เข้าใจวัยรุ่นแล้วจะไม่วุ่นใจ

โดย...อจต.

พ่อแม่ท่านใดมีช่วงเวลาแบบนี้บ้าง “พอลูกเป็นวัยรุ่นก็ลืมพ่อแม่ พ่อแม่พูดอะไรก็ผิดไปหมด ติดเพื่อน วันๆ เก็บตัวเองอยู่แต่ในห้อง คุยโทรศัพท์กับเพื่อนทั้งวัน” ซึ่งไม่ใช่เรื่องที่ผิดปกติแต่อย่างไร แต่ท่าทีของพ่อแม่เองเมื่อเกิดความรู้สึกเหล่านี้ต่างหากจะเป็นตัวกำหนดว่า สถานการณ์จะดีขึ้นหรือไม่

สถานการณ์ : ลูกสาวที่เลี้ยงมากับมือไม่เคยไปฝากใครเลี้ยงไม่รู้เป็นอะไร สมัยตอนเป็นเด็กน่ารัก เลี้ยงง่าย พูดจาเรียบร้อย สุภาพ มีความอ่อนน้อม ไม่เคยแสดงอาการก้าวร้าว แต่พอเริ่มเข้าสู่วัยรุ่นนิสัยก็เปลี่ยนไปเยอะ เช่น ติดเพื่อน เวลาพ่อแม่ถามจะไปไหนก็มักแสดงอาการไม่พอใจ แต่บางครั้งก็เงียบขรึมซึมเศร้าเก็บตัวอยู่แต่ในห้อง

ทางออก : หากลูกมีพฤติกรรมแบบนี้ๆ คงมีพ่อแม่จำนวนไม่น้อยพลอยทำให้สถานการณ์เลวร้ายลงเพราะไปใช้อารมณ์กับเขาด้วยการดุด่าและหรือใช้กำลังจนลูกต้องเตลิดออกจากบ้าน “กิตติศักดิ์ รักษาชาติ” นักจิตวิทยาคลินิก และนักจิตวิทยาให้การปรึกษาประจำโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยรังสิต แนะว่าอย่าเพิ่งไปดุด่าหรือใช้อารมณ์กับเขา ขอให้เข้าใจว่าวัยรุ่นมีการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายมากมายโดยเฉพาะฮอร์โมนเพศ ซึ่งจะส่งผลให้พวกเขามีอารมณ์เปลี่ยนแปลงง่ายและรวดเร็ว หงุดหงิด วู่วาม แปรปรวน โดยเฉพาะในผู้หญิง และมีอารมณ์ฉุนเฉียว ก้าวร้าวได้ในเด็กชาย

นอกจากนี้ วัยรุ่นยังต้องรับมือกับความวิตกกังวลที่ตนเองกำลังจะกลายเป็นผู้ใหญ่ที่จะต้องมีความรับผิดชอบซึ่งทำให้วัยรุ่นจำนวนไม่น้อยรู้สึกกลัวการที่จะโตเป็นผู้ใหญ่ ในขณะที่มีความต้องการเป็นอิสระและยังอยากแสดงออกตามใจแบบเด็ก แต่ในขณะเดียวกันวัยรุ่นก็อยากจะหลุดพ้นจากอิทธิพลของพ่อแม่ในฐานะผู้ใหญ่ ความรู้สึกขัดแย้งในความเป็นและไม่อยากเป็นนี้ทำให้วัยรุ่นเกิดความวิตกกังวล และทะเลาะกับทั้งตัวเองและผู้ปกครองอยู่บ่อยครั้งซึ่งเป็นต้นเหตุของความว้าวุ่นใจ อารมณ์ไม่สงบ ดังนั้นวัยรุ่นจึงมักเก็บตัวเพื่อปรับอารมณ์ ปรับความคิดของตน

วัยรุ่นยังเป็นวัยที่ต้องการความเป็นส่วนตัว และมักจะแสดงออกโดยการเก็บตัวอยู่ในห้อง บางคนถึงกับล็อกห้อง ลิ้นชัก ตู้เก็บของเมื่อไม่อยู่บ้าน และจะอารมณ์เสียมากเมื่อมีคนไปเปิดโดยไม่ได้รับอนุญาต หากพ่อแม่ฝืนกฎเหล็กนี้ก็อาจทำให้เสียความไว้วางใจ และเกิดความเหินห่างมากขึ้น การหยิบยื่นความช่วยเหลืออาจถูกปฏิเสธเพราะลูกต้องการพิสูจน์ว่าเขาโตแล้ว พ่อแม่ไม่จำเป็นต้องช่วยเหลือเขาเหมือนเด็กๆ ผู้ปกครองอาจปล่อยให้เขาได้ทำอะไรๆ ด้วยตนเอง ให้กำลังใจเป็นระยะ เขามักจะหงุดหงิดอย่างมาก หากว่าผู้ปกครองช่วยเขาแก้ปัญหาในรูปแบบเหมือนเด็กๆ

