ธรรมบรรยาย ณ นครมุมไบในเรื่องอนัตตาเมื่อ ๒๔ มี.ค. ๕๖ (ตอน ๑๒)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

กลายเป็น ทุกขสัจ ทุกข์เป็นสิ่งที่ควรรู้ต้องปริญญาทุกข์ และศึกษาให้เห็นความจริงว่าทุกข์มีเหตุ เหตุแห่งทุกข์เรียกว่า สมุทัย ก็คือตัณหา นั่นคือฝ่ายเกิด... และก็แสดงให้เห็นความจริงว่า เมื่อเกิดได้ก็ต้องดับได้ อันเป็นไปตามหลักความจริงของโลกนี้ที่เป็นไปตามกฎของอนิจจัง ก็แสดงอยู่ในอริยสัจในรูปของความเป็นจริงว่า เมื่อเกิดได้ก็ดับได้ จึงประกาศคำว่า นิโรธอริยสัจ ขึ้น ก็คือความดับทุกข์สิ้นนี้ นิโรธะนี้ก็เป็นอริยสัจ เป็นความจริงอันประเสริฐ ว่าเป็นความจริงที่เกิดขึ้นได้ว่า

เมื่อทุกข์เกิดได้ก็ต้องดับได้

ดับได้ด้วยการละวางคลายออกการไปเกี่ยวพันยินดีในราคะ ให้สิ้นซึ่งความกำหนัดยินดี...

หมดสิ้นซึ่งความกำหนัดยินดี ก็ย่อมสิ้นซึ่งความเกี่ยวข้องกับโลก...

การหมดสิ้นซึ่งความเกี่ยวข้องกับโลก ก็ย่อมถึงซึ่งความสิ้นทุกข์

การจะให้สิ้นซึ่งความกำหนัดยินดีในโลกนี้เพื่อดับสิ้นทุกข์นั้น จึงประกาศหลักที่เรียกว่าหลักปฏิบัติ เรียกว่า มรรค อริยมรรค หรือ มรรคสัจ หนทางแห่งการปฏิบัติเพื่อถึงซึ่งความดับทุกข์นี้ เรียกว่าทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ อันเป็นหนทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ หรือ มรรคสัจ หรือ อริยมรรค อันมีองค์ธรรม ๘ ประการ

นี่คือกระบวนการองค์ธรรม ๘ ประการ ก็คือกระบวนการปฏิบัติให้ถึงซึ่งความดับทุกข์ นั่นคือ ทุกข์ดับได้ด้วยการปฏิบัติ ที่เป็นไปในหลักธรรมดังกล่าวนี้ตามแบบแผน ที่มีเส้นทางการปฏิบัติเรียกเป็นทางสายกลาง มัชฌิมาปฏิปทา อันมีองค์ธรรม ๘ ประการประกอบอยู่บนเส้นทางธรรมนี้ จนธรรมทั้งหมดสมังคีรวมกันเป็นหนึ่งด้วยการปฏิบัติ ด้วยการพัฒนาจิต จนจิตนั้นเกิดญาณ เป็นสัมมาญาณะ ญาณที่หยั่งรู้แจ้งชอบในความจริงมีอยู่ในธรรมชาติ ที่สุดทะลุถึงคำว่า อนัตตา และจึงเห็นคำว่า วิมุตติญาณ ย่อมเกิดขึ้น...

การแสดงเรื่องของตัวทุกข์...แท้จริงก็คือต้องการให้กลับคืนมาเรียนรู้คำว่า อนัตตา

การแสดงเรื่องของอนิจจัง...แท้จริงกลับคืนมาคำว่า อนัตตา

แต่เราคุ้นเคยคำว่าทุกข์กันพอสมควร หากเราแปลความหมายแห่งทุกข์ ทุ กับ อิขะ คือให้เป็นของน่าเกลียดน่ากลัว คำว่าน่าเกลียดก็คือ เป็นของมีภัย ภย ภัย ก็คือน่ากลัว ไม่ควรเข้าไปถือ ไม่ควรเข้าไปเสพ ไม่ควรเกี่ยวข้อง ไม่มีใครอยากเป็นทุกข์ ไม่มีใครอยากมีภัย ให้เห็นความจริงของทุกข์ว่ามีลักษณะสามัญ ก็คือ

มีความบีบคั้นอยู่ตลอดเวลา บาลีกล่าวว่า อะภิณหะสัมปะติปีฬะนะโต (อภิณฺหสมฺปติปีฬนโต)

มีสภาพทนได้ยาก ทุกขมโต...

เป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ ทุกขวัตถุโต...

และแย้งต่อความสุข สุขปฏิกเขปโต...

