เคาะประตูบ้านยุคหิน ภูพระบาท

โดย...แรมสองค่ำ

หลายศตวรรษมาแล้วที่มนุษย์อาศัยอยู่ในถ้ำ แล้วอีกหลายศตวรรษถัดไปมนุษย์ในปัจจุบันจะถูกเรียกว่า มนุษย์บ้าน ด้วยหรือไม่

ที่อยู่อาศัยของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ เมื่อราว 2,000-3,000 ปีก่อนกลายเป็น “อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท” ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและน่าประหลาดใจ รูปทรงที่เป็นอยู่ตอนนี้อาจเปลี่ยนแปลงไปไม่มากก็น้อย เพราะการกัดเซาะของน้ำฝนและลม รวมถึงฝีมือมนุษย์ แต่ถึงกระนั้นก็ยังจินตนาการได้อยู่ว่า บรรพบุรุษของเรานั้นอยู่อาศัยกันอย่างไร

ก้อนหินขนาดใหญ่ทรงแบนราบซ้อนอยู่บนหินอีกก้อนที่มีฐานหนักแน่นอยู่บนพื้นดิน เป็นลักษณะของรูปทรงหินที่พบเห็นโดยทั่วไปในอุทยานฯ ภูพระบาท เมื่อเห็นแล้วจะไม่มีข้อกังขากับสันนิษฐานที่ว่า บริเวณนี้เคยเป็นหมู่บ้านหรือชุมชนมาก่อน

นอกจากเพิงหินที่มีลักษณะเหมือนหลังคา เนื้อหินเรียบเหมือนพื้นบ้าน หรือบางเพิงมีหลายช่องจนเหมือนห้องแล้ว บางจุดยังพบใบเสมา พระพุทธรูปนูนต่ำที่เกิดจากการแกะสลักหิน ซึ่งน่าจะเป็นวัดมาก่อน และรอยพระบาทอันเป็นที่มาของชื่อ ได้แก่ พระพุทธบาทบัวบก อยู่บริเวณทางแยกซ้ายมือก่อนถึงที่ทำการอุทยานฯ โดยทุกปีจะมีงานนมัสการพระพุทธบาทบัวบกในวันขึ้น 13-15 ค่ำ เดือน 3 และพระพุทธบาทหลังเต่า อยู่ทางทิศใต้ของพระพุทธบาทบัวบก เป็นรอยพระบาทลึกลงไปในพื้นหินประมาณ 25 ซม. ตรงกลางมีดอกบัวนูนขึ้นมาเด่นชัด นอกจากนี้ บนผนังหินหลายที่ยังพบภาพเขียนสี ทั้งรูปคน สัตว์ และลายเรขาคณิต

ภายในอุทยานฯ ได้ทำเป็นเส้นทางศึกษาธรรมชาติและประวัติศาสตร์ สามารถเดินชมได้เอง เพราะมีเส้นทางชัดเจนและแต่ละจุดมีป้ายแสดงข้อมูล เช่น ถ้ำช้าง ถ้ำพระ ถ้ำวัวถ้ำคน วัดพ่อตา วัดลูกเขย และที่โดดเด่นอีกสัญลักษณ์ของอุดรธานี คือ หอนางอุสา ชื่อนี้ได้มาจากการผูกเรื่องเป็นตำนานรักเรื่องนางอุสาท้าวบารส สันนิษฐานว่าเคยเป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา เพราะมีใบเสมาขนาดใหญ่ล้อมรอบ และบริเวณใกล้เคียงยังมีหินคอกม้าท้าวบารสและบ่อน้ำนางอุสาด้วย

เขตอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาทอยู่บริเวณเชิงเขาภูพานใน อ.บ้านผือ แต่ลักษณะของเพิงหินลักษณะนี้ได้พบไกลออกไปบนเทือกเขา บริเวณหมู่บ้านหนองเจริญ อ.กุดจับ เช่น ถ้ำคอกม้า ที่สืบตำนานมาจากเรื่องนางอุสา ถ้ำฤๅษี บ่อน้ำมโนราห์ และอีกหลายจุดซึ่งก็เปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้เช่นเดียวกัน

ธรรมชาติได้รังสรรค์ให้มนุษย์ได้อยู่อาศัย เราเรียกคนที่มีบ้านเป็นหินว่ามนุษย์หิน เรียกคนอาศัยในถ้ำว่ามนุษย์ถ้ำ และเรียกว่าเป็นยุคที่ยังไม่มีวิวัฒนาการทางวิทยาศาสตร์ หรือพูดให้เหมือนที่ประเทศมหาอำนาจชอบใช้กันจะเรียกว่า พวกด้อยพัฒนา ทำให้มาคิดถึงสมัยนี้ที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีรุดหน้า แต่มนุษย์คิดจะอยู่ในสิ่งปลูกสร้างและเลือกที่จะทำลายธรรมชาติแทน ทำให้ไม่แน่ใจว่า ถ้ามนุษย์หินมาเห็นมนุษย์บ้าน มนุษย์ตึก มนุษย์คอนโด อย่างทุกวันนี้จะเรียกวิวัฒนาการที่เกิดขึ้นว่าอย่างไร

อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท อยู่ในเขตบ้านติ้ว ต.เมืองพาน อ.บ้านผือ ห่างจากตัวเมืองอุดรธานี 68 กม. ภายในมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยวให้บริการข้อมูล โทร. 04-225-0616 เปิดทุกวัน เวลา 08.00-16.30 น.