ศิลปะแห่งความสุข หัวใจแห่งความสุข (3)

โดย...ว.วชิรเมธี ผู้อำนวยการสถาบันวิมุตตยาลัย

2. ใช้ชีวิตให้เรียบง่าย

จงใช้ชีวิตให้เรียบง่ายเพราะความเรียบง่ายเป็นพี่น้องกับความสุข

หลีกเลี่ยงการใช้ชีวิตสุดโต่ง ไม่นานมานี้หลายท่านคงจะได้เห็นพาดหัวข่าวหนังสือพิมพ์ คนทรงเป็นม้าทรงตกจากบันไดดาบขั้นที่ 36 ผลคือเสียชีวิตคาที่ อาตมาเห็นแล้วตกใจ นี่เป็นม้าทรง เอาดาบแทงแก้มขวาโผล่แก้มซ้ายแล้วปีนบันไดดาบขึ้นไป พอตกลงมา ตนเองไม่ใช้ม้าทรงแต่คือคนจริงๆ ดังนั้นก็ไม่รอด ตายทันที นี่คือชีวิตสุดโต่ง

ถ้าเราอยากให้ชีวิตนี้มีความสุข ขอให้หลีกเลี่ยงสภาวะสุดโต่งอย่าพาตัวเองไปอยู่ในจุดที่สุดโต่งมากๆ จะทำให้ชีวิตแตกดับอันตรายได้ บางคนชอบกีฬาสุดโต่งปีนหน้าผา อยู่บ้านปีนโต๊ะตั่งไม่ท้าทาย ไปปีนหน้าผาแล้วไม่บอกใครเพราะท้าทายดี ตกหน้าผาตายไปแล้ว 7 วันจึงมีคนไปพบ ที่บ้านไม่มีใครรู้เรื่อง นี่ก็สุดยอดของการท้าทาย

บางคนก็ชอบห้อยโหนลงมาจากที่สูง เคยเห็นในข่าว โหนลงมาแล้วเชือกขาดดับอนาถคาที่ หรือบางคนชอบดำน้ำลึกๆ ดำน้ำธรรมดาๆ เขาก็บอกว่าไม่ใช่มืออาชีพ มืออาชีพต้องไปดำในที่ที่ไม่มีคนดำ ออกเรือทะเลไปลึกๆ แล้วก็กระโดดตูมลงไป ปรากฏว่าเกิดความผิดพลาด กระโดดลงไปแล้วเพื่อนๆ ก็จิบชากาแฟรอ เพื่อนถามไม่ไปตามเหรอ เพื่อนบอกมืออาชีพไม่ต้องไปยุ่งกับมัน ปรากฏว่าซื้อตั๋วเที่ยวเดียว ไปอย่างเดียวลงไปแล้วไม่ขึ้นมาอีก เนื่องจากน้ำลึกและเย็นจัด ตะคริวกินอยู่ข้างล่าง แต่ด้วยความอยากแสวงหาความท้าทายจึงไม่ได้บอกใครไว้ ข้างบนก็เข้าใจว่า คงไม่ต้องยุ่งเพราะพูดย้ำอยู่บ่อยๆ ว่าฉันมืออาชีพ เพื่อนจิบชากาแฟเสร็จแล้วจึงตามลงไป ปรากฏว่าจากไปแล้วเรียบร้อย นี่คือชีวิตสุดโต่ง

อีกข่าวหนึ่งมีชายหนุ่มคนหนึ่งไปร่วมการประกวดการกินพริกขี้หนู เขากินไปเต็มที่ 3 กรัม กินน้ำเข้าไปก็ยังมีความสุข ชนะเลิศ กลับไปวันนั้น ผลคือตายคาที่นอน ขนาดเรากินไปสามเม็ดในส้มตำยังเผ็ดจนเกินจะทนไหว อันนี้กินไป 3 กรัม กระเพาะลำไส้คงรับไม่ไหว เขาคิดว่าเขาคือผู้ยิ่งใหญ่ คือแชมป์พริกขี้หนูโลก ได้ครองแชมป์เพียง 2 ชั่วโมง ถึงบ้านก็เรียบร้อย