อย่างไรก็ตาม แม้วัยรุ่นจะต้องการเป็นตัวของตัวเองและติดอยู่กับเพื่อนจนทำให้พ่อแม่ต้องน้อยใจ แต่มั่นใจเถอะว่าเขายังต้องการพ่อแม่อยู่มาก การให้เกียรติเหมือนกับที่ผู้ปกครองให้เกียรติเพื่อนสนิท การให้กำลังใจเหมือนกับที่ให้กับเพื่อนร่วมงาน การสนับสนุนให้มีความกล้าที่จะเผชิญหน้ากับความรับผิดชอบ ชื่นชมเมื่อเขาสามารถทำได้ จะช่วยให้สัมพันธภาพของลูกและพ่อแม่ในช่วงการเปลี่ยนแปลงของช่วงชีวิตวัยรุ่นดีขึ้น

Ask the Expert

Q.ลูกสาววัย 15 กำลังเริ่มโตเป็นสาว สนใจเรื่องแต่งตัวติดสวย ห่วงกังวลเรื่องอ้วนมากจนไม่ค่อยกินอะไรกลัวพุงยื่น ซึ่งคนเป็นแม่อย่างดิฉันเป็นห่วงและคิดว่าแกกังวลเกินเหตุนะคะ เราจะดูแลแนะนำแกยังไงดีคะอยากให้แกเบาๆ ลงบ้างค่ะ?

A.นพ.พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์ ผู้อำนวยการด้านการแพทย์ ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ ในเครือโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ กล่าวว่า เป็นธรรมดาของเด็กผู้หญิงที่จะมีความห่วงกังวลเรื่องความสวยความงามเป็นพิเศษตามสัญชาติญาณของวัยเริ่มสาว ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องเสียหายอะไรที่แกจะรู้สึกใส่ใจดูแลบุคลิกรูปร่างของตัวเองให้สวยงาม เพียงแต่พยายามดึงๆ ไม่ให้มากเกินไปและให้คิดเรื่องเรียนเป็นหลักก่อนเรื่องสวยเป็นรอง ส่วนเรื่องสุขภาพความงามการรักษารูปร่างนั้นก็แนะนำเรื่องอาหารการกินให้ถูกสุขลักษณะ อะไรควรกินอะไรควรเลี่ยงพร้อมเสริมเรื่องการออกำลังกายให้แข็งแรงและเป็นเด็กสุขภาพจิตดีไปพร้อมกัน เด็กสาวๆ สมัยนี้มักมีทัศนคติเรื่องกลัวอ้วนกันมากขึ้น โดยเฉพาะความเชื่อที่ว่าหุ่นต้องเหมือนนางแบบจะมีหุ่นสวยนั้นต้องไร้พุง ก็อาจจะต้องให้ลูกมีการออกกำลังกายที่จะเปลี่ยนแปลงสัดส่วนเพื่อที่จะให้พุงที่มีอยู่ลดลง การทำ Sit up เป็นระยะๆ ก็อาจจะช่วยได้ นอกจากนี้การออกกำลังกายทุกเย็นวันละ 45 นาทีเป็นประจำก็จะทำให้มีการกระตุ้นการผลิต Growth Hormone ที่จะช่วยเผาผลาญไขมันและเสริมสร้างกล้ามเนื้ออีกด้วย การรับประทานอาหารที่มีแป้งและน้ำตาลน้อยๆ หรือไม่รับประทานโดยเฉพาะมื้อเย็นก็จะช่วยในการผลิตฮอร์โมนดังกล่าวที่จะทำให้แข็งแรงและรูปร่างดีดังที่ตั้งใจไว้ด้วย เรียกว่าแนะนำแนวทางที่ถูกต้องให้ลูก แล้วพ่อแม่ลูกก็ชวนกันออกกำลังกายด้วยกันเพื่อสร้างสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัวได้อีกทางหนึ่ง สมัยนี้จะไปห้ามปรามอย่างเดียวไม่ได้ พ่อแม่ก็ต้องปรับตัวเข้ากับยุคสมัยของลูกด้วย เจอกันครึ่งทางแบบเข้าอกเข้าใจดีกว่าครับ

He Said / She Said

โดมพนักงานบริษัท

“ชอบผู้หญิงคิขุ (หัวเราะ) ดูน่ารัก ใสๆ แบบเดียงสา อยู่ใกล้แล้วสดชื่น ไม่ชอบสาวที่คิดเยอะดูแล้วเหมือนอมทุกข์ อยู่ด้วยคงทุกข์ตามครับ”

น้ำพนักงานบริษัท

“ชอบหนุ่มๆ ที่มีความคิดสร้างสรรค์ ไม่หยุดนิ่ง ยิ่งแบบไฮเปอร์นี่ชอบเลยนะ รู้สึกว่าเขาใช้วันเวลาทุกวินาทีแบบมีคุณค่า และมีชีวิตชีวาดีค่ะ”

Quote

“ผมมักจะถูกรังแก ถูกล้อเลียนในวัยเด็ก แต่อย่าว่าอย่างงั้นอย่างงี้เลย ตัวผมเองยังรู้สึกเลยว่าตัวเองน่ะโคตรแปลกแยก”

ปีเตอร์ แจ๊กสัน ผู้กำกับชื่อดังชาวนิวซีแลนเดอร์