การรู้แจ้งในความโง่ธัมมะที่ควรศึกษา!! (๑๔)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ฉะนั้น ระหว่างสั้นยาว ยาวสั้น จึงไม่ใช่เป็นเรื่องการตบแต่ง แต่เป็นไปตามวิถีธรรมที่เรามีสติกำหนดรู้ลงไป จนจิตนั้นเกิดความแน่วแน่ ระลึกรู้อยู่ในลมคู่นั้น และด้วยความระลึกรู้อยู่ในแนวเดียวแห่งอารมณ์ที่เกิดขึ้นจากการกำหนดรู้ลมนั้น จึงทำให้จิตนั้นค่อยๆ มั่นคง เรียกว่า มีความเป็นสมาธิ

สมาธิ คือ จิตที่รวมกันเป็นหนึ่ง รวมตัวกันเป็นหนึ่งจากที่กระจัดกระจาย คิด นึก เรื่องต่างๆ ก็มารู้ในลมนี้ รู้อย่างไม่พิจารณา รู้อย่างเดียว รู้ว่าลมหายใจเข้า รู้ว่าลมหายใจออก ไม่ขาดตอน แน่วแน่ ที่สุดจิตก็ค่อยๆ รวมตัวเข้าเป็นสมาธิ

เมื่อจิตตั้งมั่นเป็นสมาธิ จิตจะละเอียดเข้า ความละเอียดแห่งจิตก็ให้เห็นความละเอียดแห่งลม เมื่อลมละเอียด ลมหายใจก็จะสั้น เมื่อลมหายใจสั้น ก็ให้รู้ว่าลมหายใจสั้น จึงกล่าวในขั้นที่สองว่า เมื่อลมหายใจเข้าสั้นก็ให้รู้ หายใจออกสั้นก็ให้รู้

ก็แสดงว่าจิตนี้มันตามดูลมอยู่ตลอด โดยมีสติกำหนดรู้ลงไปที่ลมคู่นั้น ก็คือ ที่ตั้งอยู่บนฐานกาย เชื่อมอยู่กายจิต ก็เป็นการตั้งสติอยู่บนฐานกาย จนค่อยๆ ละเอียดเข้า ลมค่อยๆ สั้นลง สั้นลง

ต่อจากนั้นท่านกล่าวว่า ให้สำเหนียกกำหนดรูปกายทั้งหมด คำว่า กายนี้มีอยู่สองอย่าง คือ รูปกายและนามกาย รูปกาย ได้แก่ รูปขันธ์ ที่มีอิริยาบถในปัจจุบัน เช่น ที่เรานั่งอยู่ เป็นอิริยาบถใหญ่ เดิน นั่ง ยืน นอน อิริยาบถน้อยก็คือ วางมือ วางแขน วางขา อวัยวะน้อยใหญ่วางไว้อย่างไร เราก็รู้ รู้อยู่ตลอดในขณะที่มีลมหายใจเข้าออก ตรงนี้เรียกว่า รู้ในรูปกาย

ส่วนนามกาย คือ ให้รู้ความคิด ให้รู้สัญญา ด้วยความกำหนดในปัจจุบันว่าเป็นอย่างไร ให้รู้ความคิด รู้สัญญาในความกำหนดในปัจจุบันว่าเป็นอย่างไรนั้น คือ รู้นามกาย แต่เพื่ออธิบายให้แคบลง ก็กล่าวว่า กายทั้งหมดนี้ก็หมายถึงกองลมทั้งหมดนั่นเอง คือ โดยปกติ เมื่อหายใจเข้าลมก็จะตั้งต้นที่จมูก คือ ปากโพรงจมูก นั่นคือ จุดที่หนึ่ง

ตอนหายใจเข้านี้เริ่มต้นจุดแรก ก็คือ ปากโพรงจมูก ตรงกลางของลมก็ที่หทัย คือ ชิ้นหัวใจเรา และลงไปถึงนาภี นาภีคือสะดือ เป็นจุดที่สาม หนึ่งสองสาม หายใจเข้า เป็นจุดเริ่มต้น จุดตรงกลาง จุดปลาย... ต้นลม กลางลม และปลายลม ต้นลมคือปากโพรงจมูก กลางลมก็คือหทัย ปลายลมคือนาภี เมื่อขาออกคือหายใจออก ลมจากนาภีมาหทัย และหทัยมาจมูก ให้กำหนดรู้ตลอดสายทั้งเข้าและออก การรู้ลมทั้งสายทั้งเข้าทั้งออกนี้ เรียกว่า รู้กองลมทั้งหมด

การรู้กองลมทั้งหมดนี้เรียกว่า รู้กาย หมายถึง ทั้งรูปกายและนามกาย แล้วก็ตามรู้ลมที่ไหลเข้าไหลออกดังกล่าว จะสั้นจะยาวก็ดูรู้เข้าไป นั่นเป็นขั้นสืบเนื่องมาต่อจากขั้นที่สองเป็นขั้นสาม

(อ่านต่อฉบับหน้า)