คนเหล่านี้ใช้ชีวิตสุดโต่งชอบความท้าทาย ชอบสนุกสนาน ชอบสำแดงความเป็นชายชาตรี ชอบมีด ปืน สุรา ยาเสพติด แล้วภูมิใจว่า นี่คือบทพิสูจน์ความเป็นชาย บางคนชอบขี่รถซิ่ง บอกเป้าหมายมีไว้พุ่งชน ชนโครมแล้ว ผลคือเป้าหมายตายคาที่ ตัวเองต้องเข้าไปอยู่ในคุกชั่วชีวิต

ชีวิตเป็นสิ่งสูงค่าไม่มีอะไรจะสูงค่าไปกว่าชีวิต ฉะนั้นอย่าเอาชีวิตของเราไปทำอะไรก็ตามที่เสี่ยงต่อการแตกดับของชีวิต รักษาชีวิตไว้ให้ดีที่สุด

ทางสายกลางเป็นทางที่เหมาะที่สุดที่ทำให้เราใช้ชีวิตนี้อย่างยืนยาวอย่างมีความสุข ดังนั้นปรับการใช้ชีวิตเป็นเรื่องง่ายอย่าทำให้เป็นเรื่องยากลำบาก

3.ปล่อยวางหัวโขน

ถ้าอยากให้ชีวิตง่ายอย่ายึดติดถือมั่นในหัวโขน ตัวกูของกูอย่าไปยึดติด ยึดติดมาก ก็ทุกข์มาก ปีที่แล้วอาตมภาพได้รับนิมนต์ไปแสดงธรรมที่ภาคพื้นยุโรป 7 ประเทศ วันหนึ่งต้องเดินทางจากประเทศหนึ่งไปอีกประเทศหนึ่ง พอถึงเวลา 11 โมง ก็สังเกตว่าทำไมโยมไม่หยุดรถให้ฉันเพล ขับรถไปเรื่อยๆ 11.50 น. แล้วยังไม่จอดรถให้ฉันเพล อาตมาจึงถามว่า โยมเมื่อไหร่อาตมาจะได้พักฉันเพล ปกติเรื่องการฉันเพลนั้นไม่ใช่เรื่องใหญ่ในชีวิตของอาตมา แต่เรื่องไม่ได้ฉันนั้นใหญ่มาก

คนขับบอกว่าพระอาจารย์ครับอีกสักพักนะครับ เรากำลังหาที่ฉันที่เหมาะๆ ให้กับพระอาจารย์ หมายความว่าอย่างไรที่เหมาะๆ กับอาตมา พระอาจารย์ครับที่นี่ต่างประเทศถ้าไม่มีที่เหมาะๆ ให้พระอาจารย์ไปนั่งฉันเป็นกิจจะลักษณะพวกผมก็จะถูกครหาว่ารับรองท่านไม่ดี พวกเราเข้าใจว่าพระอาจารย์เป็นนักเทศน์ชื่อดังจะมาฉันข้างทางกลางดินกลางทรายไม่ได้ อาตมาจึงบอกว่า โยม เหลือเวลาแค่อีก 10 นาทีนะ เอาข้างทางตรงไหนก็ได้

ตอนนั้นรถมาถึงสนามหญ้าข้างทางเด็กกำลังเตะฟุตบอลอยู่ อาตมาจึงบอก เอาตรงนั้นแหละข้างสนามฟุตบอลนั่นแหละ โยมก็บอกแต่มันข้างสนามบอลนะครับ โยมถ้าไม่นั่งตรงนี้ก็ไม่ได้ฉัน เดี๋ยวต้องเข้าอีกประเทศหนึ่ง มันจะยุ่งนะ โยมจึงรีบลงรถไปจัดสำรับกับข้าวถวายอาตมา

สักพักหนึ่ง โยมผู้ชายก็เข้ามาพนมมือแล้วบอกว่า พระอาจารย์ครับอย่าไปพูดที่ไหนนะครับ ว่าพระอาจารย์มายุโรปแล้วต้องมาฉันข้างทางข้างสนามฟุตบอล เดี๋ยวพวกผมจะโดนพี่น้องประเทศไทยตำหนินะครับ พระอาจารย์เป็นพระผู้ใหญ่มีชื่อเสียงระดับประเทศ ฉะนั้นวันนี้พระอาจารย์อย่าถือโทษโกรธเคืองนะครับ มันเป็นเหตุสุดวิสัย พระอาจารย์ก็ฉันข้าวอย่างมีความสุข พร้อมกับบอกโยมว่า โยมไม่ต้องห่วงว่าอาตมาจะฉันไม่อร่อย อาตมาฉันอร่อยทุกมื้อเพราะมันไม่เกี่ยวกับสถานที่เลย ฉันก็คือการตักอาหารเข้าปาก ไม่จำเป็นต้องสถานที่โอ่โถง หรือดูดีเลย

