มุมมอง 3 อาชีพหญิงแกร่ง

โดย...วราภรณ์&<2288;

วันที่ 8 มี.ค.ของทุกปีเป็นวันสตรีสากล สตรีในประเทศต่างๆ ได้จัดกิจกรรมและร่วมเฉลิมฉลองกันทั่วโลก และในโอกาสวันสตรีสากล 8 มี.ค.นี้ “โพสต์ทูเดย์” ขอหยิบยก “ผู้หญิงไทย” ที่มีความเก่งทำงานในอาชีพที่ยากได้ทัดเทียมกับผู้ชายใน 3 สาขา ได้แก่ นักบิน วิศวกรดาวเทียม และนักวิจัย เพื่อพิสูจน์ว่าผู้หญิงก็มีความรู้ความสามารถทำงานได้เก่งไม่แพ้ผู้ชาย

ดร.จิตติมา พิริยะพงศา ‘ต้องเลือกหน้าที่แม่ หรือก้าวหน้าในอาชีพ’

ข้อดีของนักวิจัยหญิงคือ มีความละเอียดรอบคอบในการทำงานวิจัยได้ไม่แพ้ผู้ชาย แนวคิดนี้เป็นของ ดร.จิตติมา พิริยะพงศา วัย 36 ปี นักวิจัยที่ห้องปฏิบัติการชีวสถิติและสารสนเทศ สถาบันจีโนม ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ผู้เคยได้รับทุนโครงการทุนวิจัย ลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์” สาขาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ประจำปี 2556

ดร.จิตติมา ศึกษาจบปริญญาเอก สาขาชีวสารสนเทศศาสตร์ ที่ Georgia Institute of Technology สหรัฐ เธอยังเคยได้รับรางวัลด้านการวิจัยในระดับนานาชาติมากมาย ปัจจุบันเธอให้ความสนใจทำงานวิจัยเรื่อง “การใช้เทคนิคชีวสารสนเทศในการศึกษาบทบาทและกลไกใหม่ของไมโครอาร์เอ็นเอในการจับกับตำแหน่งเป้าหมายบนยีนโปรโมเตอร์” หากงานวิจัยนี้ประสบความสำเร็จจะช่วยคัดกรองตำแหน่งเป้าหมาย เช่น เชื้อที่ก่อมะเร็ง โดยใช้เทคนิคชีวสารสนเทศก่อนการศึกษาเชิงลึก ทำให้ช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่าย รวมทั้งเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการดำเนินวิจัยและการรักษาโรคมากขึ้น

“งานวิจัยเป็นงานอิสระ เพราะโปรเจกต์จะบอกเลยว่าทำอะไรและต้องการอะไร นักวิจัยจึงต้องวางแผนว่าทำอะไรและตอนไหน”

ความเป็นผู้หญิงนักวิจัยในแง่การทำงานอาจเสียเปรียบนักวิจัยชายอยู่บ้าง ในเรื่องผู้ชายสามารถทำงานวิจัยได้ตลอดเวลา ไม่ต้องลาคลอดเพื่อไปเลี้ยงดูลูก แต่ข้อดีของความเป็นผู้หญิงนักวิจัยก็คือ ผู้หญิงจะมีความละเอียดรอบคอบ ช่างสังเกตและชอบคิดซึ่งเป็นคุณสมบัติที่ดีของนักวิจัย

 

“ในแง่โอกาสในการทำงานวินัยในไทยค่อยข้างเท่าเทียมกัน แต่หากมองในระดับโลกแล้ว ตามรายงานพบว่านักวิจัยผู้หญิงจะเสียเปรียบในแง่ขอทุนการศึกษา เช่น งานวิจัยด้านวิศวกรรมเพราะผู้ชายนิยมมากกว่าผู้หญิง เมื่อผู้หญิงขอทุนด้านนี้ก็มักได้น้อยกว่า เช่น ประเทศทางแถบตะวันออกกลาง ส่วนยุโรปกับอเมริกาจะมีนักวิจัยหญิงหรือชายก็ไม่มีปัญหา ที่เมืองไทยไม่มีปัญหาเรื่องผู้หญิงขอทุน โดยเฉพาะงานวิจัยด้านชีวะผู้หญิงเยอะอยู่แล้ว”

