มรกต....พลอยสีเขียวแห่งเดือนพฤษภา

...สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์กรมหาชน)

มรกตเป็นอัญมณีที่มนุษย์รู้จักมาตั้งแต่สมัยอียิปต์ มีหลักฐานบันทึกไว้ว่า พระนางคลีโอพัตรา ราชินีแห่งไอยคุปต์ เคยเป็นเจ้าของเหมืองมรกตใกล้ทะเลแดง และจากการขุดค้นทางโบราณคดี พบว่ามีการแกะสลักมรกตเป็นรูปตัวด้วงและแมลงมีปีกต่างๆ ด้วย

จากหลักฐานหลายๆ อย่าง ทำให้เห็นว่ามรกตเป็นอัญมณีอีกชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมมานาน เนื่องจากมีความสวยงาม ราคาสูง และหายาก

มรกตเป็นแร่เบริลชนิดหนึ่งที่มีสีเขียว ลักษณะโปร่งแสงถึงโปร่งใส มีความแข็ง 7.58 แต่มีความเปราะและแตกง่าย สีเขียวที่เรียกว่าสีมรกตนั้นควรเป็นสีเขียวปานกลางถึงสีเขียวสด จนถึงสีเขียวแกมฟ้า มีโทนสีสว่างปานกลาง

มรกตในท้องตลาดโดยทั่วไปมักผ่านการแช่น้ำมันหรือสารอินทรีย์บางชนิด เพื่ออำพรางตำหนิรอยร้าวภายในและเพิ่มสีให้ดูสวยงาม มรกตชั้นดี คุณภาพสูง และราคาแพง ควรมีลักษณะเขียวสด มีความใส มีมลทินน้อย หรือมีรอยแตกร้าวน้อย ไม่มีคราบสีเหลือง น้ำเงิน หรือขาวปน (แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นกับรสนิยมของแต่ละบุคคล)

มรกตมักนิยมเจียระไนเป็นรูปแปดเหลี่ยมที่เรียกว่า เหลี่ยมมรกต (Emerald Cut) เนื่องจากโดยธรรมชาติแล้วมักมีตำหนิมลทิน มีรอยร้าวมาก และมีความเปราะสูง ทั้งยังมีค่าดัชนีหักเหของแสงค่อนข้างต่ำ จึงต้องเจียระไนเป็นเหลี่ยมมรกต (8 เหลี่ยม) ซึ่งจะทำให้ประกายความสวยงามของสีมากกว่าการเจียระไนแบบอื่นๆ โดยทั่วไปนิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับจำพวก แหวน สร้อยข้อมือ สร้อยคอ จี้ ต่างหู โดยมักใช้ร่วมกับอัญมณีอื่นๆ เช่น เพชร โทแพซ หรือทับทิม เพราะมีสีสันที่สดใสตัดกับสีเขียวของมรกตได้เป็นอย่างดี

มรกตถือเป็นอัญมณีประจำเดือน พ.ค. และมีความยิ่งใหญ่ในสมัยโรมันโบราณ โดยนักธรรมชาติโรมที่ชื่อ ไพลนี เป็นผู้ศึกษาก้อนหินที่มีสีเขียว ในความเห็นของเขา สีเขียวของมรกตมีประโยชน์ที่สุดในบรรดาหินมีค่าสีเขียวทั้งหมด ศตวรรษที่ 19 มรกตเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ ร่ำรวย ร่มเย็น

ในเรื่องของความรัก มรกต หมายถึง ความจริงใจของคำมั่นสัญญา มักใช้เป็นของขวัญสำหรับการแต่งงานในปีที่ 20 และ 35 นั่นก็เพราะมรกตยังเป็นอัญมณีที่เทพธิดาวีนัส เทพธิดาแห่งความรักโปรดปราน จึงเชื่อกันว่ามรกตมีพลังอำนาจทำให้คู่รักมีความซื่อสัตย์ต่อกัน และเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงความรักที่จริงใจ