นี่คืออาการทุกข์ที่เป็นสามัญลักษณะที่เราทั้งหลายพึงจะเข้าใจกันได้ว่า สภาพทุกข์เป็นอย่างนี้ไม่ว่าแสดงความเป็นทุกข์ แสดงความเป็นไปของความไม่เที่ยง แท้จริงรวมแล้วก็คือต้องการให้เรียนรู้คำว่าอนัตตา...

การประกาศกฎอนัตตา จึงเป็นเรื่องยิ่งใหญ่ในพระพุทธศาสนาในกาลครั้งนั้น ก่อนพรรษาที่ ๒ คือพรรษาที่ ๑ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เป็นการประกาศดุจฟ้าผ่าลงกลางชมพูทวีป กระเทือนไปทุกคณะ ทุกทิฏฐิ ทุกความเห็น ที่ผูกตั้งขึ้นมาโดยครูศาสนาต่างๆ ซึ่งมีถึง ๖๒ ทิฏฐิ การประกาศกฎอนัตตาคือการลบล้างทิฏฐิทั้งหมด หรือความเชื่อของมนุษย์ในยุคในสมัยแม้ถึงปัจจุบัน... เป็นความเชื่อทั้งหมดที่ไม่เป็นไปตามความเป็นจริงที่มีอยู่ในธรรมชาติ การประกาศกฎอนัตตาดังกล่าวจึงเหมือนฟ้าผ่าลงกลางชมพูทวีป กระเทือนเลื่อนลั่น และเป็นการประกาศหลักความจริงแท้นี้ว่า ผู้เข้าถึงธรรมนี้ ย่อมถึงพระนิพพาน เมื่อพระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ เข้าถึงความจริงคำว่ากฎอนัตตา ให้ถึงซึ่งความเป็นพระอรหันตสาวกในพระพุทธศาสนาทั้ง ๕ รูป ณ บัดนั้นทันที...

บัดนั้น โลกจึงอุบัติเกิดพระอรหันตสาวกขึ้นอีก ๕ รูป รวมถึงพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอีก ๑ พระองค์ ก็เป็น ๖ แห่งพระอรหันต์ พระอรหันต์เกิดขึ้นในโลกขณะนั้นรวมแล้วถึง ๖ พระองค์ ด้วยการเข้าถึงกฎคำว่าอนัตตา

เรื่องอนัตตานี้เป็นเรื่องของการศึกษาที่ยิ่งใหญ่ ธรรมทั้งหลายไม่ว่าอาทิตตปริยายสุตตัง พระสูตรต่างๆ ต่อมา คำสั่งคำสอนใดๆ มากมายร้อยเรียง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ ต้องไม่แย้งกับคำว่ากฎอนัตตา... แม้การประกาศพระธัมมจักกัปปวัตนสูตร ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงหลักพระอริยสัจสี่ และแสดงไว้ว่า ธรรมดังกล่าวนี้ พระองค์ได้รู้แจ้งแล้วด้วยพระญาณของพระองค์หมุนรอบ ๓ อาการ ๑๒ สมบูรณ์แล้ว ด้วยพระญาณทั้ง ๓ สัจจญาณ กิจญาณ

กตญาณ ญาณ ๓ สมบูรณ์แล้ว ปริวัตต์ ก็คือทบทวนแล้วทบทวนอีก จนไม่เหลือแล้ว จบสิ้นการเรียนรู้แล้ว ปริวัตต์แล้ว ติปริวตฺตํ ก็จึงประกาศพระองค์ว่าเป็นพุทธะ ณ บัดนั้น... ก็ในความหมายของอริยสัจดังกล่าวคือประกาศคำว่ากฎอนัตตา ก็คือความไม่มีตัวตนบุคคลเราเขา ให้เห็นโลกนี้แท้จริงเป็นของว่างเปล่า แต่แสดงในรูปอริยสัจคือความทุกข์

ทุกข์ ก็คือให้เห็นว่า การเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นทุกข์ ทุกข์เพราะอะไร เพราะไปยึดถือว่าเที่ยง ที่ไม่เที่ยงเพราะอะไร เพราะมันเป็นอนัตตา จึงรวมลงคำว่าอนัตตา อนัตตา อนัตตา...

ธรรมนี้เป็นธรรมแท้ที่ควรบูชาอันยิ่งใหญ่ แม้ในค่ำคืนนี้ จึงยกขึ้นกล่าวบูชาเพื่อบำรุงศรัทธาท่านทั้งหลายและเทวดาทั้งหลายได้อนุโมทนา อันเป็นไปเพื่อให้เกิดกุศลเจตนา ตั้งมั่นดำรงวิถีจิตเป็นไปเพื่อที่สุดคือพระนิพพานทุกท่าน...เทอญ

เจริญพร