มรดกยุโรป ฉบับแผนที่ (เที่ยว)

โดย...โจ เกียรติอาจิณ / ภาพ ลุค ซิทรีโนท

จะเริ่มต้นที่กรุงเทพฯ แล้วไปจบลงอยุธยา หรือจะทำสวนทาง จากอยุธยามากรุงเทพฯ ก็เชิญตามสะดวก แต่ผลลัพธ์ที่ได้คือคุณจะรู้เรื่องราวความเป็นมาของสถานที่ หรืองานสถาปัตยกรรม ที่ทั้งกรุงเทพฯ และอยุธยา ว่าแท้จริงหลายๆ แห่ง ต่างรับอิทธิพลมาจากยุโรป

ยังหรอก ยังไม่ง่ายขนาดนั้น ตราบใดที่ในมือคุณยังขาด “แผนที่มรดกวัฒนธรรมยุโรป” คุณคงเกิดอาการมะงุมมะงาหราแน่ๆ ทางที่ดีต้องไปหาแผนที่ก่อน แล้วคุณจะกระจ่างว่าที่ไหนเป็นยังไง

จะหาแผนที่ได้จากที่ไหน เข้าไปเว็บไซต์นี้แหละ www.euniconline.eu/thailand เครือข่ายสถาบันวัฒนธรรมแห่งชาติสมาชิกสหภาพยุโรป ประจำประเทศไทย พร้อมให้การต้อนรับและนำทางคุณเข้าสู่การตามรอยมรดกวัฒนธรรมนี้

 

“ลุค ซิทรีโนท์” ผู้ทำวิจัยและทำการสำรวจ แถมพ่วงช่างภาพอีกตำแหน่ง เล่าติดตลกว่า เพราะเขาหลงรักประเทศไทย นั่นจึงทำให้เกิดแผนที่ฉบับดังกล่าว

“อยู่ประเทศไทยประมาณ 10 กว่าปี ที่นี่ทำให้ผมหลงรักครับ วัฒนธรรม งานศิลปะ หรืออะไรอีกมากมายในประเทศไทย มันสวยงามและน่าค้นหา โดยเฉพาะสถานที่สำคัญๆ ผมหลงรักมันมาก ผมก็เลยมีความคิดที่อยากจะรวบรวมสถานที่เหล่านั้นไว้ เผื่อว่าคนที่สนใจจะใช้ประโยชน์จากมันได้บ้าง”

สถานที่สำคัญที่ปรากฏในแผนที่มรดกวัฒนธรรมยุโรปแยกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกอยู่ในกรุงเทพฯ อีกส่วนอยู่ที่อยุธยา รวมประมาณ 60 แห่ง

“ถ้าพูดถึงมรดกทางวัฒนธรรมยุโรป โดยมากคนก็จะนึกถึงประเทศที่เคยเป็นอาณานิคม เพราะมันจะสะท้อนภาพเหล่านี้ได้ชัดว่ามีวัฒนธรรมของยุโรปแทรกซึมอยู่ แต่ประเทศไทยไม่ใช่ วัฒนธรรมยุโรปที่เห็นกันตามสถานที่ต่างๆ อาทิ อาคาร ถนน หรือศาสนสถาน ล้วนแต่มาจากการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม ไม่ว่าจะทางค้าขาย หรือเชื่อมสัมพันธไมตรีทางการทูต ก็นำมาซึ่งวัฒนธรรมยุโรปได้เหมือนกัน” ลุค แจง

 

เช่นสถานที่ที่ถูกรวบรวมไว้ในแผนที่ฉบับพิเศษ ก็เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ชาวยุโรปนำเข้ามาบนผืนแผ่นดินครั้งยังเป็นสยามประเทศ จวบเวลาผ่านไปเนิ่นนาน ทว่าสิ่งก่อสร้างเหล่านั้นยังคงไม่เสื่อมสลายไปไหน ไม่พอ มันยังได้กลายเป็นสถานที่แห่งประวัติศาสตร์ มิหนำซ้ำบางที่ยังถูกบรรจุไว้ในสารบบ ฐานะแหล่งท่องเที่ยวเลื่องชื่อและแลนด์มาร์กสำคัญของประเทศไทยไปโดยไม่ต้องสงสัย

“พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ” สร้างโดยวิศวกรชาวอิตาเลียน “คาร์โล อันเลกรี” ออกแบบสไตล์นีโอคลาสสิก ใช้เป็นโรงกษาปณ์ก่อน แล้วค่อยมาเปลี่ยนเป็นหอศิลป์ในภายหลัง

“พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท” ออกแบบโดยสถาปนิกชาวอังกฤษ “จอห์น คลูนิช” ผสมผสานระหว่างความเป็นไทยกับอังกฤษ งดงามอลังการสมเป็นสถานที่สำคัญของชาติ

