ธรรมบรรยาย ณ วัดพระแก้วน้อมถวายเป็นพระราชกุศล...เมื่อ ๒๑ ก.ค. ๒๕๕๖(ตอน ๙)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

อารมณ์ที่เข้าจิตถือคือรูป จิตถือในอารมณ์คือนาม การรู้เท่าทันละจิตออกจากอารมณ์นั้น คือการละไม่ให้เกิดรูปนาม เมื่อรูปนามไม่เกิด นิวรณ์อำนาจแห่งอกุศลธรรมนั้นก็เกิดไม่ได้ เมื่ออำนาจอกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นมาขวางกั้นจิต จิตก็จะรวมลงเป็นสมาธิจนเกิดญาณรู้ขึ้น เมื่อญาณรู้เกิดขึ้นก็จะเกิดปัญญารู้แจ้งในธรรมทั้งหลายทั้งปวง เกิดความสว่างขึ้นในจิต ให้เห็นแจ้งจริงในอริยสัจทั้ง ๔ จนสามารถดับทุกข์ได้อย่างแท้จริง ด้วยการรู้ละวางอารมณ์ทั้งปวงได้อย่างเด็ดขาด จนสามารถปลดเปลื้องพันธนาการของจิตออกจากโลกได้ ด้วยการเห็นจริงตามความจริงที่เรียกว่า พระไตรลักษณญาณ โดยเห็นความไม่เที่ยงเป็นปฐมบท และหยั่งเห็นความจริงก็คือความทุกข์ ทุกข์ที่เกิดขึ้น ทุกข์ที่ดับไป นอกจากทุกข์แล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้นและดับไปเลย รู้แจ้งจริงทะลุไปถึงอริยสัจในทุกขสัจว่า เป็นเหตุเป็นปัจจัยที่เกิดขึ้น และดับไปตามเหตุตามปัจจัยนั้น เมื่อเข้าถึงเข้าใจความจริงดังกล่าว พัฒนาจิตละเอียดขึ้นในความรู้นั้น จนให้หน่าย คลาย จาง ดับ และสลัดคืน ที่เรียกในภาษาธรรมว่า นิพพิทาญาณเกิดขึ้น เป็นการหน่ายเกิดขึ้น จนที่สุดเข้าถึงคำว่า วิราคธรรม คือ ความไม่ยินดีในความกำหนัดทั้งปวงนั้น การไม่ยินดีในราคะนั้น และดับสิ้นในราคะนั้น คือ นิโรธะเกิดขึ้น ทุกลมหายใจคู่นั้นก็จะสืบเนื่องรู้เช่นนั้นรู้อย่างนั้นอยู่เสมอ จนที่สุดแล้วเกิดการสลัดคืนแห่งจิต ในการยึดถือยึดมั่นทั้งปวงได้ ที่เรียกว่า ปฏินิสสัคคะ...

นี่คือกระบวนการของการพัฒนาจิตอย่างเป็นขั้นเป็นตอนต่อเนื่อง จนที่สุดเข้าถึงที่สุด คือการสลัดจากการยึดถืออุปาทานในโลก หรือรูปนาม หรือขันธ์ ๕ หรือสภาพธรรมทั้งปวง เพราะเข้าถึงความจริงว่า “สังขารทั้งหลายนั้นไม่เที่ยง ธรรมทั้งหลายไม่ใช่ตัวตน”

ผู้เข้าถึงในการพัฒนาจิตเป็นขั้นเป็นตอนดังกล่าวนี้ ด้วยการพัฒนาสติจนสู่ความเป็นสมาธิ และเกิดญาณรู้ขึ้น จนรู้แจ้งให้เห็นจริงธรรมในธรรมทั้งปวง คือ เห็นความเกิดความดับว่า สภาพธรรมทั้งปวงมีความเป็นอย่างนี้เป็นธรรมดา ย่อมมีความเกิดขึ้นและดับไปเป็นธรรมดา ก็ย่อมให้เกิดความเบื่อหน่าย ให้คลายจางออกมาจากความกำหนัดยินดี และละสิ้นความกำหนัดยินดีได้ จิตก็หลุดพ้น เพราะวิราคธรรมเกิดขึ้น เมื่อวิราคธรรมเกิดขึ้นด้วยจิตที่หลุดพ้นได้ อวิชชาก็ดับไป สังขาร วิญญาณ นาม รูปทั้งปวงก็ดับสิ้น ทุกข์ทั้งปวงก็ดับสิ้น ด้วยประการนี้

เส้นทางสายนี้เรียกว่า การเจริญสติปัฏฐาน โดยอาศัยรูปของอานาปานสติ ๑๖ ขั้น พัฒนาไปตามลำดับขั้นตอนอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ๑๖ ขั้น ที่สามารถพัฒนาได้อย่างต่อเนื่องได้อย่างรวดเร็ว ถ้ารู้จักการกระทำอย่างชำนิชำนาญ ดังที่ท่านทั้งหลายได้กระทำ ณ บัดนี้ อันเหมาะควรแก่เวลาอันสมบูรณ์พร้อมในกุศลจิตดวงนี้ ที่จะได้น้อมถวายเป็นพระราชกุศลใน สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร

พึงกำหนดจิตตั้งมั่น ณ บัดนี้ว่า...ในอวสานแห่งการบรรยายธรรมนำปฏิบัติ ก่อนที่จะเข้าสู่การเจริญพระพุทธมนต์นั้น ขออำนาจแห่งกุศลธรรมทั้งปวงที่คณะศรัทธาสาธุชนทั้งหลายได้พร้อมใจกันได้ประกอบนั้น ให้เกิดความถึงพร้อมด้วยพลปัจจัยแห่งธรรม ที่สัมฤทธิ์ด้วยกุศลจิตทุกดวงของพสกนิกรชาวไทย มีความสมานฉันท์กระทำสัตยาธิษฐาน ด้วยการอ้างอิงคุณแห่งพระศรีรัตนตรัยอันเป็นมงคลสูงสุดของทวยเทพและมวลมนุษย์ทั้งหลายที่สำเร็จด้วยการปฏิบัติบูชา อันเป็นการบูชาอันสูงสุดในพระพุทธศาสนา ได้ประสิทธิถวายแด่ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เนื่องในวโรกาสที่จะทรงมีพระชนมพรรษาครบ ๖๑ พรรษา ในวันคล้ายวันพระราชสมภพที่ ๒๘ ก.ค. ๒๕๕๖ นี้

(อ่านต่อฉบับหน้า)