นางงามจักรยาน

โดย...ตุลย์ เล็กอุทัย

ในยุคที่ข่าวขึ้นลงของราคาน้ำมัน มีคนรอลุ้นไม่ต่างอะไรกับรอผลตรวจลอตเตอรี่ โลกทั้งใบก็ง่วนอยู่กับการคิดค้นพลังงานทางเลือก ก่อนวันน้ำมันหมดเกลี้ยง พลังงานน้ำ ชีวภาพ ชีวมวล แสงอาทิตย์ คลื่นมหาสมุทร และลม คือความหวังใหม่ในทศวรรษหน้า แต่ก่อนจะก้าวไปถึงจุดนั้น คนอีกมากมายเลือกที่จะยืนบนลำแข้งของตัวเอง หันไปนิยมจักรยานไปพลาง

กว่าจะมาเป็นจักรยานสองล้อ หน้าตาผิวพรรณอย่างทุกวันนี้ มนุษย์เราลองผิดลองถูกกันมาไม่น้อย ก่อนคริสต์ศักราช 2,300 ปี ชาวจีนได้ประดิษฐ์ยานพาหนะทางบกที่มีลักษณะคล้ายรถจักรยานขึ้น และต่อมาชาวอียิปต์และอินเดียก็ได้ประดิษฐ์ขึ้นเช่นเดียวกัน แต่ไม่มีรายละเอียดเกี่ยวกับลักษณะรูปร่าง

ปี ค.ศ. 1790 ชาวฝรั่งเศสชื่อ Count Mede de Sivrac ได้ประดิษฐ์ยานพาหนะคล้ายรถจักรยาน ประกอบด้วยล้อ 2 ล้อ เชื่อมกันด้วยไม้ทำเป็นรูปคล้ายหลังม้าหรือหลังสัตว์ต่างๆ และเคลื่อนที่ไปข้างหน้าด้วยการไสด้วยเท้า ใช้ชื่อยานพาหนะนี้ว่า Celerifere หรือ Velocifere มาจากภาษาละติน Cefer แปลว่า เร็ว และ Fere แปลว่า บรรทุก

ปี ค.ศ. 1839 Kirkpatrick MacMillan ช่างทำเกือกม้าชาวสกอต ได้เปลี่ยน Hobby Horse มาเป็นรถจักรยาน โดยเลิกการใช้เท้าไสไปบนพื้นดิน และใส่ก้านบันไดที่ล้อหน้า ผู้ขี่จะปั่นลูกบันไดและบังคับตัวรถโดยเท้าไม่ต้องแตะพื้นดิน ทำให้มีรูปร่างคล้ายรถจักรยานมากขึ้น

ปี ค.ศ. 1860 สองพี่น้อง Pirre และ Ernest Michaux ชาวฝรั่งเศส ได้ประดิษฐ์รถจักรยานที่มีล้อหน้าและล้อหลังเกือบเท่ากัน และใช้กำลังขับเคลื่อนโดยการติดตั้งก้านบันไดที่ดุมล้อหน้า

ปี ค.ศ. 1873 นักประดิษฐ์ชาวอังกฤษชื่อ James Starley ได้ปรับปรุงแบบจักรยาน มีลักษณะล้อหน้าใหญ่กว่าล้อหลัง 3 เท่า เรียกว่า “Penny Farthing” (เหรียญบาทกับเหรียญสลึง) คือล้อหน้าเหมือนเหรียญเพนนีของอังกฤษ และล้อหลังเล็กเหมือนเหรียญฟาร์ทิง เนื่องจากรถจักรยานเหรียญบาทและเหรียญสลึงค่อนข้างอันตราย ในปี 1879 H.J. Lawson ได้ประดิษฐ์รถจักรยานนิรภัย ขับเคลื่อนล้อหลัง แต่ไม่ได้ประดิษฐ์สู่ตลาด

ต่อมาในปี ค.ศ. 1884 James Starly ได้ประดิษฐ์รถจักรยานแบบนิรภัย ซึ่งประกอบด้วยล้อหน้าและล้อหลังเท่ากัน และโซ่โยงไปกับล้อหลัง

ได้ยลจักรยานย้อนยุคไปพอสมควรแล้ว มาดูกันดีกว่าว่าปัจจุบันนี้พัฒนาการด้านการออกแบบจักรยานล้ำยุคไปถึงไหน

รางวัลชนะเลิศที่ International Bicycle Design Competition ปี 2010 จักรยาน AutoVelo สร้างขึ้นโดยผู้ออกแบบ SpeedStudio ของ Eric Stoddard เป็นจักรยานไฮบริดไฟฟ้าที่เลียนแบบท่านั่งอยู่ในรถ โดยจำลองสัดส่วนที่นั่งของเอสยูวีขนาดเล็กเพื่อให้ผู้ขี่สูงขึ้นเล็กน้อยออกจากพื้นดิน เพื่อให้สามารถเห็นการจราจรได้ชัดเจน

จักรยานในอนาคตอีกรุ่น โดย John Villarreal มีแนวคิดการออกแบบให้เรียบง่าย เลือกลดทอนชิ้นส่วนประกอบคงเหลือน้อยที่สุด แต่ยังคงประโยชน์การใช้งาน นั่งสบาย มีน้ำหนักเบา ผลิตจากคาร์บอนไฟเบอร์เคลือบอะลูมิเนียม มีไฟ LED บนมือจับและที่ด้านหลังเพื่อความปลอดภัยในเวลากลางคืน

ปัจจุบันมีการแข่งขันประกวดการออกแบบจักรยานระดับโลกกันหลายเวที ด้วยจุดประสงค์เดียวกันคือ คิดค้นนวัตกรรมทางประโยชน์ใช้สอย วัสดุศาสตร์ และการใช้พลังงานใหม่ๆ จักรยานคันไหนออกแบบสวย น่าถีบ

โดนใจกรรมการ ได้ลงสื่อ ทีวี นิตยสาร เว็บไซต์ มีแต่คนกล่าวถึง ก็ขึ้นแท่นกลายเป็น “นางงามจักรยาน”