“พระที่นั่งบรมพิมาน” แรงบันดาลใจมาจากส่วนต่อเติมสไตล์นีโอเรอเนสซองซ์ พระราชวังวูลฟ์ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส แต่คนออกแบบเป็นชาวเยอรมัน “ซี ซานเดรซกี”

“กระทรวงกลาโหม” ก็ถูกยกให้เป็นที่สุดของงานออกแบบสไตล์นีโอคลาสสิกอันงดงาม โดดเด้งด้วยระเบียงเสากลมที่เรียงกันเป็นตับ

 

“วัดราชบพิธ” สร้างในล้นเกล้ารัชกาลที่ 5 เป็นงานสถาปัตยกรรมไทยเดิม แต่ซ่อนงานออกแบบสไตล์โกธิกและเรอเนสซองซ์ไว้ตรงพระอุโบสถและที่บรรจุพระอัฐิ

“วัดนิเวศธรรมประวัติราชวรวิหาร” วัดเก่าแก่ของชาวบางปะอิน ที่สร้างมาในสไตล์โกธิก มีลูกเล่นน่าสนใจที่การใช้กระจกสีและเพดานสูง

“บ้านฮอลันดา” สัญลักษณ์แห่งมิตรไมตรีระหว่างไทยกับเนเธอร์แลนด์ นับตั้งแต่มีการค้าขายกันปัจจุบันถูกปรับให้เป็นพิพิธภัณฑ์ของชาวดัตช์ในประเทศไทย

น่าสนใจว่าแผนที่ฉบับนี้ยังเหมาะแก่การเดินทางล่องเรือ ชมวิวเจ้าพระยา ไปพร้อมๆ กับการตามรอยมรดกยุโรปซะด้วย เพราะสถานที่หลายแห่งนั้นตั้งอยู่ริมน้ำ ใครที่เคยล่องเรือสำราญยามเย็น หรือแม้แต่นั่งเรือด่วนโดยสาร ก็มักผ่านตา ทว่าผ่านแล้วก็ผ่านเลย จะมีสักกี่คนที่รู้ถึงที่มาที่ไป แล้วคิดแวะเวียนเข้าไปสัมผัส

“งานออกแบบที่อยู่ในประเทศไทยและอยู่ในแผนที่ฉบับนี้ มันไม่ได้สะท้อนความเป็นยุโรปอย่างเดียว แต่มันยังบ่งบอกถึงความรุ่งเรืองของศิลปะและวัฒนธรรมในยุคนั้นๆ ด้วย ว่าอะไรเป็นที่นิยมสไตล์ไหน ซึ่งเฉพาะที่ผมสำรวจและเก็บข้อมูล พบว่าเฉพาะที่กรุงเทพฯ กับอยุธยา ค่อนข้างจะมีความหลากหลายในงานออก” ลุค บอกขณะนำคณะสื่อมวลชนชมสถานที่จริง

“บ้านพักท่านทูตโปรตุเกส” หันหน้าสู่เจ้าพระยา ท้าทายสายตาคนที่กำลังนั่งเรือผ่าน ตัวอาคารสร้างสไตล์ชิโนโปรตุกีส เช่นเดียวกับบ้านเรือที่ จ.ภูเก็ต

“บ้านพักท่านทูตฝรั่งเศส” อยู่ริมเจ้าพระยาเช่นกัน สร้างสมัยรัชกาลที่ 5 แต่มีการปรับปรุงซ่อมแซมเรื่อยมา จนปัจจุบันได้รูปโฉมที่สวยเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว

อีกที่ที่น่าไป “ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาตลาดน้อย” ธนาคารริมน้ำเก๋สุดๆ ออกแบบโดยสถาปนิกชาวอิตาเลียน “อันนิบาล ริกอตติ” สวยเริ่ดในสไตล์นีโอเรอเนสซองซ์

นี่แค่น้ำย่อยเท่านั้น ยังมีอีกหลายสถานที่ที่ได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกวัฒนธรรมยุโรปที่ปรากฏตัวในกรุงเทพฯ และอยุธยา สนใจก็ลองคลิกเข้าดูรายละเอียดในเว็บไซต์ที่ให้ไว้ แล้วคุณจะรู้ว่าคุณสามารถศึกษาวัฒนธรรมยุโรปผ่านทางแผนที่ฉบับพกพานี้เองได้ (อย่างน้อยๆ ก็ช่วยให้คุณเที่ยวสนุกแหละ)

(หมายเหตุ : วันอาทิตย์ 15 ก.ย.นี้ บ้านพักท่านทูตฝรั่งเศส จะเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าชม เนื่องในวันมรดกยุโรป 10 โมงเช้า ถึง 5 โมงเย็น สนใจแวะไปชมกันได้ฟรีๆ จ้า)