เที่ยวเฉยๆ เชยซะแล้ว

โดย...กาญจน์ อายุ

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมามีโอกาสได้เข้าร่วม 2 โครงการที่ไม่เกี่ยวข้องกันเลย แต่มีจุดเชื่อมโยงตรง “เจตนาดี” เรื่องหนึ่งเกี่ยวกับคน อีกเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับช้าง

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยกำลังดำเนินโครงการ “พัฒนาสินค้าโปรแกรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของไทย” หรือพูดง่ายๆ คือ กำลังทำให้การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เป็นที่รู้จัก ตอนนี้กรรมการและนักท่องเที่ยวได้คัดเลือก 20 ชุมชนนำร่องเสร็จแล้ว และจะส่งทีมผลิตสื่อประชาสัมพันธ์เข้าไป ซึ่งในเดือน พ.ย. 2556 ไกด์บุ๊กทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษจะเผยแพร่ต่อสาธารณชน

ฉันเองมีโอกาสเข้าไปสัมผัสชุมชนบ้านหนองกระทุ่ม ไร่คุณมน จ.กาญจนบุรี เจ้าของไร่ชื่อ “มนรัตน์ สารภาพ” เธอมีไร่อ้อย ไร่ข้าวโพด สวนกล้วย แต่รายได้หลักไม่ได้มาจากการขายพืชสวนพืชไร่ หลักๆ มาจากการขายสินค้าแปรรูป ได้แก่ น้ำนมข้าวโพด ไอศกรีมข้าวโพด ทอฟฟี่ข้าวโพด น้ำส้มควันไม้ น้ำมันงาสกัดเย็น ลูกประคบงาดำ และฟาร์ม สเตย์ (Farm Stay)

 

ช่วงเวลาที่อยู่ที่นี่ นักท่องเที่ยวจะกลายเป็นคนในฟาร์ม ตั้งแต่นั่งรถอีแต๋นไปเก็บข้าวโพด ให้อาหารวัว ทำไอศกรีมแฮนด์เมด ทำลูกประคบ รับประทานอาหารที่ตัวเองเก็บมา และนอนในบ้านดิน นักท่องเที่ยวจะมีส่วนร่วมในวิถีชีวิตจริง เข้าใจชีวิตชาวบ้าน และเรียนรู้ภูมิปัญญาแบบไทยๆ

การเที่ยวเชิงสร้างสรรค์จึงไม่ใช่มาให้เงินแล้วจากไป แต่คนมาจะได้รับประสบการณ์และแรงบันดาลใจที่จะเสาะหาการท่องเที่ยวใหม่ๆ ส่วนชุมชนจะมีรายได้ ไม่ต้องทิ้งชุมชนไปหางานทำในแหล่งท่องเที่ยวอื่น และรู้สึกภูมิใจในอัตลักษณ์ของตัวเอง

ในเวลาไล่เลี่ยกันมีโอกาสได้ไปดูการแข่งขันโปโลช้าง (King’s Cup Elephant Polo) ที่ค่ายสมเด็จพระสุริโยทัย หัวหิน เป็นการแข่งขันเพื่อการกุศล จัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 12 โดยกลุ่มโรงแรมอนันตรา

ช้างที่ลงแข่งเป็นช้างเร่ร่อนกว่า 50 เชือก ช้างทุกตัวมีไมโครชิปและผ่านการเก็บดีเอ็นเอ เพื่อให้มั่นใจได้ว่าไม่ใช่ช้างที่จับมาจากป่า และมีอายุไม่เกิน 20 ปี ซึ่งเป็นวัยที่เหมาะแก่การเล่นกีฬา ช้างและควาญช้างถูกเชิญมาร่วมการแข่งขันเป็นเวลา 2 อาทิตย์ โอกาสเดียวที่ช้างเร่ร่อนจะได้รับการตรวจสุขภาพประจำปี ได้รับอาหาร วิตามิน และการดูแลจากสัตวแพทย์

งานโปโลช้างสิ้นสุดไปแล้วหลังเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมฟรีตลอด 5 วัน รายได้หลักๆ มาจากสปอนเซอร์ กาลาดินเนอร์ และการขายอาหารในงาน รายได้ทั้งหมดนำเข้าสู่มูลนิธิช้างเอเชียสามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งเป็นศูนย์ส่งต่อความช่วยเหลือไปสนับสนุนโครงการเกี่ยวกับช้าง เช่น คลินิกช้างบำบัดเด็กออทิสติก โครงการสำรวจประชากรช้างป่าที่กุยบุรี และเพื่อใช้จ่ายในแคมป์ช้างที่อนันตรา เชียงราย

 

ช้างที่อนันตรา เชียงราย ดูแลไว้มีทั้งหมด 25 เชือก มีจำนวนหนึ่งที่เคยเป็นช้างเร่ร่อนมาก่อน แต่ในตอนนี้ทุกเชือกทำกิจกรรมกับนักท่องเที่ยว เช่น เรียนรู้เป็นควาญช้าง ขี่ช้าง อาบน้ำช้าง เป็นต้น “หมอเชอรี่” สพญ.ฐิติพร กีรติมโนชญ์ สัตวแพทย์ประจำมูลนิธิฯ ให้ความเห็นเรื่องการนำช้างมาใช้ด้านท่องเที่ยวว่า ตอนนี้ช้างบ้านไม่มีงานทำ มันไม่ต้องลากซุงและสู้รบ แต่ยังต้องกินทุกวัน ควาญช้างก็ต้องพาออกมาเร่หาเงิน ดังนั้นการนำช้างมาทำงานเพื่อการท่องเที่ยวถือเป็นทางเลือกหนึ่งที่มันไม่ต้องเร่ร่อน แต่ทั้งนี้กิจกรรมที่ช้างทำต้องไม่ขัดธรรมชาติ อย่างการโชว์ช้างมีบางอย่างที่ยอมรับไม่ได้ เช่น ให้ช้างยืนบนขาหน้า เพราะเป็นท่าที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บมาก

เมื่อได้ฟังดังนี้จึงคิดย้อนกลับไปเรื่องการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และพบว่า 1 ใน 20 ชุมชนนำร่องก็มีโรงเรียนฝึกควาญช้างบ้านช้างไทยแม่แตง จ.เชียงใหม่ ติดอันดับด้วย

อย่างไรก็ตาม นักท่องเที่ยวสามารถเที่ยวเข้าคอนเซปต์เชิงสร้างสรรค์ได้ทุกที่ ไม่เฉพาะ 20 ชุมชน หรือที่ที่มีกิจกรรมจัดไว้ให้เท่านั้น เพราะเราแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกันได้ผ่าน “คำพูด” ยิ่งเที่ยวในไทย สื่อสารภาษาไทย ถ้าคุยกันถูกคอเมื่อไร การเดินทางสายพิเศษจะเกิดขึ้นทันที ถ้าไม่รู้ว่าจะเริ่มยังไง ลองเริ่มด้วยคำว่า “สวัสดี” แล้วทุกอย่างจะดีเอง

ไร่คุณมล อ.บ่อพลอย จ.กาญจนบุรี โทร. 081-944-7971 (คุณมน) อีเมล [email protected]