ในแง่ความก้าวหน้าในอาชีพการงาน บางประเทศโอกาสก้าวหน้าในอาชีพผู้หญิงจะมีน้อยกว่าผู้ชาย เพราะผู้หญิงเมื่อแต่งงานและมีลูกก็ต้องแบ่งเวลาให้ครอบครัว ไปทำหน้าที่แม่ ทำให้งานวิจัยที่ทำอยู่อาจชะงัก

“ผู้หญิงนักวิจัยหลายๆ คน ต้องเลือกระหว่างเป็นแม่กับนักวิจัย เพราะงานวิจัยต้องทำต่อเนื่อง ต้องคิดตลอด แต่หากนักวิจัยหญิงมีคนช่วยเลี้ยงดูลูก รู้จักการแบ่งเวลา มีทีมงานที่มีความพร้อง ก็ไม่ต้องห่วง ทำงานได้ต่อเนื่อง ไม่เพียงแต่อาชีพนักวิจัยเท่านั้น อาชีพไหนต้องทำงานต่อเนื่อง ต้องคิดทำตลอดก็เป็นปัญหาด้วยกันทั้งนั้น”

สิ่งที่ ดร.จิตติมา อยากให้สตรีไทยตระหนักไว้ก็คือ จะเป็นหญิงหรือชาย แต่หากเรามุ่งมั่นใช้สติปัญญาและความสามารถแสดงศักยภาพในการทำงานให้เต็มที่ เพื่อสังคมให้การยอมรับดีกว่า หัวสมองหญิงไทยไม่แพ้หญิงต่างชาติ แต่ติดที่ความกล้าของผู้หญิงไทยมีน้อยกว่าเพราะด้วยพื้นฐานการเลี้ยงดู ความเชี่ยวชาญด้านภาษา รวมทั้งลักษณะนิสัยของหญิงไทยที่อ่อนน้อมถ่อมตน จึงไม่ค่อยกล้าแสดงออก หากเราช่วยกันส่งเสริมให้เด็กๆ แสดงความคิดเห็นและความกล้าได้เต็มที่น่าเป็นเรื่องดีไม่น้อย

พิรดา เตชะวิจิตร์ ‘วิศวกรดาวเทียมหญิงเก่งไม่แพ้ชาย’

สาวไทยร่างเล็กแต่มีความแข็งแกร่ง มิ้ง-พิรดา เตชะวิจิตร์ วิศวกรดาวเทียม วัย 29 ปี ซึ่งนับเป็นหญิงไทยคนแรกที่สร้างประวัติศาสตร์การเดินทางไปสู่อวกาศกับ “แอ็กซ์ อพอลโล” ด้านประวัติการศึกษา พิรดา คว้าทุนการเรียนต่อด้านดาวเทียมที่ประเทศฝรั่งเศส ปัจจุบันเธอเป็นวิศวกรดาวเทียมที่สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือกิสต์ด้า (GISTDA)

“อวกาศเป็นเรื่องที่ค่อนข้างใหม่และท้าทายมาก ที่กิสต์ด้างานของมิ้งก็คือ วิศวกรดาวเทียม คอยติดต่อสื่อสารกับดาวเทียมไทยโชต หรือดาวเทียม Theos ซึ่งเป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรธรรมชาติของไทย โดยดูทั้งภาคพื้นดินและบนดาวเทียม หากถามว่าการทำงานเป็นวิศวกรดาวเทียมเป็นเรื่องยากหรือง่ายสำหรับผู้หญิงอย่างเรา มิ้งคิดว่าไม่ได้มีความแตกต่างในเรื่องเพศ เพราะเราผู้หญิงได้เปรียบบางอย่าง วิศวกรหญิงเก่งเท่าวิศวกรชาย บางอย่างเก่งกว่าด้วยซ้ำ เพราะผู้หญิงไม่ได้ด้อยด้านสมอง อีกทั้งเราไม่ต้องใช้แบกหาม เราสามารถใช้สมอง คิด แก้ปัญหา และเราละเอียดรอบคอบ ซึ่งถือเป็นข้อได้เปรียบ”

