ใครคือ... เหยื่ออธรรม

โดย...เดเซเร่

ภาพการชุมนุมประดับด้วยธงชาติโบกไสว อดไม่ได้ที่จะนึกถึง Les Miserables เวอร์ชั่นที่ดัดแปลงจากวรรณกรรมของ วิกตอร์ อูโก นักเขียนชาวฝรั่งเศส ได้ตราตรึงใจที่สุดก็ต้องฉบับมิวสิเคิล (Musical) ที่จัดแสดงครั้งแรกในปี ค.ศ. 1980 ณ ปาเลส์ เดส์ สปอร์ตส์ สนามกีฬาในร่มกรุงปารีส โดยมี โคล้ดมิเชล เชินแบร์ก เป็นผู้ประพันธ์ดนตรี ส่วนบทร้องภาษาฝรั่งเศส มี อแลง บูบลิล กับ ฌองมาร์ก นาเตล ช่วยกันแต่ง

ปี 1983 คาเมรอน แมคอินทอช โปรดิวเซอร์ละครบรอดเวย์เรื่อง Cats ได้รับคอนเซปต์อัลบั้ม Les Miserables จากผู้กำกับ ปีเตอร์ ฟาราโก ที่นิยมผลงานของเขาเป็นส่วนตัว และอยากให้ คาเมรอน สร้าง Les Miserables บนเวทีบรอดเวย์

คาเมรอน ได้ร่วมมือกับคณะละครรอยัล เชกสเปียร์ คอมพานี ใช้เวลา 2 ปี ในการสร้างสรรค์เวอร์ชั่นภาษาอังกฤษ และจัดแสดงเป็นครั้งแรกที่บาร์บีแคน เซ็นเตอร์ หอประชุมของคณะละครนี้ ในกรุงลอนดอน เมื่อวันที่ 8 ต.ค. 1985 ก่อนที่จะกลายเป็นละครเพลงที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง ทั้งบนเวทีเวสต์เอนด์ของอังกฤษ และที่บรอดเวย์ของสหรัฐ ซึ่งทั้งสองแห่งตั๋วขายเกลี้ยงอย่างรวดเร็ว แถมยังได้รับคำวิจารณ์ในเชิงบวกมากมาย

มิวสิเคิล Les Miserables ยังคงมีการแสดงอย่างต่อเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้ เป็นโชว์ที่มีการแสดงอย่างต่อเนื่องยาวนานที่สุดเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจาก The Fantasticks เป็นโชว์อันดับ 2 ของเวทีเวสต์เอนด์ รองจาก The Mousetrap เป็นละครเพลงอันดับ 2 บนเวทีเวสต์เอนด์ รองจาก The Phantom of the Opera โดยในปี 2010 ได้จัดแสดงฉลองรอบที่ 1 หมื่น พร้อมกับฉลองครบ 25 ปีไปพร้อมๆ กัน ณ เวทีบาร์บีแคน เซ็นเตอร์

ฟากเวทีบรอดเวย์ กรุงนิวยอร์ก เปิดการแสดงครั้งแรกเมื่อวันที่ 12 มี.ค. 1987 โดยจัดอย่างต่อเนื่องมาถึง 18 พ.ค. 2003 และแม้ว่าจะหยุดลงที่การแสดงครั้งที่ 6,680 ก็ยังเป็นการแสดงที่มากครั้งที่สุดเป็นอันดับ 4 ของเวทีแห่งนี้ พร้อมความสำเร็จเป็นรางวัลโทนี่ถึง 8 ครั้ง (จากการเสนอชื่อเข้าชิง 12 ครั้ง)

เรื่องราวใน Les Miserables ย้อนไปในฝรั่งเศสศตวรรษที่ 19 ฌอง วาลฌอง ชาวนายากจนที่ต้องติดคุกเพียงเพราะขโมยขนมปังเพียงหนึ่งชิ้น เขาต้องทนทรมานอยู่ในคุกถึง 19 ปี ก่อนจะได้รับการปล่อยตัวโดยมีทัณฑ์บน ตราบใดที่ยังต้องสวมใส่เสื้อซึ่งแสดงความเป็นคนคุก เขาจะมีชีวิตอย่างไร บิชอปใจบุญรับเขาไว้ในโบสถ์ ให้อาหารและที่อยู่ เพียงข้ามคืน เขาก็ขโมยเครื่องเงินและโดนตำรวจจับ แต่บิชอปก็แก้ต่างให้ว่า เป็นของขวัญที่เขามอบให้เอง เพียงให้เขาสาบานว่าจะเป็นคนดี