โยมก็ยังยืนยันว่า แต่พระอาจารย์เป็นพระผู้ใหญ่มีชื่อเสียง ผมต้องดูแลพระอาจารย์อย่างดี อาตมาจึงบอกว่า โยม ถึงจะเป็นพระผู้ใหญ่มีชื่อเสียงอย่างไรก็ตาม อาตมาก็นั่งที่ไหนก็ได้เพราะอาตมาเอาก้นนั่งไม่ได้เอาหน้านั่ง เพราะถ้าจะเอาหน้านั่งมันไม่มีที่ให้นั่งเลย ข้างสนามฟุตบอลนั้นนั่งไม่ได้แน่นอน เพราะชื่อเสียงมันใหญ่ ถ้ามัวแต่คำนึงชื่อเสียง วันนี้อาตมาคงไม่ได้ฉันเพลหรอก เดี๋ยวอาตมาเป็นลมโยมจะยิ่งลำบากนะ

ตั้งแต่นั้นมาเมื่อไปประเทศอื่น โยมทุกคณะที่มาต้อนรับ ก็เข้าสู่ความเรียบง่ายหมด ก่อนหน้านั้นแต่ละคณะมักจะกังวลว่า กลัวว่าจะรับรองไม่ดี หารู้ไม่ว่าชีวิตที่มีความสุขคือชีวิตที่เรียบง่าย เพราะตัวอาตมภาพเองก็ชอบชีวิตที่เรียบง่ายมากไม่อยากให้มีองค์ประกอบอะไรประหลาดๆ

บางครั้งชีวิตเราก็ยุ่งยากมากเกินไป เช่นทะเลาะกันว่า จุดเทียนจะต้องจุดซ้ายหรือขวาก่อน ประธานบอกว่าจุดขวาแต่พระท่านทักว่าต้องจุดซ้ายก่อน มีคนนำเรื่องนี้มาถามอาตมา อาตมาบอกว่า ต้องจุดติดก่อน คือ ถ้าจุดแล้วมันติดก็ใช้ได้แล้ว นี่คือชีวิตที่เรียบง่าย มุ่งไปที่แก่นมุ่งไปที่เนื้อหา อย่าไปติดที่คุณค่าเทียมซึ่งพอกเสริมเข้ามาในชีวิตของเรา ยศศักดิ์อัครฐานชื่อเสียงเรียงนามเป็นเพียงสิ่งสมมติถ้าเราไม่ยึดติดถือมั่นชีวิตเราจะง่ายมาก แต่ถ้าเรายึดติดจะยากทบเท่าทวีคูณ เช่น ไปที่ไหนแล้วไม่มีคนเห็นก็ทุกข์ ไปที่ไหนแล้วคนต้อนรับไม่สมเกียรติก็ทุกข์ ฉะนั้นใช้ชีวิตให้เรียบง่ายเข้าไว้แล้วอยู่ตรงไหนก็ไม่มีปัญหา

ครั้งหนึ่งหลวงพ่อชา สุภัทโทไปแสดงธรรมแล้วเจ้าภาพไม่รู้จัก จึงนิมนต์ท่านนั่งลำดับที่เก้า ลูกศิษย์คนหนึ่งไปพบ โอตายแล้ว ใครเอาหลวงพ่อมานั่งท้ายสุด ตกใจแทนครูบาอาจารย์ พอเสร็จงาน ก็ไปกราบขอขมาหลวงปู่ชา ท่านก็บอกว่า ไม่ต้องห่วง อาตมานั่งที่ไหนก็นั่งได้ เพชรถ้ามันเป็นเพชรจะวางหัวแถวหรือท้ายแถวก็แวววาวเหมือนกัน นี่คือนักปราชญ์ ไม่มีปัญหาไม่เรื่องมากไม่ยุ่งยากกับชีวิต ชีวิตที่ไม่ยึดติดถือมั่นในตัวกูของกู ไม่ยึดติดในหัวโขนเป็นชีวิตที่เรียบง่ายและมีความสุข