ยอดศิลปินปราสาทลิกซ์เตนสไตน์

โดย...อฐิณป ลภณวุษ

ครั้งแรกของการจัดแสดงสุดยอดผลงานของศิลปินชาวเวียนนิสจากยุคปลายโกธิค หรือที่เรียกว่าเป็น ศิลปินปราสาทลิกซ์เตนสไตน์ (Master of Lichtenstein Castle) กับนิทรรศการ Vienna 1450 The Master of Lichtenstein Castle and his time ณ หอศิลป์เบลเวแดร์ ในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย

จิตรกรชาวเวียนนิสในยุคทศวรรษ 1450 นั้น เรียกได้ว่าเป็นกลุ่มศิลปินที่ก้าวล้ำที่สุดในยุโรป ทว่า น่าแปลกที่แทบไม่มีใครรู้จักพวกเขาเลย แม้ว่าพวกเขาจะเป็นตัวจักรสำคัญในการกำหนดทิศทางและขับเคลื่อนศิลปะยุโรปในยุคศตวรรษที่ 15 ก็ตาม

ทุกวันนี้ ผลงานของบรรดาศิลปินชาวเวียนนิสจากยุคสมัยนู้น กลับมาเป็นที่น่าตื่นตาของตลาดงานศิลป์ นับแต่เครื่องประดับแท่นบูชาของศาสนาคริสต์ รวมทั้งจิตรกรรมอันเกี่ยวเนื่องกับคริสต์ศาสนาต่างๆ กลายเป็นที่ต้องการมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 ต่อเนื่องศตวรรษที่ 20 มาจนกระทั่งศตวรรษนี้

นิทรรศการ Vienna 1450 The Master of Lichtenstein Castle and his time นับเป็นครั้งแรกที่มีการรวบรวมผลงานชิ้นสำคัญของยอดศิลปินแห่งปราสาทลิกซ์เตนสไตน์เอาไว้ด้วยกัน โดยจัดแสดงเปรียบเทียบกับผลงานชิ้นสำคัญของศิลปินในยุคเดียวกันทั่วโลก เพื่อความเข้าใจที่กระจ่างชัดของผู้เข้าชม เนื่องเพราะศิลปินกลุ่มลิกซ์เตนสไตน์แห่งเวียนนาไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมักคุ้นของคนทั่วไปนัก โดยมีหลายชิ้นที่มิอาจจะสืบค้นชื่อของผู้สร้างสรรค์ผลงานได้

ศิลปินปราสาทลิกซ์เตนสไตน์ ตั้งชื่อตามปราสาทของอัศวินแห่งหนึ่งใกล้กับรอยทิงเง่น ซึ่งปัจจุบันอยู่ในพื้นที่ของแคว้นบาเดนวูร์ทเทมแบร์ก ประเทศเยอรมนี เนื่องเพราะในศตวรรษที่ 19 ได้มีการค้นพบประตูโค้งและรูปปั้นประดับแท่นบูชา ณ ปราสาทลิกซ์เตนสไตน์ ซึ่งสร้างโดยเคาต์วิลเลียมแห่งวูร์ทเทมแบร์ก ร่วมกับคอลเลกชั่นศิลปะล้ำค่าอื่นๆ ที่คาดว่าจะมาจากยุคเดียวกัน

หลังจากนั้น จึงได้มีการสืบค้นศิลปินในสถานที่และช่วงเวลาเดียวกันอย่างจริงจัง ทำให้พบเครื่องประดับแท่นบูชาอีกกว่า 20 ชิ้น ซึ่งถูกแยกชิ้นส่วนไปคนละทิศละทาง โดยหลายชิ้นส่วนก็ได้สูญหายไปจนมิอาจหาเจออีกเลย สำหรับชิ้นส่วนที่ครบสมบูรณ์ ซึ่งเบลเวแดร์สามารถบูรณะคืนมาได้อย่างสมบูรณ์นั้น มีเพียง 6 ชิ้นงานเท่านั้นเอง

อย่างไรก็ตาม นับว่าเป็นการอาศัยทั้งศาสตร์และศิลป์ในการฟื้นฟูบูรณะได้มากที่สุดเท่าที่เคยทำมา งานนี้ได้ความร่วมมือจากหอศิลป์อีกหลายๆ แห่ง เช่น พิพิธภัณฑ์เอาก์สบูร์ก ทางตอนใต้ของเยอรมนี และอีกหลายแห่งของเยอรมนี อย่าง สตุตการ์ต มิวนิก รวมไปถึงพิพิธภัณฑ์บาเซล ในสวิตเซอร์แลนด์ และอีกหลายแห่งในยุโรปตะวันออก เลยมาถึงพิพิธภัณฑ์ในฟิลาเดลเฟีย สหรัฐด้วย

ผู้ทำวิจัยเกี่ยวกับศิลปินปราสาทลิกซ์เตนสไตน์ ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่กรุงเวียนนา เชื่อว่า นอกจากเครื่องประดับแท่นบูชาแล้ว ยังมีงานจิตรกรรมอีกจำนวนมาก บางส่วนถูกเผาไปในสงครามโลกครั้งที่ 2 หลายชิ้นมีการซุกซ่อนไว้ใต้ฉากหน้าของผลงานอื่น โดยพวกเขาใช้ระยะเวลาอันยาวนานกว่าจะรวบรวมและบูรณะมาจัดแสดงได้ที่เบลเวแดร์นี้

นอกเหนือจากการจัดให้ผู้คนได้ชื่นชมผลงานจากปลายยุคโกธิคแล้ว แอกเนส ฮุสส์ไลน์อาร์โค ผู้อำนวยการหอศิลป์เบลเวแดร์ยังบอกว่า อยากให้คนในวงการศิลปะมาเห็นแล้วช่วยกันเป็นหูเป็นตา ตามหาผลงานจิตรกรรมอีกกว่า 30 ชิ้นที่ยังค้นหาไม่เจอ เพื่อที่จะกลับมาเป็นมรดกล้ำค่าของโลกต่อไป