วิถีจิตวิถีธรรม ในสติปัฏฐาน...ตามแนวอานาปานสติ(ตอน ๑๒)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

เรื่องของสภาพแห่งสังขาร จึงมี ๒ ประเภท คือ สังขารที่มีจิตวิญญาณครองและสังขารที่ไม่มีจิตวิญญาณครอง

สภาพจิตวิญญาณครอง ก็คือ สัตว์ทั้งหลายอย่างเรา พวกเราทั้งหลายนี้ มีจิตวิญญาณครอง สังขาร คือ รูปกายที่ก่อตัวเกิดขึ้นจากการผสมผสานของสภาพธรรมทั้งหลาย ที่อิงอาศัยกัน ก่อตัวกัน เป็นรูปเป็นร่างนี้ตามเหตุตามปัจจัย

แต่ของเรามีจิตวิญญาณถือครองอยู่ จิตวิญญาณถือครองนั้นแสดงอาการลักษณะของความมีชีวิต ชีวิตคือความเคลื่อนไหวไปมาได้ การเคลื่อนไหวไปมาจนเห็นว่ามีชีวิต เกิดกระแสในการดำเนินการได้เพราะลมคู่นี้เป็นตัวแสดง ลมคู่นี้จึงเป็นเรื่องของรูปกาย เป็นรูปกายที่ละเอียดที่อยู่ในกายหยาบ

การกำหนดรู้ลมคู่นี้ จึงเป็นการกำหนดรู้ที่กายนี้... การรู้ลม จึงเป็นการกำหนดรู้กาย... จึงจัดการรู้ลมอยู่ในกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เป็นการกำหนดสติตั้งตรงรวมลงไปที่กาย แต่กายในนัยนี้ คือ กายละเอียดที่เกิดจากลมคู่นี้ ลมคู่นี้คือความมีชีวิต เมื่อมันหายใจยาวเบื้องต้น มันก็มีลักษณะอีกอันหนึ่ง พอมันละเอียดๆ ขึ้นมาของจิต มันก็จะสั้นลง สั้นลง ประณีตลง จิตมีสภาพอย่างไร ลมก็จะมีสภาพอย่างนั้น มันเป็นเหมือนกระจกสะท้อนจิต และแสดงความเป็นรูปของเอกลักษณ์ของรูปกายนี้ มันแสดงความสะท้อนของจิตที่แสดงความเป็นรูปกายนี้ คือ จิตมันมีสภาพธรรมอย่างไร ลมก็จะมีภาวะสืบเนื่องออกมาให้เห็น จะร้อนจะเย็น จะหยาบจะละเอียด จะสั้นจะยาว มันสะท้อนคุณภาพของจิต และมันก็จะมาแสดงสภาพของกายหรือรูปนี้ ที่จิตนั้นเป็นเจ้าของ ถือความเป็นเจ้าของอยู่

(อ่านต่อฉบับหน้า)