แม้สมัยก่อนผู้ชายมีความชอบด้านคิดคำนวณและชอบความท้าทายมากกว่าผู้หญิง แต่ยุคสมัยเปลี่ยนไปไม่ว่าผู้หญิงหรือผู้ชายทำงานได้เท่ากัน เพราะมีสมองสองฝั่งเหมือนๆ กัน วิศวกรดาวเทียมหญิงจึงทำงานได้ไม่มีข้อจำกัด

 

“เราเป็นผู้หญิงที่ต้องทำงานในกลุ่มผู้ชาย กลับเป็นข้อได้เปรียบ เพราะได้การยอมรับ ผู้หญิงจะมาทำงานต้องนี้ได้ต้องมีความคิดและความเก่งระดับหนึ่ง อีกทั้งผู้หญิงยังได้เปรียบตรงพูดจาอ่อนหวาน นุ่มนวลไม่แข็งเหมือนผู้ชาย จึงมักได้รับมอบหมายให้สร้างคอนเนกชั่นที่ดีกับแผนกอื่นๆ ทำให้การทำงานราบรื่น อย่างในทีมมิ้งมีผู้ชาย 6 ผู้หญิง 4 คน ไม่ว่าจะหญิงหรือชายหน้าที่รับผิดชอบเท่ากัน อย่างมิ้งทำงานประสานงานได้ดี เพื่อนๆ อาศัยให้เราประสานงานบ่อยๆ ทำให้เราเจอคนที่หลากหลายเปิดโอกาสได้รู้จักคนใหม่ๆ”

บางสายงานผู้หญิงได้เปรียบมากกว่าด้วยซ้ำ ด้วยน้ำหนักตัวที่เบากว่า เช่น การซ่อมปีกเครื่องบิน รับแต่ผู้หญิงเพราะอยากได้คนตัวเล็กบาง จากประสบการณ์บางครั้งที่ต้องทำงานอาศัยความอดทน อดหลับอดนอนผู้หญิงก็อึดกว่า

“ในด้านความแข็งแกร่งของหญิงไทย อย่างตอนที่มิ้งไปทดสอบความแข็งแกร่งของร่างกายที่ฟลอริดา กว่าจะได้บินไปอวกาศ มิ้งพบว่าผู้หญิงไทยมีความแข็งแกร่งพอๆ กับผู้หญิงชาวต่างชาติ เผลอๆ จะได้เปรียบเพราะมีการฝึกวิชารักษาดินแดน ผู้หญิงไทยติดแค่ตรงความกล้าแสดงออก ผู้หญิงต่างชาติกล้าแสดงความคิดเห็นและมีจุดยืนที่ชัดเจน หากหญิงไทยมีความกล้าแสดงความคิดเห็น จะยิ่งเพิ่มโอกาสในความก้าวหน้าในอาชีพ อย่างมิ้งไปงานสัมมนาต่างประเทศ มิ้งชอบเข้าไปคุยกับผู้ใหญ่ เพื่อเป็นการสร้างคอนเนกชั่นช่วยเพิ่มโอกาสทำให้รู้จักสิ่งใหม่ๆ เพื่อนใหม่ๆ มากมาย”

