ในข้อจำกัดของอาการบาดเจ็บ ด้วยการกลับมาฝึกใหม่ เรียนรู้ใหม่ แต่กลับมาในสภาพที่มีวุฒิภาวะ แต่ผลที่ออกมากกลับดีเกินคาด จากที่เราเคยใช้แต่กำลังความเร็วเข้าปะทะ ก็เปลี่ยนเป็นหันมาใช้ความคิดและทักษะในการทำแต้มโดยเจ็บตัวน้อยลง ใช้กำลังน้อยลง ทำให้เราสามารถสร้างชื่อในการแข่งชิงแชมป์อาเซียน ปี 2010 ซึ่งก็ทำให้ผมรู้สึกภูมิใจเป็นอย่างมาก” ฉัตรชัย พูดถึงแก่นสำคัญในการต่อสู้ด้วยดาบที่ต้องอาศัยจิตใจเป็นสิ่งสำคัญ ไม่ใช่ใช้กำลังอย่างที่เขาเคยเดินผิดทาง

นอกจากนี้ ในกีฬาเคนโด้ ชุดที่ใส่จะไม่มีการบอกวิทยฐานะว่าอยู่ขั้นไหน แต่จะรู้ได้ที่การประดาบ ดังนั้นคนที่ฝึกซ้อมมาดีและมีสมาธิจิตใจที่แน่วแน่ ก็อาจต่อสู้กับคนที่อยู่ขั้นสูงกว่าได้อย่างเท่าเทียม

เมื่อถึงทางตันให้ลองเดินทางเลี่ยง

สำหรับคนเล่นกีฬาเกือบทุกอย่างเมื่อฝึกถึงจุดจุดหนึ่งแล้วจะรู้สึกว่าไม่สามารถพัฒนาได้ต่อ ฉัตรชัย ให้คำแนะนำว่าลองหาทางอื่นดู เมื่อก่อนเคยก็คิดว่าหากอยากจะเก่งกีฬาชนิดไหนก็ควรมุ่งฝึกซ้อมกีฬาชนิดนั้นให้ดี ซึ่งความคิดนี้ใช้ได้ดีแค่ช่วงต้นๆ ของการฝึก แต่พอถึงจุดที่พอมีฝีมืออยู่บ้างแล้วไม่สามารถพัฒนาไปได้ดีกว่าเดิม แม้จะพยายามมากแค่ไหนก็ตาม ให้ลองหากีฬาชนิดอื่นๆ เล่นควบคู่กันไป

ส่วนตัวก็เคยมีช่วงฝีมือตก แต่มีรุ่นน้องชวนไปเล่นยูโด มีคนชวนไปเล่นเอ็มเอ็มเอ ศิลปะการต่อสู้แบบใหม่ก็ไปเล่น สิ่งที่ได้รับกลับมาก็คือความแข็งแรงของร่างกายและเทคนิคการต่อสู้ใหม่ๆ ที่สามารถเอามาประยุกต์ใช้กับการเล่นเคนโด้ได้ ก็ทำให้ฝีมือเราพัฒนาขึ้น

ดังนั้น หากวันหนึ่งเราถึงจุดตันในการพัฒนาฝีมือ ลองหันไปเล่นกีฬาอย่างอื่นดูบ้าง เพื่อพัฒนาร่างกายและทักษะอื่นๆ ที่เราอาจจะไม่เคยคิดถึงมันมาก่อน แต่กลับมีส่วนช่วยในการเล่นกีฬาชนิดอื่นๆ ได้ค่อนข้างมาก

อยากจะเล่นจงอย่ากลัว

 

“คนที่อยากจะเข้ามาเล่นเคนโด้นั้น ควรรู้ก่อนเลยว่าไม่ใช่เข้ามาแล้วจะได้จับดาบใส่เกราะตีกันเลย คนที่จะเข้ามาเรียนเคนโด้นั้นจะต้องมีใจรักเป็นทุนเดิมและอย่ากลัวว่าเป็นกีฬาอันตราย เพราะเรามีกฎในการเล่นเพื่อเซฟตัวเอง เซฟคู่ซ้อม เพราะถ้าไม่มีคู่ซ้อมเราจะฝึกกับใครและเราจะเก่งขึ้นได้อย่างไร ดังนั้นคู่ซ้อมเป็นคนที่มีพระคุณกับเรามากที่สุด การเรียนทุกอย่างมีกฎ มีพื้นฐาน มีทักษะที่ต้องฝึกต้องพัฒนา คนที่เข้ามาเรียน 100 คน มีไม่ถึง 50 คนเท่านั้นที่อยู่จนได้ใส่ชุดเคนโด้ประดาบ ดังนั้นความอดทน ความมานะพยายามจึงเป็นสิ่งสำคัญของการเล่นเคนโด้ หากปราศจากความอดทนในการฝึกซ้อม หรือฝึกเพื่อเอาชนะผู้อื่นมากกว่าเอาชนะตัวเอง สุดท้ายความสำเร็จย่อมไม่เกิดกับผู้ที่ไม่เข้าใจแก่นแท้ของกีฬาเคนโด้” นักกีฬาเคนโด้ที่เคยผ่านความผิดพลาดล้มแล้วกลับมาสู้นับครั้งไม่ถ้วนทิ้งท้ายแก่ทุกคนที่สนใจใน วิถีแห่งดาบ หนึ่งในจิตวิญญาณแห่งโลกตะวันออก

เคนโด้ มีความหมายว่า “วิถีแห่งดาบ” พัฒนาขึ้นมาพร้อมๆ กับเหล่าซามูไร ตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ. 789 แก่นแท้ของการฝึกเคนโด้ คือ การผนวกกาย ใจ และดาบ รวมเป็นหนึ่งเดียว โดยใช้ดาบไม้ไผ่ ที่เรียกว่า “ชินัย” ซึ่งแปลว่า ไม่ตาย กีฬาเคนโด้ไม่ได้เน้นที่การใช้กำลัง แต่เน้นการเอาชนะกันด้วยจิตใจและฝีมือ ดังนั้นเราอาจจะเห็นนักกีฬาเคนโด้ที่ตัวเล็กกว่าเอาชนะคู่ต่อสู้ที่มีร่างกายใหญ่โตกว่าได้เสมอ