บทธรรมพิเศษน้อมอุทิศถวายแด่สมเด็จพระสังฆราชฯ(ธรรมบรรยายณ นครมุมไบ๒๓ ต.ค. ๒๕๕๖)(ตอน ๖)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ในพระธัมมจักกัปปวัตตนสุตตัง อันเป็นปฐมเทศนาของพระผู้มีพระภาคเจ้า ที่ทรงแสดงความรู้ของพระองค์ที่ตรัสรู้โดยพระองค์เอง และประกาศอย่างชัดแจ้งว่าความรู้ดังกล่าวนี้เป็นไปเพื่อความสงบ... เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง... เป็นไปเพื่อความรู้แจ้ง และความรู้นี้เป็นไปเพื่อความดับทุกข์อย่างแท้จริง โดยได้สรุปความจริงขั้นสูงสุดที่ควรรู้เพื่อปฏิบัติชอบ เรียกว่า อริยสัจ ไว้ ๔ อย่าง และทั้ง ๔ อย่างนั้น คือ การชี้แจงแสดงเส้นทางข้อปฏิบัติที่เป็นไปเพื่อให้หลุดพ้นจากกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ... กระบวนการเรียนรู้ในพระพุทธศาสนาจึงสอนให้เข้าใจเข้าถึงความจริงเป็นขั้นๆ ทั้งในธรรมชาติและนอกเหนือธรรมชาติ ถ้าพูดพอให้เข้าใจได้ไม่ยาก... เรียกธรรมชาติว่า โลก หรือ โลกียะ เรียกอำนาจธรรมที่ศึกษาปฏิบัติแล้วออกจากธรรมชาติหรือโลกได้ เรียกว่าโลกุตระ หรือจะพูดให้เข้าใจลงมาสู่ภาษาธรรมะเพื่อการปฏิบัติ เรียกโลกียะว่า สังขารธรรม เรียกโลกุตระว่า อสังขารธรรม

หากจะพูดเรื่องของสังขารธรรมให้แคบลงมาอีก ก็คือ เรื่องของนามรูปหรือรูปนามนั้นเอง ส่วนเรื่องของปัญญาญาณที่รู้แจ้งในความเป็นจริงของนามรูป ที่เรียกว่า ญาณทัศนวิสุทธิ ก็เพื่อให้สิ้นไปในสังขาร เรียกว่า วิสังขาร ซึ่งเกิดจากความรู้ที่แจ่มแจ้งเข้าใจในชีวิตหรือนามรูป เรียกว่า ญาณทัศนวิสุทธิ

ญาณทัศนวิสุทธิ หรือ ญาณ หมายถึง ความรู้ความเห็นอันหมดจดด้วยปัญญาญาณหยั่งรู้ ปัญญา คือ ความรู้ชอบที่เกิดจากการรู้แจ้งจนมีความเห็นอันหมดจดในสภาพธรรมนั้นๆ ว่ามีที่ไปที่มาเป็นอย่างไร เพื่อแสดงให้เห็นว่าปัญญาการรู้เห็นอันหมดจดเกิดขึ้นจากการรู้แจ้งในนามรูปหรือในโลกนี้เป็นสำคัญ

ดังนั้นการเรียนรู้ในพระพุทธศาสนา คือ การพัฒนาจิตจนเกิดญาณทัศนวิสุทธิ คือ ปัญญาเห็นอันหมดจด เพื่อให้อำนาจปัญญาที่เห็นหมดจดหรือญาณทัศนะนี้เกิดขึ้นและรู้แจ้งในความจริงทั้งปวงของชีวิตหรือโลกนี้อย่างสิ้นเชิง

(อ่านต่อฉบับหน้า)