‘นักบินเหินเวหา’ กนกกาญจน์ เต็มพิทักษ์

นักบินสาวสุดเท่ แห่งสายการบินนกแอร์ กนกกาญจน์ เต็มพิทักษ์ วัย 26 ปี พกดีกรีเกียรตินิยมอันดับ 1 จากคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จากความฝันว่าอยากเป็นหมอเหมือนคุณตา พอโตมากลับอยากเป็นนักบินเหมือนคุณปู่และคุณพ่อ แม้ไม่ได้ศึกษามาด้านวิศวกรเหมือนนักเรียนนักบินที่เป็นผู้ชาย เธอจึงต้องพยายามทำความเข้าใจกับวิชาไฟฟ้า วิศวกรเครื่องยนต์ แต่ความเป็นผู้หญิงที่ตั้งใจและรักเรียน เธอกลับพลิกข้อเสียเปรียบผู้ชายในเรื่องวิศวกรรมไฟฟ้า มาเรียนภาคทฤษฎี เช่น วิชาอากาศ ความรู้การบิน จนกลายเป็นนักเรียนนักบินหญิงหนึ่งเดียว ท่ามกลางผู้ชายที่ทำคะแนนอันต้นๆ ของรุ่น

พอมาทำงานจริงๆ ความเป็นผู้หญิงไม่ใช่อุปสรรค กลับได้เปรียบเพราะอาจารย์เกิดความเอ็นดู ไม่ดุด้วยถ้อยคำที่รุนแรงเหมือนนักเรียนผู้ชาย ปัจจุบันน้ำตาลบินเครื่องบินเจ็ตขนาดปกติจุผู้โดยสายได้ 189 คน ซึ่งความเป็นผู้หญิงไม่มีข้อจำกัดในการทำการบินเลย

“เคยมีกัปตันท่านหนึ่งบอกว่า ผู้หญิงมีความสามารถดีกว่าผู้ชายบางคนด้วยซ้ำ ผู้หญิงทำการบินดีกว่าเพราะมีความละเอียดละออ ผู้หญิงมีนิสัยที่ละเอียด นุ่มนวล หรือที่เรียกว่า เลดี้ แฮนด์ แต่ผู้ชายบางคนก็ทำได้ดีกว่า พอๆ กันหรือเท่ากับผู้หญิง”

 

กนกกาญจน์ บอกว่า ยุคนี้เป็นยุคที่ให้โอกาสผู้หญิงมากขึ้นที่จะก้าวขึ้นมาเป็นนักบิน แต่ยังไม่เท่าต่างประเทศ อาชีพนักบินเป็นงานที่ท้าทายและรับผิดชอบกับชีวิตผู้โดยสายค่อนข้างสูง นักบินที่ดีจึงต้องรู้จักตัดสินใจแก้ไขปัญหาได้ทันกาล คิดให้รอบคอบและรวดเร็ว เพื่อดูแลผู้โดยสายไปถึงจุดหมายอย่างปลอดภัย

สำหรับบทบาทและสิทธิสตรีในสังคมที่กนกกาญจน์อยากเห็นความเปลี่ยนแปลงคือ ผู้หญิงไทยควรกล้าคิดกล้าทำ โดยเราต้องปลูกฝังเด็กไทยให้กล้าแสดงออกและกล้าแสดงความขึ้นเห็นให้มากขึ้น

“เป็นเรื่องน่ายินดีที่ปัจจุบันผู้หญิงมีบทบาทมากขึ้น ทั้งนักบริหาร นักการเมือง แต่ยังมีผู้ชายบางคนมองว่าผู้หญิงมีข้อจำกัดในการทำงานเมื่อเทียบกับผู้ชาย น้ำตาลอยากให้องค์กรหรือสถาบันเปิดโอกาสให้ผู้หญิงได้ไปทำงานในตำแหน่งสูงขึ้น อย่างวงการนักบินไทยได้เปิดโอกาสให้ผู้หญิงไทยได้เป็นนักบินแล้ว แต่บางสายการบินยังไม่รับผู้หญิงเป็นนักบิน เพราะเขาคิดว่าผู้หญิงตัดสินใจไม่เด็ดขาดเท่าผู้ชาย และเป็นเรื่องน่ายินดีที่มีนักบินหญิงไทยได้ไปเป็นนักบินตะวันออกกลาง ถือเป็นนิมิตหมายอันดีที่โอกาสเปิดมากขึ้น ที่ผู้หญิงไทยทำงานได้ทัดเทียมกับนักบินหญิงจากทั่วโลก”