ฌอง วาลฌอง ก็ฉีกเสื้อคนคุกทิ้ง แล้วสาบานว่าจะเป็นคนใหม่ 8 ปีต่อมา เขากลายเป็นเจ้าของโรงงานผู้ร่ำรวย และยังเป็นนายกเทศมนตรีเมืองมงเทริลซูกร์แมร์ วันหนึ่งคนงานของเขาทะเลาะกันเพียงเพราะรู้ความลับของ ฟองทีน ที่แอบส่งเงินให้ลูกที่ฝากขัดดอกเอาไว้กับเจ้าของโรงเตี๊ยมแห่งหนึ่ง พวกเขากดดันให้ไล่ ฟองทีน ออก เพราะไม่ซื่อสัตย์ ทำให้เธอต้องขัดสนเงินทองและต้องไปยึดอาชีพเป็นโสเภณี ก่อนจะมีเรื่องมีราวกับผู้มาใช้บริการและถูกจับไปโรงพัก พอนายกเทศมนตรีไปช่วย ก็เป็นเหตุให้โคจรมาเจอกับตำรวจโหดอย่าง ฌาแวร์กต์ ที่ตามล่าตัวเขามานาน

อดีตตามมาหลอกหลอน ทำให้ ฌอง ต้องหนี เขาสัญญากับ ฟองทีน ก่อนตายว่าจะไปรับ โคแซ็ตต์ ลูกสาวของเธอมาเลี้ยง 9 ปีต่อมา ในกรุงปารีส นายพลลามาร์ก คนในรัฐบาลคนเดียวเท่านั้นที่เห็นใจคนยากคนจน เขาป่วยหนักและกำลังจะตายเด็กชายกาวรอช เตนาร์ดิเยร์ คลุกคลีอยู่กับโสเภณีและขอทานข้างถนน ส่วนสามีภรรยา เตนาร์ดิเยร์ ที่สูญเสียกิจการโรงเตี๊ยม กลายเป็นขาใหญ่แถวนี้ ด้านนักศึกษา มาริอุส ปงต์แมร์ซี กับ อองโชล์ราส ก็กำลังซุ่มวางแผนการจะใช้การตายของนายพลลามาร์กเป็นจุดเปลี่ยน

เอโปนีน เตนาร์ดิเยร์ หลงรัก มาริอุส และช่วยเขาทุกอย่าง ไม่เว้นกระทั่งช่วยให้เขาได้พบ โคแซ็ตต์ สามีภรรยา เตนาร์ดิเยร์ เห็น ฌอง วาลฌอง จึงไปแจ้ง ฌาแวร์กต์ ความวุ่นวายในการไล่ล่าของคู่ปรับเก่า ความจริงเกี่ยวกับชีวิตของ โคแซ็ตต์ เกิดขึ้นพร้อมๆ กับเหตุการณ์ลุกขึ้นต่อต้านรัฐบาล ที่ไม่เห็นแก่ความทุกข์ยากของประชาชน หลังนายพลลามาร์กเสียชีวิต

นอกจากเนื้อหาในวรรณกรรมอมตะที่ยังคงทันสมัยอยู่เสมอแล้ว สิ่งที่ทำให้มิวสิเคิล Les Miserables ได้รับความนิยมอย่างยาวนานก็คือ เพลงเด่นๆ ที่แต่งเนื้อร้องภาคภาษาอังกฤษโดย เฮอร์เบิร์ต เคร็ตซเมอร์ โดยเฉพาะ What Have I Done? (ฌอง วาลฌอง) I Dreamed a Dream (ฟองทีน) Do You Hear the People Sing? (นักศึกษา/ประชาชน) และ A Heart Full of Love (โคแซ็ตต์/มาริอุส/เอโปนีน)

Les Miserables ฉบับมิวสิเคิลเวอร์ชั่นล่าสุดจัดแสดงอยู่ที่โรงละครปรินซ์ ออฟ เวลส์ ในโตรอนโต (27 ก.ย. 20134 ก.พ. 2014) ขณะที่เวทีบรอดเวย์กำลังเตรียมจัดแสดงอีกครั้ง หลังหยุดไป 10 ปีเต็ม โดยจะเปิดการแสดงรอบแรกวันที่ 1 มี.ค. 2014 ที่จะถึงนี้