ธรรมบรรยาย ณ นครมุมไบ ในเรื่องอนัตตา!เมื่อ ๒๔ มี.ค. ๕๖ (ตอน ๑๐)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ดังนั้น การเตรียมจิตขั้นสมบูรณ์คือ การทำให้จิตมีความพร้อมที่จะเข้าสู่ญาณ ตรงนี้สำคัญที่สุด

เมื่อเราอ่านหรือศึกษาในพระสูตรอนัตตลักขณสุตตัง จะเห็นว่าก่อนที่พระพุทธเจ้าจะแสดงพระสูตรนี้กับพระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ไม่ใช่อยู่ๆ พระองค์ได้ทรงแสดงทันที หากแต่พระพุทธเจ้าทรงประทับอยู่ร่วมกับพระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ทั้งศีล หรือวินัย หรือการเจริญสมาธิ โดยพัฒนาสมาธิให้เป็นสัมมาสมาธิ เป็นสมาธิที่มีความเห็นชอบ มีปัญญาชอบเกิดขึ้น คือการพัฒนาทั้งวินัยหรือศีล พัฒนาทั้งสมาธิอันสมบูรณ์พร้อม เมื่อพร้อมแล้วจึงแสดงพระสูตรนี้ เพื่อพัฒนาสู่ขั้นปัญญา เป็นปัญญาที่เกิดจากญาณ ฉะนั้นจะต้องดูความพร้อมทางจิตของผู้เรียนด้วย เมื่อเห็นความพร้อมแล้ว พระพุทธเจ้าจึงแสดงพระสูตรนี้ขึ้น

ขั้นที่ ๑ ก็คือ การนำเสนอของพระองค์ พระองค์นำเสนอสังขารหรือสังขารในแบบของรูปนาม เพื่อแสดงความเป็นตัวตนคืออัตตา พระพุทธองค์ทรงนำเสนอว่า ในสังขาร ในแบบของรูปนาม หรือต้องการแสดงความเป็นอัตตาตัวตนว่า... มันไม่เที่ยง มันไม่ใช่ตัวตน ประกาศความไม่ใช่ตัวตนจากความไม่เที่ยง พระพุทธองค์ทรงแสดงรายละเอียดตรงนี้ว่า อะไรที่ไม่ใช่ตัวตน อะไรที่ไม่เที่ยง เรียกได้ว่าในขั้นที่ ๑ นี้ คือ การนำเสนอ

หลังจากที่นำเสนอแล้ว พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ เข้าใจในหลักความจริงดังที่นำเสนอ ก็มีการถามตอบ ถามเพื่อให้พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ตอบ ตอบแล้วถึงจะรู้ว่าเข้าใจจริงแค่ไหน โดยนำมาหาความหมายของสภาพของรูปนามหรือขันธ์ ๕ นี้ ชี้ให้เห็นเรื่องความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความไม่ใช่ตัวตน เป็นการประกาศหลักการสรุปการเรียนรู้ ๙ ขั้นของความรู้แจ้งในกฎความจริงที่มีอยู่ในธรรมชาติ

พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ตอบได้อย่างถูกต้องหมด แสดงว่า การนำเสนอที่พระพุทธเจ้าทรงนำเข้าสู่บทเรียนอนัตตานั้น พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ เข้าใจดีแล้ว

เมื่อเข้าใจดีแล้วได้ตอบคำถามแต่ละคำถามอย่างถูกต้องทั้งหมด เป็น ขั้นที่ ๒ เป็นการสอบ สอบโดยการถามตอบ และขณะที่ตอบ ก็ตอบด้วยปัญญาที่รู้จากภายในเกิดญาณรู้ตลอดขณะที่พิจารณาตามธรรมนั้น เกิดญาณตามลำดับจนเข้าถึงความรู้แจ้งจริงในสังขารนี้ ในธรรมนี้ เป็นการรู้ที่เกิดจากการพัฒนาจิตภายในที่มีสมาธิจิตที่ตั้งมั่นดีแล้ว หลังจากนั้นถือว่าพระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ได้สอบผ่านสมบูรณ์

ขั้นที่ ๓ ในพระสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงสรุปความรู้รวบยอดของคำว่า “กฎอนัตตา” และก็เป็นการรับรองว่าพระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ จบหลักสูตรนี้แล้ว หมายความถึงการบรรลุธรรมขั้นสุดท้าย สูงสุดคือความเป็นพระอรหันต์เจ้า

นี่คือ ๓ ขั้นตอนในบทเรียนนี้จากพระอนัตตลักขณสุตตัง

อ่านต่อฉบับหน้า