การรู้แจ้งในความโง่ ธัมมะที่ควรศึกษา!! (ตอน ๑๑)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

[มีบรรทัดต่อไปในหนังสือ “โสฬสปัญหา” ซึ่งเขียนโผล่มาดื้อๆ เป็นการเขียนเชิงสรุปจากพระไตรปิฎก แต่ออกจะสั้นไป เขียนโผล่มาว่า... “ชนทั้งปวงไม่ได้ยินใครๆ ผู้ถามเลย” ได้ฟังปัญหาที่พระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์แล้วเท่านั้น จึงนึกคิดอยู่... จากประโยคดังกล่าวที่ปรากฏให้แสดงว่า คำถามของผู้ถามนั้น ถามในใจแน่นอน ซึ่งพระพุทธเจ้านั้นได้พยากรณ์ไปข้างเดียว อันแสดงได้ว่า มีผู้สามารถรับฟังพระสุรเสียงที่ทรงเปล่งวิสัชนาออกมาของพระองค์ได้ แสดงว่า ไม่ได้พยากรณ์ต่อจิต แต่ได้ประกาศแสดงอันเปิดเผย ดังที่กล่าวในโสฬสปัญหาที่ว่า... ผู้ฟังที่ได้ฟังแต่คำพยากรณ์ของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว จึงนึกคิดพิศวงอยู่และเกิดความโสมนัส ประนมอัญชลีสรรเสริญว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นอะไรหนอ เป็นเทวดา หรือเป็นพรหม หรือเป็นท้าวสุชัมบดีจอมเทพ เมื่อปัญหาอันผู้ถามถามแล้วด้วยใจ ข้อปัญหานั้นไฉนจึงแจ่มแจ้งกับพระผู้มีพระภาคเจ้าได้]

สรุปได้ว่า นี่เป็นปุจฉาวิสัชนาภาคพิสดาร ที่ขยายความให้เห็นบรรยากาศของการปุจฉาวิสัชนา ด้วยวาระจิต ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงออกไปโดยเปล่าพระสุรเสียงข้างเดียว ให้ผู้ฟังได้เห็นความเป็นเลิศประเสริฐยิ่งของพระสัพพัญญุตญาณอันรู้แจ้งในโลกทั้งสิ้นตามพระประสงค์ของความเป็นพระผู้มีพระภาคเจ้า...

...ซึ่งต่อมา อชิตมานพ ได้ทูลถามในใจต่อว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ท่านพราหมณ์พาวรี ถามถึงธรรมเป็นศีรษะ และธรรมเป็นเหตุให้ศีรษะตกไป ขอพระองค์ตรัสพยากรณ์ข้อนั้น กำจัดความสงสัยของพวกข้าพระองค์ผู้เป็นฤษีเสียเถิด”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า “ท่านจงรู้เถิดว่า อวิชชา ชื่อว่าธรรมเป็นศีรษะ วิชชาประกอบด้วยศรัทธา สติ สมาธิ ฉันทะ วิริยะ ชื่อว่าเป็นธรรมเครื่องให้ศีรษะตกไป”

(อ่านต่อฉบับหน้า)